İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi E.2024/1157 K.2024/1614

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin ...

Grubu bünyesinde bir şirket olduğunu ve uzun süredir Türkiye’de faaliyet gösterdiğini, tüm tasarımlarını kullandığı ülkelerde ve 554 sayılı KHK uyarınca Türk Patent Enstitüsü nezdinde tescil ettirerek yasal koruma altına almış olduğunu, müvekkili firmanın işbu dava konusu tasarımım 02.08.2010 tarihinden beri TPE nezdinde 2010/04219 tescil numaralı Endüstriyel Tasarım Tescil Belgesi ile korumakta olduğunu, davalı firmanın, müvekkili firma adına tescilli tasarımını taklit etmek suretiyle ... üretip ... markası altında kendi tasarımıymış gibi pazarlamakta olduğunu, davalı firmanın bu sayede haksız kazanç sağladığını,

müvekkilinin tasarım tescil belgesinden doğan haklarına tecavüz ettiğini, müvekkiline ait ... nolu çoklu tasarım tescilinin Radyant ısıtıcı tasarımına ilişkin olup 15 tasarım ve toplamda 90 ayrı resim ile tescil edilmiş olduğunu, davalı firmanın internet sitesinde yer alan ürün ile müvekkilinin tescilli tasarımının ayırt edilmeyecek kadar benzer olduğunu, müvekkiline ait tasarımın arka kısmında dikdörtgen prizma şeklinde bir duvar bağlantı elemanı bulunduğunu, tasarımın ön yüzünde düz cam panel, yatay eksende yer alan alt ve üst kenarları kavisli bir panel tutucu ile bu panelin hemen arkasında kavisli bir kanat yer aldığını,

davalıya ait üründe de bire bir benzer elemanların bulunduğunu, davalının kullanım kılavuzlarında da müvekkilinin çizimlerini bire bir taklit ettiğini, davalının, hem müvekkiline ait tescilli tasarımın aynısını haksız bir şekilde üretip satışa sunarak, hem de müvekkiline ait internet sitesi, kataloglar ve kullanım kılavuzlarında yer alan çizim ve görselleri kopyalayıp yapıştırmak suretiyle kullanarak, müşterilerin yanılmasına,

dolayısıyla TTK bağlamında haksız rekabet şartlarının oluşmasına sebebiyet verdiğini, davacı adına TPE nezdinde ... sayı ile tescilli olan tasarımdan doğan haklarına davalı tarafından gerçekleştirilen tecavüzün tespitine, durdurulmasına üretilen ve satışa sunulan ürünler ile bu ürünleri tanıtmaya yarayan her türlü yasal evrakın bulundukları her yerde el konulmasına ve imha edilmesine,

davalının tasarımı kullanmak yoluyla elde ettiği kazanca göre hesaplanacak olan maddi tazminatın şimdilik 10.000 TL sinin davalıdan tahsili ile izinsiz ve haksız olarak kullanım nedeniyle doğmuş manevi zararların tazmini amacıyla 10.000 TL tutarındaki manevi tazminatın davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine ve hükmün ilanına, karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde; mahkemenin yetkisine itiraz ederek, yetkili mahkemenin Konya mahkemeleri olduğunu, davacının iddialarının zaman aşımına uğramış olduğunu, ilgili tasarımın TPE nezdindeki tarifname kısmının incelenmesinin gerektiğini, müvekkilinin dava konusu tasarım ile ürün üretmediğini, müvekkilinin bugüne değin ürettiği tüm ürünlerinin kendi özgün tasarımı olduğunu ve davacının ... nolu tasarımlarına benzemediğini,

gerçek anlamda müvekkiline ait ürünler ile davacıya ait tasarımın kıyaslanmasında gerek genel işlevselliği ve gerekse tasarımın oluşturuluş biçiminin birebir kıyaslanmasında hiçbir ortak özelliklerin olmadığının görüleceğini, ancak bu incelemede bizzat müvekkiline ait olduğu ispat edilen ürünlerin esas alınması gerektiğini, bunun ispat yükümlülüğünün de davacıya ait olduğunu, davacının haksız fiilin gerçekleşme tarihini ispat etmesi gerektiğini, manevi tazminat talebi açısından talep miktarının fahiş olduğunu,

söz konusu ürünleri tanıtmaya yarayan her türlü yasal evrak ve vasıtalara el konulması için bu evrakların başkaca ürünlerde kullanılıp kullanılmadığının araştırılması gerektiğini, zira bu araçların yüzlerce çeşit ürünlerde kullanıldığını, böyle bir niteliğe sahip üretim araçlarına el konulamayacağım beyan ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesince.

