İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2025/1891 K.2025/2044

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davacılar ve davalı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilleri tarafından düzenlenen 08/08/2024 vade tarihli ve 162.000-USD bedelli, kira bedelinin teminatı olarak verilen ve fakat yangın olayı sebebiyle bedelsiz kalmış olan işbu teminat senedi nedeniyle müvekkillerinin borçlu olmadıklarının tespiti, iadesi, ve bu senedin iptaline,

telafisi mümkün olmayan zararların meydana gelmesinin engellenmesi bakımından dava konusu 08/08/2024 vade tarihli ve 162.000 USD bedelli teminat senedinden bahisle haksız ve hukuka aykırı şekilde icra haciz işlemlerine başlanılmaması ve icra takibine konu edilmemesi amacıyla İİK madde 72/2 ve HMK madde 389 vd ilgili hükmü gereği ihtiyati tedbir kararı verilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini beyan ve talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle. Öncelikle huzurdaki davanın kira ilişkisi kapsamında olmayıp aksine kambiyo senedine dayalı olduğu, taraflar arasında da doğrudan doğruya kira ilişkisinin bulunmadığına göre teminat olarak verildiği iddiasına dayalı kambiyo senedi olan bonodan dolayı borçlu olmadığının tespiti isteminde uyuşmazlığın çözümünde görevli mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemesi olduğundan Mahkememizin görevsizliği nedeniyle açılan davanın usulden reddine;

kabul görmemesi halinde ise yazılı delille ispat edilemeyen ve hukuki dayanağı bulunmayan teminat ve bedelsizlik iddialarına dayalı davanın reddine, müvekkili lehine yüzde yirmiden aşağı olmamak üzere zarar tazminatına dair hüküm kurulmasına, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin karşı taraflara yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.Birleşen dosyada davacı vekili verdiği dava dilekçesinde özetle.

Müvekkilleri tarafından düzenlenen 08/10/2024 vade tarihli ve 162.000-USD bedelli, kira bedelinin teminatı olarak verilen ve fakat yangın olayı sebebiyle bedelsiz kalmış olan işbu teminat senedi nedeniyle müvekkillerinin borçlu olmadıklarının tespiti, iadesi, ve bu senedin iptaline,

telafisi mümkün olmayan zararların meydana gelmesinin engellenmesi bakımından dava konusu 08/10/2024 vade tarihli ve 162.000 USD bedelli teminat senedinden bahisle haksız ve hukuka aykırı şekilde icra haciz işlemlerine başlanılmaması ve icra takibine konu edilmemesi amacıyla İİK madde 72/2 ve HMK madde 389 vd ilgili hükmü gereği ihtiyati tedbir kararı verilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini beyan ve talep etmiştir.Birleşen dosyaya cevap dilekçesi sunulmamıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, " , ...Somut olayda davacı ile dava dışı .. firması arasında 2013 yılından beri süre gelen kira ilişkisi olduğu, 2019 yılında söz konusu gayrımenkulün bu defa alt kiralama yolu ile ..

Şirketi eli ile davacıya kiralandığı, kiralanan adresin aynı olduğunun sözleşmelerden görüldüğü, kira ilişkisine teminat olması amacı ile davacı firmalardan teminat senedi alındığının firma yetkilisi beyanı ile sabit olduğu, firma yetkilisinin 2019 dan sonraki yıllar hakkında çok bilgisi olmadığını soruşturma aşamasında beyan ettiği, bilgi sahibi olarak şirket muhasebe ve mali işler sorumlusunu işaret ettiği, bu kişinin de ifadesinde kira ilişkisi kurulduğu andan beri davacılardan teminat senedi alındığını beyan ettiği, en son teminat senetlerinin de n ..

Firması lehine düzenlendiğini beyan ettiği, davacının eski yıllara ilişkin senetler sunduğu, yapılan incelemede 2022 yılında da davalı firma emrine düzenlenmiş senetlerin iptal ve iade edilerek davacıya iade edildiğinin görüldüğü,

süregelen uygulama,alt kiralama yapan şirketin ticaret sicil kayıtları, mevcut kira sözleşmeleri ve düzenlenmiş ve iade edilmiş senetler, kiralayan şirket yetkilisi ve 20 yıldır bu şirketin işini yapan mali işler sorumlusunun soruşturma aşamasındaki yazılı ifadeleri nazara alındığında senedin kira ilişkisi kapsamında düzenlenmiş olabileceği , davacı yanca senedin kira sözleşmesine istinaden teminat olarak verdiğini iddia edildiğine göre, bu senetlerin, iddia edilen kira sözleşmene istinaden teminat olarak verilip karşılıksız kaldığı meselesini,

ispat ve sair yönlerden değerlendirme yetkisi münhasır görevli sulh hukuk mahkemesine ait olduğundan mahkememizin karşı görevsizliğine," karar verilmiştir.

