İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi E.2024/681 K.2024/1168

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİDÜŞÜNÜLD Ü

Tarafların İddia ve Savunmaları: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı şirket tarafından müvekkili aleyhine ... Alacaatlı Şubesi'ne ait ... no.lu 26.02.2021 keşide tarihli ve 34.344,00-TL bedelli çekten dolayı İstanbul ....

İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığı ve müvekkili şirketin adresinde hacze gelindiğini, muhafaza ve araç bağlama baskı ve tehdidiyle borçlu olmadığı halde 49.050,00-TL parayı icra dosyasına ödemek zorunda kaldığını, icra takibine konu çeki borç ödeme gayesiyle şirket yetkilisi tarafından imzalanarak ... Ankara Şubesi vasıtasıyla İstanbulda bulunan dava dışı ... Ltd.

Şti.'ne gönderilmek üzere kargoya verildiğini ve işbu çekin de içerisinde bulunduğu çantanın kargo şirketi çalışanı tarafından çaldırıldığını, kargo dağıtım görevlisi ...

25.12.2020 tarihinde Kuştepe Polis Merkezi Amirliğine müracaatla kargo çantasını çaldırdığından bahisle şikayetçi olduğunu, dava dışı şirket tarafından İstanbul 6. ATM 2021/32 esas sayılı dosyası ile kıymetli evrak iptali davası açıldığını mahkemenin ödeme yasağı kararına güvenerek müvekkili şirket tarafından çekin keşide günü geldiğinde 34.344,00-TL'nin dava dışı İntra'ya havale yoluyla ödediğini,

çekin dava dışı İntra yetkilisine ait olmayan bir sahte imza ile yapılan ciro silsilesinden başlayarak davalı şirkete geldiğini ve davalı şirket tarafından bankaya ibraz edildiğinde İstanbul 6 ATM'nin ödeme yasağı kararı olduğunun görülmesine rağmen ve banka tarafından çek arkasına şerh düşülmesine rağmen davalı banka tarafından haksız ve kötü niyetli olarak icra takibine konu edildiğini, davalı tarafından icra baskısıyla haksız olarak tahsil edilen paranın davalıdan istirdatını, icra inkar tazminatına hükmedilmesini, talep ve dava etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

12.03.2021 tarihinde dosya borcuna istinaden ödeme yapıldığının belirtildiğini ancak davanın 16.05.2023 tarihinde ikame ettiğinden hak düşürücü süre içerisinde davasını ikame etmediğini ve bu hakkından vazgeçtiğinin kabulü ile süresinde açılmayan davanın reddini talep ettiklerini, müvekkilinin mağdur konumunda olduğunu, müvekkilinin dava konusu çeki müşterisi ... ile aralarında 03.12.2020 tarihinde akdedilmiş olan faktoring sözleşmesine binaen 25.12.2020 tarihinde devir aldığını, ödeme yasağı kararının çekin cebri icraya konu edilmesine engel teşkil etmediğini, davacının ve müvekkilinin hırsızlık olayının mağdurları olduğunu,

sorunun hukuki olarak çözümünün çeki çaldıran davacının mı yoksa çalıntı çeki iyi niyetle bilmeden iktisab etmiş olan üçüncü kişi konumundaki müvekkilinin mi menfaatinin korunacağı noktasında olduğunu beyanla davanın reddine ve kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir. İlk Derece Mahkemesi Kararı:Mahkemece. "Davacı tarafça, davalıya karşı açılan davanın HAKDÜŞÜRÜCÜ SÜRE YÖNÜNDEN REDDİNE," karar verilmiştir.

İleri Sürülen İstinaf Sebepleri:Davacı vekili tarafından süresinde istinaf yoluna başvurulmuş olup, istinaf dilekçesinde özetle; davalarının İİK 72.maddesi gereği süresi içinde açılmış bir istirdat davası olduğunu, daha önce açtıkları davanın BAM incelemesinden geçerek kesinleşmesinin akabinde arabuluculuk yoluna başvurduklarını, arabuluculuk süresinin 05.01.2023 tarihinde anlaşmazlık ile sona erdiğini, 60 günlük ek sürelerinden kalan 54 günlük sürenin bu tarihte başlamış olduğu kabul edildiğinde sürenin 06.02.2023 tarihinde yine durduğunu, Kahramanmaraş ilinde avukatlık faaliyeti yürüttüklerini,