"Dava konusu ürünler üzerinde talimat yoluyla tespit yapılamadığından ürünlerin kıyaslamasının, dava dosyasında sunulmuş bulunan belge ve bilgiler, yapılan araştırma ve incelemeler ile ...com.tr ve www...com.tr adlı internet sitelerinden elde edilen resimlerin değerlendirilmeleri neticesinde yapıldığı, bilirkişi raporlarına itibarla, ürünlerin görsel olarak benzer algılandıkları, davalının benzer tasarımı yapmak suretiyle endüstriyel tasarıma tecavüzde bulunduğu,

yine bilirkişi raporuna itibar edilerek davacının 2.011,94 TL net kazanç yönünden maddi tazminata, 3.000,00 TL manevi tazminata hak kazandığı gerekçeleriyle davanın kısmen kabulüne, ayrıca davalının www...com.tr isimli internet sitesinde yer alan taklit ürün fotoğrafları çizimleri ve sairenin içerikten kaldırılmasına mümkün olmadığı takdirde siteye erişimin engellenmesine," karar verildiği görülmüştür.

DAİREMİZİN ÖNCEKİ KARARI Dairemizin ... esas, 2022/798 karar sayılı kararı ile; ''...

3-Mahkemece, davalıya ait iş yerinde taklit olduğu iddia edilen ürünler üzerinde talimat yoluyla bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilmiş, 03.10.2016 tarihli tutanakta bilirkişi tarafından belirtilen nedenlerle keşfin yapılamadığı görülmüş ise de; davalıya ait internet adresinden alınan bir kısım görsellerin dosyaya sunulduğu, davalı yanın internet adresinin kullanımlarında olmadığı yönünde bir itirazının bulunmadığı,

böylelikle gerek internet sitesinden alınan çıktılarda yer alan görseller, gerekse davacı yanca dosyaya sunulan davalıya ait ürün katalogları ve kılavuzlarının davacıya ait tasarım ile karşılaştırılmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bu kapsamda, davalının dosyaya sunulan ürün görsellerinin kendilerine ait olmadığı yönündeki savunmasına itibar edilemeyeceği, aksi yöndeki istinaf başvuru nedenlerinin yerinde olmadığı kanaatine varılmıştır.4-Davacı vekilinin el koyma kararına yönelik istinaf başvuru nedenine gelince.

6100 Sayılı HMK'nın 342/2. maddesinde istinaf dilekçesinde bulunması gereken hususlar sayılmış, (e) bendinde istinaf başvuru sebeplerinin ve gerekçesinin bulunması gerektiği öngörülmüş, aynı kanunun 352/1-d maddesinde de bölge adliye mahkemesi hukuk dairesince dosya üzerinde yapılacak ön inceleme sonunda başvuru sebeplerinin veya gerekçesinin hiç gösterilmemesi halinde gerekli kararın verileceği düzenlenmiştir.

Somut başvuruda, el koyma kararına yönelik istinaf başvuru nedenlerinin gösterilmediği anlaşıldığından bu yöndeki istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 352/1-d maddesi gereğince reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

5-Ancak, her iki taraf görseline konu ürünün de ''Radyant Isıtıcı'' olduğu, dava konusu ürünlerde bilgilenmiş kullanıcının bu ve benzer ürünleri daha önce yakından görmüş, temel teknik özellikleri ve genel teknik zorunlulukları hakkında bilgi sahibi olan ve bu ürünü kısmen de kullanan bir kişi olduğu, tasarım hukukunun nihai kullanım sırasındaki görünümleri koruması da dikkate alınarak, bu tip ürünlerde zorunlu unsurlar göz önünde bulundurulmak suretiyle seçenek özgürlüğünün değerlendirilmesi gerektiği, ancak dosyaya sunulan bilirkişi raporlarında bu yönde bir değerlendirmenin yapılmadığı,

hükme esas alınan raporların bu bakımdan eksik değerlendirmeye dayalı olduğu, dolayısıyla davalı istinaf başvuru nedeninin bu yönüyle yerinde olduğu kanaatine varılmıştır.

