İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi E.2025/1606 K.2026/161

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İhtiyati haciz talebinde bulunan alacaklı vekili dilekçesinde özetle; müvekkilinin borçludan ibraz edilen vadesi geçmiş kambiyo senedi nedeniyle alacaklı olduğunu belirtilerek ihtiyati haciz kararı verilmesini talep etmiştir.İlk derece mahkemesince yapılan 18/09/2025 tarihli yargılama sonunda; "...tüm dosya kapsamına göre; talebin İ.İ.K'nun 257. ve devamı maddeleri gereğince yerinde olduğu anlaşılmakla, TALEBİN KABULÜ İLE, Alacaklının iddia ettiği yukarıda belirtilen alacak miktarı ile sınırlı olmak kaydıyla, borçluların menkul ve gayrimenkul malları ile üçüncü şahıslardaki hak ve alacaklarının İHTİYATEN HACZİNE" karar verilmiştir.

İhtiyati haciz kararına itiraz eden vekili itiraz dilekçesinde özetle; kambiyo senetlerine ilişkin yetki kurula gereğince mahkemenin söz konusu ihtiyati haciz kararı verilmesinde yetkisinin bulunmadığını, müvekkilinin adresinin Samsun olduğunu, çekin ve muhatap bankanın şubesinin de Samsun olduğunu, yetkili mahkemenin Samsun mahkemeleri olduğunu, yargılamada elde edilecek neticenin kaybolmaması için kararına itiraz hakkında karar verilinceye kadar icra takibinin infazının durdurulmasına karar verilmesini talep ederek, ihtiyati haciz kararına itiraz etmiştir.

İhtiyati haciz kararı talep eden vekili cevap vermemiştir. İlk derece mahkemesince yapılan 04/11/2025 tarihli yargılama sonunda; "...İhtiyati haciz talebine dayanak belge çek olup, ihtiyati haciz talebi yönünden yetkinin; çekin keşide yerine, muhatap banka adresine ve borçlunun yerleşim yerine göre belirlenmesi gerekmektedir.

(İstanbul BAM 16. H.D 2020/1987 E-2020/2100 K. sayılı kararı) Buna göre ihtiyati hacze konu çek incelendiğinde, muhatap bankanın bulunduğu yerin, çekin keşide yerinin ve ihtiyati hacze itiraz edenin yerleşim yerinin Samsun olduğu, kambiyo senetlerinden doğan alacaklar aranacak alacak niteliğinde olduğundan, bu alacaklar için TBK’nın 89/1.hükmünün uygulanamayacağı, çekin ibrazının borçlunun ödeme yapacağı kimseyi öğrenmesini sağlayıcı bir fonksiyonu olmadığından, çek borcunun götürülecek borca dönüştüğünü kabul etme olanağı bulunmadığı, ihtiyati haciz kararına itiraz edenin ...

Sözleşmesinin tarafı olmadığı bu şekilde Mahkememizin yetkili olmadığının anlaşıldığı gözetilerek İİK 265/1. maddesine göre yetkiye itiraz eden ...'in yetki itirazının kabulü ile mahkemece verilen 18/09/2025 tarihli ihtiyati haciz kararının bu kişi yönünden kaldırılmasına" karar verilmiştir.Alacaklı ... ...

A.ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle; -Davacı aleyhine başlatılan takibe konu ihtiyati haciz kararı yetkili yer olan İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi'nden talep edildiğini, her ne kadar kambiyo senedine dayalı borçlar "aranacak borç" niteliğinde olmakla birlikte, çeke dayalı bir alacağın, çekin muhatap bankaya ibraz edilmesi ve muhatap banka tarafından "karşılıksızdır" işlemi görmesi sonucunda artık aranacak borç niteliğini kaybedip "götürülecek borç" yani alacaklının ikametgahında ifa edilecek borç niteliğine dönüşeceği İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi (BAM) tarafından kabul edildiğini, somut olayda,

