İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2026/217 K.2026/251

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün ihtiyati hacze itiraz eden ... ... Limited Şirketi vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

TALEP

İhtiyati hacze itiraz eden vekili itiraz dilekçesinde özetle; müvekkillerinin adresine nazaran ihtiyati haciz kararının Gaziantep İcra Dairesinde olduğunu, yetkili mahkemenin de Gaziantep ATM olduğunu, ihtiyati haciz kararının borcun ilk vadesinin ödenmesine rağmen ikinci taksidin vadesi gelmemesine rağmen toplam alacak olan tutar üzerinden müvekkili aleyhine ihtiyati haciz talep edildiğini belirterek, yetki itirazının ve esasa ilişkin itirazlarının kabulü ile ihtiyati haciz kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

CEVAP

İhtiyati haciz talep eden vekili cevap dilekçesinde özetle; ihtiyati hacze itiraz sebeplerinin İİK'nun 265. Maddesinde sayıldığını, borçlunun itirazının bu sayılan sebeplerden olmadığını, senette yetkinin açıkça İstanbul (çağlayan) mahkemeleri ve icra daireleri olarak belirtildiğini, alacağın muaccel bir alacak olduğunu, itirazın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, " , ...İİK'nın 258. maddesinde ihtiyati hacze 50. maddeye göre yetkili mahkeme tarafından karar verileceği belirtilmiş, aynı Kanunun 50/1. maddesinde ihtiyati hacizde yetkili mahkemenin belirlenmesi hususunda HMK'nın yetkiye ilişkin hükümlerine atıfta bulunulmakla birlikte ayrıca akdin yapıldığı yer icra dairesinin de yetkili olduğu belirtilmiştir.

İhtiyati haciz kararı için yetkili mahkeme kural olarak HMK 5-19 maddelerine göre belirlenir. Buna göre bonoya dayalı takip, genel yetkili yer olan borçlunun yerleşim yerindeki icra dairesinde (HMK. 6. md.), bonoda öngörülen ödeme yerinde (6102 Sayılı TTK'nun 777/3. maddesine göre ödeme yeri gösterilmeyen bonoda, ödeme yeri olarak düzenlenme yeri kabul edilir) (HMK.

10. md.), HMK 17 maddesi gereğince tacir veya kamu tüzel kişileri aralarında doğmuş veya doğabilecek bir uyuşmazlık hakkında bir veya birden fazla mahkemeyi sözleşme ile yetkili kılabilirler. Ayrıca İİK'nın 50/1. maddesi uyarınca bononun düzenlendiği yerdeki icra dairesinde yapılabilir.

(Yargıtay 12. H.D'nin 2017/4352 E, 2018/5512 K) İhtiyati haciz kararına itiraz edenlerin yetki itirazının, kararın dayanağı bonoda ihtilaf halinde İstanbul Mahkemelerinin yetkili olduğunun kararlaştırıldığı, lehtar ... Bankası A.Ş. ile bononun düzenleyeni ...

Ltd.Şti'nin tacir sıfatına haiz oldukları, HMK 17. Madde gereğince tacirler arasında düzenlenen yetki sözleşmesinin geçerli olduğu, anılan yetki sözleşmesinin ihtiyati haciz kararına itiraz eden avalistleri de bağlayacağı anlaşıldığından reddine, itiraz edenlerin diğer itirazlarının İİK 265.

Maddede sayılı itirazlardan olmadığı ve ihtiyati haciz kararı verilebilmesi için gerekli şartların bulunduğu görülmekle ihtiyati haciz kararına itiraz edenlerin itirazlarının reddine," karar verilmiştir.Bu karara karşı ihtiyati hacze itiraz eden vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

İhtiyati hacze itiraz eden vekili istinaf dilekçesinde özetle.

İİK'nın 50. maddesi uyarınca ihtiyati haciz taleplerinin borçlunun yerleşim yeri mahkemesinde yapılması gerektiğini, yerel mahkemenin ihtiyati haciz kararı yetkisi bulunmadığını, ihtiyati haciz kararının dayanağı olan bono tanzim yerinin Gaziantep olduğunu, borçlunun her iki şirketinde mernis ve güncel adresinin Gaziantep, aval verenlerinde mernis ve güncel adresinin Gaziantep olduğunu, icra takibine konu çekin yetkili icra dairesinin Gaziantep İcra Dairesi olduğunu, talebi incelemeye ve karar vermeye tek yetkili mahkemenin Gaziantep Ticaret Mahkemeleri olduğunu,

taraflarca yapılan anlaşma doğrultusunda anlaşmanın ikinci taksidinin 25/11/2025 tarihi olduğunu, ikinci taksit vadesinin henüz gelmediğini, buna rağmen alacaklı banka tarafından anlaşmanın yerel mahkemeye sunulan ihtiyati haciz talebi aracılığı ile bozulduğunu ve yerel mahkemeden ihtiyati haciz kararı alındığını, borcun ilk vadesinin ödendiğini, ancak ikinci taksidin vadesi gelmemesine rağmen toplam alacak olan 142.500.000,00 TL'lik ihtiyati haciz kararının müvekkilleri aleyhine alınmasının hukuka aykırı olduğunu,

alacaklı tarafın banka olması nedeniyle ekonomik olarak çok kuvvetli olduğunu ve bu durumu da kötü niyetli şekilde kullanabileceğini, alacaklı şirketin talep etmiş olduğu ihtiyati haciz talebinin hukuki dayanaktan yoksun olduğunu,yerel mahkeme kararının müvekkili şirket ve diğer borçluları ekonomik olarak zor duruma düşürdüğünü beyanla, ilk derece mahkemesince verilen ihtiyati haciz kararının kaldırılmasını talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE

Talep, kambiyo senedine (bono) dayalı olarak verilen ihtiyati haczin itirazen kaldırılması istemidir.İlk derece mahkemesince ihtiyati haciz talebinin kabulüne karar verilmiş, karara karşı keşideci borçlu ...