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile 06.02.2023 tarihinde gerçekleşen depremler nedeniyle yargısal faaliyetlere dair süreler yönünden düzenleme getirildiğini, 06.02.2023 tarihinden 01.05.2024 tarihine kadar durdurulduğunu, 01.05.2023 tarihinde kalan 23 günlük sürenin yeniden işlemeye başladığını ve bu sürenin 24.05.2023 tarihinde dolacağını, eldeki davanın ise 16.05.2023 tarihinde açıldığını, tüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

İstinafa Cevap:Davalı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; yasal süresi içerisinde ikame edilmeyen davanın hak düşürücü süre yönünden usulden reddi kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, icra dosyasına ödeme yapan borçlunun ancak 1 yıl içinde ödediği parayı geri isteyebilecek olup aksi takdirde bu hakkından vazgeçtiğinin kabul edilmesi gerektiğini, davacı tarafından dava dilekçesinde haciz tarihi olarak belirtilen 12.03.2021 tarihinde dosya borcuna istinaden ödeme yapmış olup huzurdaki davanın 16.05.2023 tarihinde ikame edildiğini, davacının hak düşürücü süre içerisinde davasını ikame etmediğini, haksız istinaf taleplerinin reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Gerekçe ve Sonuç:HMK'nın 355. Maddesi gereği, kamu düzenine aykırılık teşkil eden hususlar hariç tutularak, istinaf neden ve gerekçeleri ile sınırlı olmak üzere yapılan incelemede;Dava, İİK 72 maddesine dayalı cebri icra tehdidi altında, borçlu olmadığı halde ödenen bedelin istirdatı istemine ilişkindir. İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı dosyasında, davalı alacaklı tarafından davacıdan 34.344,00-TL çek bedeli, %10 çek tazminatı ve işlemiş faiz olmak üzere toplam 39.060,35-TL alacağın tahsili için takibe geçildiği , 12/03/2021 tarihinde hacze gidildiği , davacının 12/03/2021 tarihli banka havalesi ile 49.052,40 TL ödeme yaparak dosya borcunu ödediği anlaşılmıştır.Davacı tarafından ödenen bedelin istirdatı istemi ile ilk olarak 15/03/2021 tarihinde İstanbul 11. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/181 esas sayılı dosyası ile dava açıldığı ,

mahkemece verilen 28/09/2022 tarihli karar ile arabuluculuk dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine dair verilen kararın Dairemizin 2022/1652 esas, 2022/1700 karar 08/12/2022 tarihli kararı ile kesinleştiği, bu defa davacının 15/12/2022 tarihinde arabuluculuğa başvurduğu, 05/01/2023 tarihinde anlaşmanın sağlanamadığına dair anlaşamama son tutanağı düzenlendiği, eldeki davanın 16/05/2023 tarihinde açıldığı görülmüştür.Uyuşmazlık istirdat davasının İİK 72/7 maddesi uyarınca hak düşürücü süre içinde açılıp açılmadığına ilişkindir.

İİK'nın 72/7. Maddesine göre "Takibe itiraz etmemiş veya itirazının kaldırılmış olması yüzünden borçlu olmadığı bir parayı tamamen ödemek mecburiyetinde kalan şahıs, ödediği tarihten itibaren bir sene içinde, umumi hükümler dairesinde mahkemeye başvurarak paranın geriye alınmasını istiyebilir." düzenlemesi mevcut olup, maddede belirtilen süre hak düşürücü niteliktedir.

Somut olayda davacı ödemeyi yaptığı tarihten 3 gün sonra istirdat davasını açmış ise de dava arabuluculuk dava şartı yerine getirilmediği gerekçesiyle usulden reddedilmiştir. Bu durumda 6098 sayılı TBK'nın 158.

Maddesindeki "Dava veya def'i; mahkemenin yetkili veya görevli olmaması ya da düzeltilebilecek bir yanlışlık yapılması yahut vaktinden önce açılmış olması nedeniyle reddedilmiş olup da o arada zamanaşımı veya hak düşürücü süre dolmuşsa, alacaklı altmış günlük ek süre içinde haklarını kullanabilir" şeklindeki hükmün gündeme gelmesi söz konusudur.