çekin bankaya ibrazı ve bankaca "karşılıksızdır" işlemi görmesi ile, takibin dayanağını oluşturan çeke dayalı borç artık götürülecek borç niteliğine sahip olduğunu, dolayısıyla alacaklı müvekkili şirketin ikametgahından dolayı ihtiyati haciz için İstanbul Mahkemeleri yetkili hale geldiğini, kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun(HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.Talep;

icra takibine konu çeke dayalı olarak ihtiyati haciz istemine ilişkindir.İhtiyati haciz kurumunun şartlarını düzenleyen İİK'nın 257/1.maddesine göre, rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı ihtiyati haciz talebinde bulunabilir. Maddenin birinci fıkrasına göre ihtiyati haciz isteyebilmek için alacağın kural olarak vadesinin gelmiş olması gerekir.

Vadesi gelmiş borçlar için ihtiyati haciz istenebilmesinin diğer bir şartı ise alacak rehin ile temin edilmemiş olmalıdır. Belirtilen şartların bulunması halinde, vadesi gelmiş bir borcun alacaklısı başka bir şart aranmaksızın ihtiyati haciz isteme hakkına sahiptir. Ancak İİK'nın 258. maddesi gereğince alacaklı, alacağı ve icabında haciz sebepleri hakkında mahkemeye kanaat getirecek deliller göstermeye mecburdur. İhtiyati hacze itiraz ise İİK'nın 265. maddesinde.

"Borçlu kendisi dinlenmeden verilen ihtiyatî haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata karşı itiraz edebilir. Mahkeme, gösterilen sebeplere hasren tetkikat yaparak itirazı kabul veya reddeder." şeklinde düzenlenmiştir. İİK'nın 265. maddesinde ihtiyati haciz kararına karşı itiraz sebepleri sınırlı şekilde sayılmış olup bu sayılanlar dışında başka bir sebebe dayanılarak itiraz edilmesine cevaz verilmesi mümkün değildir.

İİK'nın 258. maddesi gereğince ihtiyati hacze 50. maddeye göre yetkili mahkeme tarafından karar verilmesi mümkün olup kambiyo senetlerine bağlı alacaklar aranacak borçlardan olduğundan (6102 sayılı TTK'nın 755, 796. maddeleri gereğince) götürülecek borçlar hakkında uygulanabilen TBK’nın 89/1 maddesi bu alacaklar hakkında uygulanamayacaktır.

Ayrıca ihtiyati hacze konu çekin bankaya ibraz edilmesi sonrasında çekin arkasına karşılıksız kaşesinin vurulmuş olmasının çeki aranacak borç olmaktan çıkararak götürülecek borç haline getirmeyeceği, böyle bir durumda TBK'nın 89/1. maddesi uyarınca alacaklının yerleşim yeri mahkemesinin ihtiyati haciz kararı verilmesi hususunda yetkili hale gelmeyeceği de nazara alınmalıdır.

(Emsal ilam: Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2018/2421 esas, 2018/4395 karar sayılı ilamı)Somut olayda, çekin keşide yerinin ve muhatap bankanın bulunduğu yerin Samsun olduğu, çekten kaynaklanan borcun alacaklısı, borçlunun yerleşim yerinde, birden fazla borçlu bulunması halinde borçlulardan birinin yerleşim yerinde, çekin keşide yerinde veya muhatap bankanın bulunduğu yerde ihtiyati haciz isteyebileceği, ihtiyati hacze itiraz eden şirketin adresinin Samsun ili olduğu, yetki itirazının kabulü ile ihtiyati haciz kararının bu borçlu yönünden kaldırılmasına karar verilmesi yerindedir.Saptanan ve hukuksal durum bu olunca;

tarafların dayandıkları belgelere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dosyadaki tespitlere ve uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kurallarına göre, 6100 Sayılı HMK'nın 355. maddesi gereğince istinaf sebepleriyle sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda ilk derece mahkemesi kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla yapılan inceleme neticesinde, İhtiyati haciz talep eden vekilinin istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.