İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi E.2022/957 K.2024/2056

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİDÜŞÜNÜLD Ü

Tarafların İddia ve Savunmaları: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: davalı tarafça Bakırköy ...

İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyası ile takibe konu edilen senetteki yazı ve imzanın müvekkiline ait olmadığını, takibe konu bono üzerinde 2 farklı vadenin olması nedeniyle kambiyo mahiyeti taşımadığını belirterek takibe konu senetten dolayı müvekkilinin davalıya borçlu olmadığının hükmen tespitine, davalının alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkum edilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafça temel borç ilişkisinin inkar edilmediğini, senede ilişkin herhangi bir bedelsizlik iddiası da bulunmadığından bu yönde bir araştırma ve inceleme yapılmasınında mümkün olmadığını, imzanın davacıya ait olduğunu, davacı tarafça müvekkilinin huzurunda atıldığını, senedin kambiyon vasfına haiz olmadığı iddiasının şikayet yoluyla ileri sürülebileceğini, çift vade iddialarının kabul edilebilir olmadığını, temel ilişkiye itirazda bulunulmadığını belirterek davanın reddine ve davacının alacağın %40'ı oranında icra inkar tazminatına hükmedilmesini istemiştir.

İlk Derece Mahkemesi Kararı: Mahkemece; " davanın reddine" karar verilmiştir.

İleri Sürülen İstinaf Sebepleri:Davacı vekili tarafından süresinde istinaf yoluna başvurulmuş olup, davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı arasında alacağa konu hukuki ilişki olup olmadığı ve borçlu olup olmadığının tespit edilmediğini, müvekkilin kayıt ve defterlerinin incelenmediğini, sadece imza incelemesi yapıldığını ispat yükünün davacıya ait olmadığını, davalıda olduğunu ve alacaklı olduğunun ispatlanamadığını, takibe konu evraktaki imza ile davacı müvekkilin imzası arasındaki farklılıkların açık gözle dahi görüleceğini, bonodaki iki imzanın birbirine benzemediğini,

alınan bilirkişi raporuna yapılan itirazların değerlendirilmediğini, yeni rapor aldırılmadığını, söz konusu raporun hüküm kurmaya ve denetime elverişli olmadığını, müvekkilin kambiyo vasfı taşımayan bono yönünden borcu bulunmayacağının ortada olduğunu, davaya konu bononun kambiyo vasfı taşımadığının mahkemenin kabulünde olduğunu , senet metninde yer alan tarih "yirmiyedi ekim ikibinyirmi" tarihinin yazılı olduğu ve üzerinin çizilerek "Kasım" yazıldığını ancak imza, paraf bulunmadığını, düzenleme tarihi 21.11.2020 iken ödeme tarihi 27.10.2020 tarihi olduğundan bonoların kıymetli evrak vasfında olmadığını,

bonoya dayalı borcu bulunmayan müvekkili yönünden davanın kabulünün gerektiğini, mahkemenin gerekçesi ile hüküm kısmının çelişkili olması nedeniyle kararın kaldırılması gerektiğini beyanla davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir. Gerekçe ve Sonuç: HMK'nın 355. Maddesi gereği, kamu düzenine aykırılık teşkil eden hususlar hariç tutularak, istinaf neden ve gerekçeleri ile sınırlı olmak üzere yapılan incelemede.

Dava, icra takibinden sonra açılan menfi tespiti istemine ilişkindir. Davacı vekili, takibe konu senetteki yazı ve imzanın müvekkiline ait olmadığını, bono üzerinde 2 farklı vadenin olması nedeniyle kambiyo mahiyeti taşımadığını ileri sürmüştür. Bakırköy ...

İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasında, davalı alacaklı tarafından davacı borçlu aleyhine 21/11/2020 tanzim, 27/11/2020 vade tarihli, 78.500,00 TL bedelli, keşidecisi ..., lehtarı ... olan bonoya dayalı olarak kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip yapılmıştır. İmza incelemesine esas bilirkişi raporunda. 27/11/2020 tediye tarihli, 78.500,00 TL bedelli senet üzerindeki imzaların ...'nın el ürünü olduğu kanaatine varıldığı belirtilmiştir.

Menfi tespit davasında borçlu borcun varlığını inkar ediyorsa, kural olarak, hukukî ilişkinin varlığını ispat yükü davalı/alacaklıdadır ve alacaklı hukukî ilişkinin ( borcun ) varlığını kanıtlamak durumundadır.

Bu kapsamda “senet metninde sahtekarlık (tahrifat) yapılmış olması” nedenine dayalı menfi tespit davalarında, uyuşmazlık doğrudan doğruya kambiyo senetleri hukukundan kaynaklanmaktadır ve kural olarak, davacının bu iddiası tüm senet ilgililerine karşı öne sürülebilen mutlak def'i niteliğindedir. Kambiyo senedinden doğan talep hakkına kambiyo hukuku, temel talebe ise, bu talebin ait olduğu hukuk kuralları uygulanır.