6-Diğer yandan, her ne kadar Mahkemece, ''Davalının www...com.tr isimli internet sitesinde yer alan taklit ürün fotoğrafları çizimleri ve sairenin içerikten kaldırılmasına mümkün olmadığı takdirde siteye erişimin engellenmesine,'' denilmek suretiyle hüküm kurulmuş ise de, davacının, internet sitesinde yalnızca dava konusu taklit ürünlere ilişkin ticari faaliyette bulunup bulunmadığının eldeki delillere göre tespit edilmediği, başkaca ticari faaliyetlerin de internet sitesinde yürütülüyor olması halinde;

davacı yanca URL adresi belirtilmemiş olsa dahi, bu hususun bilirkişi ile tespit edilmesinden sonra yalnızca URL adresine erişimin engellenmesi yönünde karar verilmesi gerekmesine rağmen, eksik araştırmaya dayalı olarak hüküm kurulmuş olması hatalı görülmüştür.

7-Davacı vekilinin maddi ve manevi tazminata ilişkin istinaf başvuru nedenlerinin 5 ve 6 no'lu paragraflarda belirtilen eksiklikler giderildikten sonra Mahkemece varılacak sonuca göre değerlendirilmesi gerektiğinden bu aşamada incelenmesine yer olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

8-Kamu düzenine ilişkin olarak resen yapılan inceleme neticesinde ise; davacı vekilinin dava dilekçesinin sonuç kısmında, haksız rekabetin tespitine ve önlenmesine ilişkin bir talebi bulunmamasına rağmen Mahkemece ''taleple bağlılık'' ilkesi gözetilmeksizin bu hususta karar verilmiş olması hatalı görülmüştür.'' şeklinde gerekçeyle ilk derece mahkemesinin kararının 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-a-6. maddesi gereğince kaldırılmasına, dosyanın Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesince yeniden yapılan yargılamada; davanın kısmen kabulü ile; davalının eylemlerinin TPMK nezdinde davacı adına tescilli bulunan 2010/04219-1 ve 2 nolu tasarım hakkına tecavüz niteliğinde olduğunun tespiti ile tecavüz eylemlerinin durdurulmasına ve önlenmesine Tecavüze konu üretilen ürün ve tanıtıma ilişkin katalog,broşür ilan reklam afiş ve her türlü tanıtım evrakının imalinin satışının ve dağıtımının önlenmesine,

söz konusu ürün ve evraklara el konarak imhasına Davalının www...com.tr isimli internet sitesinde yer alan ve bilirkişi ek raporunda incelemesi yapılan URL adreslerinde yer alan taklit ürün fotoğrafları çizimleri ve sairenin içerikten kaldırılmasına,

mümkün olmadığı takdirde bilirkişi raporunda belirtilen URL 'lere erişimin engellenmesine (...com.tr/tr/urunler ibareli URL ile ....com.tr/en/urunler ibareli URL hariç olmak üzere kararın infazında 10/01/2024 tarihli bilirkişi heyeti ek raporunun dikkate alınmasına ) Davacı yanın KHK 52-b maddesi uyarınca yoksun kaldığı kazanç olan 2.011,94 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren yürütülecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

fazlaya dair tazminat talebinin reddine Somut olayın özelliğine göre takdiren 3.000,00 TL manevi tazminatın davalıdan alınarak davacıya verilmesine Kesinleşen hüküm özetinin yurtçapında yayın yapan traji en yüksek üç gazeteden birinden birine bir kez ilanına karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ Davalı vekili istinaf dilekçesinde.