Nitekim TBK 158 maddesi HMK dışında hak düşürücü süre niteliğinde usuli düzenleme getiren adil yargılanma hakkının teminine yönelik yasal bir düzenlemedir. Davacının süresi içinde açtığı istirdat davası düzeltilebilecek bir yanlışlık (arabuluculuğa baş vurulmadan ) sebebi ile usulden reddedildiğine göre , bu kararın kesinleştiği 08/12/2022 tarihinden itibaren TBK 158 maddesi gereği davacının 60 günlük ek süre içinde istirdat davasını açması gerekir.

Diğer yandan 6325 sayılı yasanın 16/2 maddesi gereği , arabuluculuk sürecinin başlamasından sona ermesine kadar geçirilen süre, zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerin hesaplanmasında dikkate alınmaz.Dosya kapsamına göre , mahkemece de doğru tespit edildiği üzere , davacının 60 günlük dava açma süresinin 08/12/2022 tarihinde başladığı, 6 gün sonra davacının 15/12/2022 tarihinde arabuluculuğa başvurduğu, 05/01/2023 tarihinde arabulucu tarafından taraflar arasında anlaşmanın sağlanamadığına dair son tutanağın düzenlendiği tarihler arasında sürenin işlemediği,

05/01/2023 tarihinden itibaren hesaplanması gereken kalan 54 günlük sürenin dolacağı tarihin 01/03/2023 olduğu davanın ek 60 günlük hak düşürücü süreden sonra 16/05/2023 tarihinde açıldığı, ancak 11.02.2023 tarihli, 120 sayılı , "Olağanüstü Hal Kapsamında Yargı Alanında Alınan Tedbirlere İlişkin Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi" ile , taraflar veya ilgililer bakımından belirlenen adli sürelerin, hak düşürücü süreler dahil, 06/02/2023 (bu tarih dâhil) tarihinden itibaren 6/4/2023 (bu tarih dâhil) tarihine kadar deprem bölgesindeki avukatlar için 2 ay süreyle tüm ülke genelinde geçerli olacak şekilde durdurulduğu düzenlenmiş olup,

davacı vekilinin deprem nedeniyle olağanüstü hal kapsamında bulunan Kahramanmaraş barosuna kayıtlı olduğu, vekaletnamedeki adresinin Dulkadiroğlu/ Kahramanmaraş olduğu, 54 günlük ek sürenin 30 gününün 05.01.2023-05.02.2023 tarihleri arasında işlediği, kalan 24 günlük ek sürenin ise 139 sıra sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi uyarınca, 120 sıra sayılı kararname ile durdurulan sürelerin “Adıyaman il merkezi ile çelikhan, Samsat, Besni, Gölbaşı ve Tut ilçeleri.

Gaziantep ili İslahiye ve Nurdağı ilçeleri. Hatay il merkezi ile Antakya, Defne, İskenderun, Arsuz, Belen, Samandağ, Hassa, Kırıkhan ve Yayladağı ilçeleri. Kahramanmaraş il merkezi ile Dulkadiroğlu, Onikişubat, Afşin, Elbistan, Ekinözü, Nurhak, Göksun, Türkoğlu, Pazarcık ve çağlayancerit ilçeleri.

Malatya il merkezi ile Battalgazi, Yeşilyurt, Arguvan, Kale, Yazıhan, Akçadağ ve Doğanşehir ilçeleri” yönünden yerleşim yeri yukarıda tahdiden sayılan mahaller olan gerçek ve tüzel kişiler, tahdiden sayılan mahallerde bürosu bulunan avukatlar, bakımından 01.05.2023 (bu tarih dâhil) tarihine kadar tüm Ülke genelinde uygulanmasına karar verilmiştir.

Bu durumda sürelerin 06.02.2023 tarihinden 01.05.2024 tarihine kadar durdurulduğu, 01.05.2023 tarihinde kalan 24 günlük sürenin yeniden işlemeye başladığını ve bu sürenin 24.05.2023 tarihinde dolacağı, eldeki davanın ise 16.05.2023 tarihinde açıldığı gözetildiğinde mahkemece davanın süresinde açılmadığı gerekçesiyle davanın reddine dair verilen kararın yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

Tüm bu açıklamalara göre, davanın süresinde açıldığı, ilk derece mahkemesince davanın esası hakkında karar verilmesi gerektiğinden davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü gerektiği sonucuna varılmıştır.

Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK 353/1-a- 4,6 maddesi gereğince, kararın kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesinegönderilmesine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

13/06/2024