TTK'nın 776. maddesinde bononun zorunlu unsurları gösterilmiş olup, vade isteğe bağlı unsurlardandır. Bonoda vadenin gösterilmesi zorunlu olmayıp TTK'nın 777. maddesinin 2. fıkrasına göre “vadesi gösterilmemiş olan bono, görüldüğünde ödenmesi şart olan bir bono sayılır.” Ancak senet vade içeriyorsa TTK.nun 703. ve 704. maddelerine aykırı olarak düzenlenmesi halinde ise senet bono vasfını yitirir.

TTK'nın 703. maddesinin 2. fıkrasına uyarınca “vadesi başka şekilde yazılan veya birbirini takip eden çeşitli vadeleri gösteren poliçeler batıldır.” Aynı bonoda birbirinden farklı iki vadenin bulunması geçersizlik sebebidir. HMK'nun 207. maddesi hükmü gereğince, senetteki düzeltmelerin düzenleyen tarafından paraf edilmesi gereklidir. Yani, senette mevcut olan çıkıntı veya senet metni altındaki kazıntı veya silinti ayrıca tasdik edilmemiş ise inkâr halinde yok hükmündedir.

Bu nedenle senet üzerinde yapılan değişikliklerin geçerli olabilmesi için, düzenleyen tarafından imza veya paraf edilmek suretiyle onaylanması gerekir. Düzeltmenin onaylı olmaması veya imzanın düzenleyene ait olmadığının anlaşılması halinde, düzeltme yok hükmünde olacağından, senedin düzeltme öncesi durumuna göre değerlendirme yapılır.

İİK'nın 168. maddesinin üçüncü ve 170/a maddesinin birinci fıkralarına göre kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takipte borçlu ödeme emrinin tebliğinden itibaren beş gün içinde icra mahkemesine başvurarak takibe dayanak senedin kambiyo senedi niteliğinde olmadığını ileri sürerek takibin iptalini talep edebilir.

Eldeki dosyada süresinde takibin iptali için dava açılmadığı takibin kesinleştiği anlaşılmıştır.Takip kambiyo senedine dayanılarak başlatılmış olduğundan , senedin kambiyo vasfını taşıyıp taşımadığının mahkemece re'sen dikkate alınması gereklidir.

Takip dayanağı senette vade tarihinin "27.11.2020" olduğu, senet metninde vade tarihinin yazı ile gösterildiği bölümde "Ekim " ibaresinin üstü çizilerek "Kasım" yazıldığı ve keşideci tarafından paraf edilmediği dikkate alındığında TTK m. 778/1-g yollaması ile bonolar hakkında da uygulanan TTK m. 748 hükmü ve HMK m. 207 hükmü uyarınca "bonoda paraflanmayan düzeltmeler tahrifat niteliğinde olup, yapılmamış sayılacağından" senedin değişiklikten önceki halinin esas alınması gerektiği, buna göre de davaya konu bonoda çift vade oluştuğu , ayrıca senetteki tanzim tarihinin 21.11.2020 olduğu,

düzeltilmemiş haline göre vade tarihinin 27/10/2020 olduğu bu hali ile vade tarihinin tanzim tarihinden önceki bir tarih içerdiği dikkate alındığında senedin kambiyo vasfında olmadığı, kambiyo senetlerine özgü takibe konu edilemeyeceği anlaşılmıştır.

Ancak kambiyo vasfını yitiren bonoların adi senet hükmünde olduğu, temel ilişki kapsamında yazılı delil başlangıcı olarak değerlendirilebileceği, somut olayda, davacı borcun varlığını inkar ederek senetten dolayı borçlu olmadığının tespitini ve takibin iptalini talep etmiş, davalı ise senedin alacağa karşılık düzenlendiğini beyan etmiş olup, takip konusu senetlerdeki imzanın borçluya ait olduğunun yeterli görülen bilirkişi raporu ile tespit edildiği , senette lehtar olan davalı alacaklı tarafından ileri sürülen alacağın ve hukuki ilişkinin varlığının (temel ilişki) ispat yükünün davalı üzerinde olduğu ,

mahkemece ispat yükünün davacı üzerinde olduğu ve iddianın ispatlanamadığına yönelik değerlendirmenin hatalı olduğu, öncelikle davalıdan alacağın kaynaklandığı temel ilişkiyi somutlaştırması istenerek , taraflar arasında temel ilişki olup olmadığı ve temel ilişki kapsamında alacağın varlığı noktasında ispat yükü üzerinde olan davalıya bildirdiği deliller kapsamında ispat olanağı tanınmak suretiyle menfi tespit talebi yönünden sonuca gidilmesi gerektiği,

kararın hatalı gerekçe ve eksik inceleme ile alındığı tüm bu nedenlerle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü gerektiği kanaatine varılmıştır.Davacı vekilinin İstinaf başvurusunun kabulü ile 6100 sayılı HMK 353/1-a-6. maddesi gereğince, kararın kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesin karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.