Mahkemece davacıya ait tasarım tescil belgeleri TPMK dan celp edilmişse de bilirkişiler tarafından tasarım belgelerinin incelenmediğini,, doğrudan bilirkişilerin davacıya ait tasarıma atfedilen görselinin dikkate alındığını, yani davacının tasarımda korumak istediği şekil değil, bilirkişilerin davacının tasarımına yükledikleri görsel anlamın dikkate alındığını, bunun da ciddi bir hata olduğunu, zira bilirkişilerin davacının-tasarım sahibinin- tasarıma yüklediği anlam, tasarım tarifi, tasarımda korumak istediği görselle bağlı olup,

talepten fazlasına dair yorum yaparak davacının talep etmediği şekillerin de koruma kapsamında olduğunu iddia edemeyeceklerini, Seçenek özgürlüğü hususunun dikkate alınmadığını,“Ekranın cam panel olması” hususunun üreticiye seçenek özgürlüğü bırakmadığını, bu paneller öncelikle yukarıda askıda durduğu için cam panel tercihinin önemli olduğunu, Gerek davacı ve gerekse diğer tüm radyant ısıtıcı üreticilerinin söz konusu cam paneli dışarıdan başka bir üreticiden- temin edip ürüne montajlamakta olduklarını, ekranın arka kısmında dikdörtgen prizma şeklinde bağlantı elemanının olması hususunun da üreticiye seçenek özgürlüğü bırakmadığını,

yani her ihtimalde dikdörtgen şekildeki cam panel ekranının arkasındaki duvar montaj parçasının dikdörtgen ve yüzeyinin düz olması gerektiğini, bu hususların bilirkişilerce dikkate alınmadığını, Tarafların ürünlerinin benzer olmadığını, kavislerin yönleri ve açılarının tamamen farklı olduğunu, kavislerin içten dışa doğru olması, diğerinde ise içten dışa doğru olması,

kavisin derinliği, kavisin şekli, kavisin ürüne kattığı derinlik vb hususlar değerlendirildiğinde her iki üründe de kavis vardır denilebileceğini ama kavisler benzerdir denilemeyeceğini, Bu sebeplerle bir internet sitesinin külliyen engellenmesi yerine bahse konu taklit ürünlerin olduğu iddia edilen internet sitesindeki ilgili sayfanın yani URL nin engellenmesi adil ve hukuka uygun olan bir karar olacağını, zorunlu olmadıkça internet sitesinde yapılan yayının tamamının engellenemeyeceğini, Maddi tazminatın adil olmadığını, karlılık oranının sektör gerçeklerine uygun olmadığını, Manevi tazminatın fahiş miktarda olduğunu,

El koyma kararının hukuka aykırı olduğunu beyan ederek, Mahkemece verilen kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun(HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Dava, endüstriyel tasarıma tecavüzün tespiti ve önlenmesi ile maddi ve manevi tazminat istemli davadır.

Davalı firmanın, müvekkili firma adına tescilli tasarımını taklit etmek suretiyle Radyant Isıtıcı üretip ... markası altında kendi tasarımıymış gibi pazarlamakta olduğunu, davalının kullanım kılavuzlarında da müvekkilinin çizimlerini bire bir taklit ettiğini, davalının, hem müvekkiline ait tescilli tasarımın aynısını haksız bir şekilde üretip satışa sunarak, hem de müvekkiline ait internet sitesi, kataloglar ve kullanım kılavuzlarında yer alan çizim ve görselleri kopyalayıp yapıştırmak suretiyle kullanarak,

tasarımdan doğan haklara tecavüzde bulunduğunu iddia etmiş, Mahkemece davanın kısmen kabulüne dair verilen karar, yukarıda açıklanan nedenlerle davalı yanca istinaf edilmiştir. Toplanan delillere ve denetime elverişli bilirkişi kök ve ek raporuna göre.

TPMK nezdinde davacı adına tescilli bulunan ... tescil numaralı "radyant ısıtıcı" niteliğindeki çoklu tasarımın benzerinin, davalının ....com.tr ibareli internet sitesinde pazarlandığı ve satıldığının tespit edildiği, tasarım yönünden yapılan değerlendirmede davacı adına tescilli tasarımın özellikle 1ve 2 nolu tasarımları ile benzer nitelikteki ürünlerin arada herhangi bir lisans sözleşmesi olmadan davalı tarafça internet sitesi kullanılarak satışa sunulduğu, davalının bu hususta seçenek özgürlüğü bulunduğu, bu haliyle davalı eylemlerinin davacı adına tescilli tasarımın 1ve 2 nolu tasarımlara tecavüz niteliğinde olduğu,