Bu karara karşı davacılar ve davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; taraflar arasındaki kira ilişkisinin kira konusu depoda çıkan elim yangın hadisesinden sonra sona erdiğini, ancak davalı tarafça teminat olarak verilmiş olan senetlerin haksız ve hukuka aykırı şekilde icra takibine konu edilmesi dolayısıyla davacının zarara uğradığını, işbu zararın giderilmesi ve önlenmesi amacıyla teminat senedinin iptali ve iadesi için TTK ve HMK‘nın ilgi hükümleri gereği görevli olduğu açık olan Asliye Ticaret Mahkemesi’ne menfi tespit için başvurulduğunu, görevsizlik kararı ile reddedilmiş olmasının hukuka ve yasaya aykırı olduğunu,

TTK’ının ilgili madde hükümlerinde “Tarafların ticari işletmeleriyle alakalı olduğu açık olan bir hususa ilişkin olarak açılan davalarda görevli mahkemenin Ticaret Mahkemesi olduğunun” açık olduğunu beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını, davada İstanbul Anadolu Asliye Ticaret Mahkemelerinin görevli olduğunun tespitini, davacılardan palet lojistik tarafından düzenlenen 08.08.2024 ve 08.10.2024 vade tarihli ve 162.000-USD bedelli bedelsiz kalmış olan teminat senetleri nedeniyle müvekkillerimizin borçlu olmadıklarının tespitini, senetlerin iadesi ve bu senetlerin iptalini,

yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasını talep ve istinaf etmiştir.Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle.

İlk Derece Mahkemesi kararında ifadesine atıf yapılan ... ve ... isimli şahısların davalı şirket ile herhangi bir hukuki veya ticari bağı bulunmadığını, davalı şirketle hiçbir ilgisi olmayan üçüncü kişilerin, uyuşmazlık konusu senet hakkında yapmış oldukları yorum ve değerlendirmelerin davalı ... bağlamasının hukuken mümkün olmadığını, mahkemece bu beyanlara dayanılarak hüküm kurulmasının da usul ve yasaya açıkça aykırı olduğunu, alacaklının bir kambiyo senedine dayanıyorsa, bu durumda borçlu olmadığının ispat yükünün davacıya ait olduğunu, davada Asliye Ticaret Mahkemesi görevli olduğu hâlde,

yazılı şekilde görevsizlik kararı verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, HMK’nın 355 ve 353/1-a-3. maddeleri uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerektiğini, dava konusu istemin, kıymetli evrak niteliğindeki bonoya karşı İİK m. 72’ye dayalı olarak açılmış borçlu olmadığının tespiti davası olduğunu, bu davanın kira ilişkisi kapsamında açılmış menfi tespit davası olarak nitelendirilmesinin ve bu nedenle Sulh Hukuk Mahkemesinin görevli kabul edilmesinin hatalı olduğunu, Bu sebeple uyuşmazlığın çözümünde görevli mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunu beyanla,

İlk Derece Mahkemesince usul ve yasaya aykırı olarak verilen görevsizlik kararının HMK m. 353/1-a-3 ve m. 355 hükümleri uyarınca kaldırılmasını, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE

Dava ve birleşen dava; dava konusu bonoların kira ilişkisinin teminatı olarak verildiği, taşınmazın yanması nedeniyle bedelsiz kaldığı iddiasıyla menfi tespit davasıdır.

Davanın açıldığı İstanbul Anadolu 10. Sulh Hukuk Mahkemesince davaya bakmakla görevli mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemesi olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiş karar istinaf yoluna başvurulmadan kesinleşmiş ve dosya İstanbul Anadolu 10. Asliye Ticaret Mahkemesi'ne gönderilmiştir,Asliye Ticaret Mahkemesince dava konusu uyuşmazlığın kira ilişkisinden kaynaklandığının iddia edilmesi,

ve dosya ya toplanan diğer deliller ile uyuşmazlık konusu bonoların kira ilişkisinden kaynaklı olarak verilmiş olabileceği gerekçesiyle karşı görevsizlik kararı verilerek görevli mahkemenin sulh Hukuk Mahkemesi olduğuna karar verilmiştir.Uyuşmazlık konusu bonoların Keşideci ve avalistleri davacılar, lehdarı ise davalıdır. Bonolar üzerinde kira ilişkisine dair bir kayıt bulunmadığı gibi teminat kaydı da yoktur.

Dosyaya sunulan kira sözleşmelerinde davalı taraf kiralayan veya başka bir sıfatla yer almamaktadır. Davacı tarafça da davalının kiralayan olduğu iddia edilmemekte, kiralayanın talebi üzerine davalı adına bono düzenlendiği iddia edilmektedir. Davalının alt kiralayan şirketin hissedarı bulunmasının da sonuca bir etkisi yoktur. Bu durumda yerleşik Yargıtay uygulamaları gereği davanın Asliye Ticaret Mahkemesinde görülüp karara bağlanması gerekmektedir. HMK'nın 355.

Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda, Mahkemece verilen görevsizlik kararı isabetli görülmemiş ve bu nedenle davacılar ve davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.