Ltd.Şti ve avalist ... ... tarafından mahkemenin yetkisine ve ihtiyati haczin şartlarına itiraz edilmesi üzerine ilk derece mahkemesince duruşma açılarak yapılan inceleme sonucunda 11/12/2025 tarihli ek karar ile itirazın reddine karar verilmiş, karara karşı borçlu vekili istinaf yasa yoluna başvurmuştur. İstinafa gelen uyuşmazlık temelde, mahkemenin ihtiyati haciz kararı verme hususunda yetkili olup olmadığı ve ihtiyati haczin şartlarının bulunup bulunmadığı noktasındadır.

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu(İİK)'nun 257/1. Maddesine göre, rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı, borçlunun yedinde veya üçüncü şahısta olan taşınır ve taşınmaz mallarını ve alacaklarıyla diğer haklarını ihtiyaten haczettirebilir. İİK'nın 258/1. maddesi hükmüne göre ihtiyati haciz kararı verilebilmesi için mahkemenin ''alacağın varlığı hakkında kanaat edinmiş olması'' yeterlidir.

Mahkemenin ''alacağın varlığına kanaat edinmiş olmasından'' anlaşılması gereken alacağın usul hukuku kurallarına göre kesin veya tam olarak ispat edilmesi değildir. Diğer hukuki himaye tedbirlerinde olduğu gibi ihtiyati hacizde de amaç davaya ilişkin yargılamadan farklı olarak, maddi hukuka dayanan hak bakımından nihai bir karar verip, uyuşmazlığı esastan sona erdirmek değildir.

Yani ihtiyati haciz kararı verilebilmesi için ispat gerekmez, yaklaşık ispat için delil sunulması yeterli olup, alacaklının ilişkisinin varlığını ve muaccel olduğunu tam ve kesin olarak ispat etmesi aranmamaktadır (Yargıtay 19.HD'nin 12/12/2019 Tarih, 2019/2300 E-2019/5531 K). İhtiyati hacizde hangi mahkemenin yetkili olduğunun İcra ve İflâs Kanunu'nun 258. maddesi yollamasıyla aynı Kanun’un 50. maddesi uyarınca belirlenmesi gerekir.

Anılan maddenin birinci fıkrası "Para veya teminat borcu için takip hususunda Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun yetkiye dair hükümleri (HMK.m. 5-19) kıyas yolu ile tatbik olunur. Şu kadar ki, takibe esas olan akdin yapıldığı icra dairesi de takibe yetkilidir." hükmünü haiz bulunduğundan, bu hususta Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun yetkiye ilişkin kurallarının göz önünde bulundurulması gerekir.

Kambiyo senetlerinden doğan alacaklar için TBK’nın 89/I ve HMK’nın 10. maddelerinin uygulama yeri bulunmamaktadır. Bonoya dayalı alacaklarda yetki, borçlunun yerleşim yeri, bonoda yetkili kılınan yer, bonoda gösterilen ödeme yeri, bonoda ödeme yeri gösterilmemişse bononun düzenlendiği yer, ciranta aleyhine ihtiyati haciz talep ediliyorsa, cirantanın yerleşim yeri veya bonoda yetkili kabul edilen yer mahkemesi ihtiyati haciz kararı verebilir.

Borçlu tarafından kendisi dinlenmeden verilen ihtiyati hacze karşı İİK'nın 265/1. maddesine uyarınca, ihtiyati haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata karşı; huzurunda yapılan hacizlerde haczin tatbiki, aksi halde haciz tutanağının kendisine tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde mahkemeye müracaatla itiraz edilebilir. İİK'nın 265/3.

Maddesinde ise, Mahkemenin, gösterilen sebeplere hasren tetkikat yaparak itirazı kabul veya reddedeceği, düzenlenmiştir. Buna göre mahkemece ihtiyati hacze vaki itiraz, ancak kanunda gösterilen ve itiraz eden tarafından ileri sürülen itiraz sebepleriyle sınırlı olarak incelenebilir.

Somut olayda: İhtiyati hacze itiraz eden tarafından mahkemenin yetkisine itiraz edilmiş ise de dayanak bono üzerinde "İstanbul merkez (çağlayan) mahkemeleri ve icra dairelerinin" yetkili kılındığı, bono borçlusu şirketlerin tacir oldukları yetki şartını geçerli olduğu, İİK 258 maddesi yollamasıyla İİK 50 ve HMK17 maddesi gereği İstanbul Merkez (çağlayan) Adliyesi mahkemelerinin yetkili olduğu anlaşılmakla bu yöne ilişkin istinaf talebi yerinde görülmemiştir.

İtiraz edenin alacağın aslına ilişkin savunmalarının menfi tespit davasında incelenip değerlendirilecek iddialar olup ihtiyati hacze itiraz aşamasında değerlendirilmesi mümkün olmayan hususlar olduğu belirlenmiştir. Bu nedenle ilk derece mahkemesince ihtiyati hacze itirazın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.HMK'nın 355.

Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından ihtiyati hacze itiraz eden borçlular vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.