davacı tasarımının tescil belgesinin 10.01.2024 tarihli bilirkişi ek raporunda incelendiği, davacı adına tasarım tescili ile davalının ürün görsellerinin karşılaştırıldığı, dolayısıyla tasarım tescil belgesinin incelenmediği iddiasının yerinde olmadığı, ayrıca ihlalin gerçekleştirildiği internet URL adreslerinin bilirkişi raporunda tespit edildiği, Mahkeme kararında da bu adreslere yönelik olarak; davalının www...com.tr isimli internet sitesinde yer alan ve bilirkişi ek raporunda incelemesi yapılan URL adreslerinde yer alan taklit ürün fotoğrafları çizimleri ve sairenin içerikten kaldırılmasına,

mümkün olmadığı takdirde bilirkişi raporunda belirtilen URL 'lere erişimin engellenmesine (....com.tr/tr/urunler ibareli URL ile ....com.tr/en/urunler ibareli URL hariç olmak üzere kararın infazında 10/01/2024 tarihli bilirkişi heyeti ek raporunun dikkate alınmasına ) karar verildiği, dolayısıyla internet adresine erişimin tamamen engellendiği yönündeki iddianın ve aksi yöndeki istinaf nedenlerinin yerinde olmadığı kanaatine varılmıştır.

Davalı vekilinin el koyma kararına yönelik istinaf başvuru nedenine gelince.

6100 Sayılı HMK'nın 342/2. maddesinde istinaf dilekçesinde bulunması gereken hususlar sayılmış, (e) bendinde istinaf başvuru sebeplerinin ve gerekçesinin bulunması gerektiği öngörülmüş, aynı kanunun 352/1-d maddesinde de bölge adliye mahkemesi hukuk dairesince dosya üzerinde yapılacak ön inceleme sonunda başvuru sebeplerinin veya gerekçesinin hiç gösterilmemesi halinde gerekli kararın verileceği düzenlenmiştir.

Somut başvuruda, el koyma kararına yönelik istinaf başvuru nedenlerinin gösterilmediği anlaşıldığından bu yöndeki istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 352/1-d maddesi gereğince reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Diğer yandan, bilirkişi raporunda yapılan mali değerlendirmelere göre, davalı şirketin satış faturaları, ticari defterleri ve 2016 yılına ait Kurumlar Vergisi Beyannamesinin incelenmesi sonucunda; dava konusunun davacı şirketin, adına tescilli tasarımı taklit etmek suretiyle üretmiş olduğu radyan ısıtıcıları satan davalı şirketten tazminat talebi olduğu,

davacı şirketin, tazminatın 554 sayılı KHK'nin 52/b maddesi hükmüne göre (davalının tasarımı kullanmak yoluyla elde ettiği kazanca göre) hesaplanmasını talep ettiği, davalı şirketin satış faturalarında ve ticari defterlerinde yapıları incelemelerde, davalı şirketin dava konusu tasarımın kullanıldığı ürünlerden 2016 yılında 4 adet üretip toplam 11.172,00 TL bedelle satmış olduğu, şirketin kârlılık oranlarına göre yapılan hesaplamada dava konusu ürünlerin satışından elde ettiği karın 2.011,94 TL olduğu, davalı şirketin incelenen ticari defterlerinin usulüne uygun olarak tutulduğu, açılış tasdiklerinin süresinde yaptırıldığı,

yevmiye defterlerinin kapanış tasdiklerinin de olduğu ve süresinde yaptırıldığı, bilirkişi raporlarında tespit edilen kârlılık oranı ve buna göre hesaplanan maddi tazminat miktarında bir isabetsizlik bulunmadığı, aksi yöndeki istinaf başvuru nedenlerinin yerinde olmadığı, hüküm altına alınan manevi tazminat tutarının dosya kapsamına ve hakkaniyete uygun olduğu kanaatine varılmıştır.

Dosyadaki belgelere, duruşma sürecini yansıtan tutanaklar ve gerekçe içeriğine göre, ilk derece mahkemesi kararında davanın esasıyla ilgili tarafların gösterdiği hükme etki edecek tüm delillerin toplandığı, kanunun olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği, ihtilafın doğru olarak tanımlandığı, kararın usul ve yasaya uygun olduğu anlaşıldığından davalı vekilinin yerinde bulunmayan istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.