İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi E.2026/193 K.2026/415

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Tarafların İddia ve Savunmaları:

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Davalı’ya ait ... logosu ile yayın yapan televizyon kanalında davacı meslek birliklerinin repertuvarlanna dahil olan eser, icra, fonogram ve yapımların FSEK m. 52’ye aykırı şekilde yazılı izin alınmaksızın yayınladığı, FSEK’ten doğan umuma iletim hakkının, m. 80 ve 41’de tanımlanan mali haklarının ihlal edildiği, bu hususun İstanbul 1 FSHHM 2015/64 Değ.

İş sayılı dosya kapsamında alınan bilirkişi raporu ile sabit olduğu, İstanbul 3 FSHCM 2019/229 E. Sayılı dosya ile izinsiz kullanım gerçekleştiren şüpheliler hakkında kamu davası açıldığı, davacı meslek birliklerinin yayınladığı ortak tarife hakkında davalının yasal süreler için müzakere talebi olmadığı,

2015 yılı tarifelerinin 2014 yılı Ekim ayında kesinleştiği, FSEK m. 76 son fıkrası uyarınca hak sahipleri lehine ispat kolaylığı getiren karinenin somut olayda uygulanması gerektiği, açıklanan nedenlerle, davalıya ait ... logolu televizyon kanalında davacı meslek birliklerinin repertuvarlannda yer alan eser, icra, fonogram ve yapımların hukuka aykırı yayınlandığının ve davacı meslek birliklerinin FSEK başta olmak üzere mevzuattan kaynaklanan haklarına davalılar tarafından tecavüzde bulunulduğunun tespitine, FSEK m. 69 uyarınca karar tarihinden itibaren geçerli olmak üzere davacıların tüm repertuvarına karşı tecavüzün men’ine,

FSEK m. 66 uyarınca davalının tecavüzünün refine, FSEK m. 68 f. 1 uyarınca 2015 yılı resmi tarifelerine göre davalının davacılara ödemesi gereken bedelin yapılacak hesaplamalara göre belirlenmesine, şimdilik 10.000 TL’nin FSEK m. 68 f.l uyarınca 3 katına yayınların yapıldığı tarihten itibaren başlamak üzere faiziyle hükmedilmesine, hükmün tirajı en yüksek iki gazetenin Türkiye nüshalarında yayınlanmasına karar verilmesi talep etmişlerdir.Davacılardan ...

26.2.2020 tarihli ıslah dilekçesiyle maddi tazminat istemini 452.905.98 TL olarak, ... 26.2.2020 tarihli ıslah dilekçesiyle maddi tazminat istemini 243.872.46 TL olarak, ... 26.2.2020 tarihli ıslah dilekçesiyle maddi tazminat istemini 647.008.56 TL olarak, ... 25.2.2020 tarihli ıslah dilekçesiyle maddi tazminat istemini 647.0008.56 TL olarak tazminini talep etmişlerdir.

CEVAP

Davalı vekili davaya cevaplarında özetle, Davacı meslek birliklerinin birlikte dava açmalarının usul ve yasaya aykırı olduğu, mecburi ve ihtiyari dava arkadaşlığı bulunmadığı, davacıların temsil ettikleri haklar ve taleplerin her bir davacı yönünden ayrıca belirtilmesi gerektiği, usulüne uygun olarak yürürlüğe giren Roma Anlaşmasının kanun hükmünde olduğu, dava konusu müzik yayınlarının çoğunun canlı performans olduğu,

kalanların ticari dolaşıma çıkartılmış fonogram ve tespitlerden oluştuğu, bunlar için ise Roma Anlaşmasının 12. maddesi uyarınca sadece uygun bir bedel ödenmesi gerektiği, ayrıca izne tabi bir hak veya yasaklama yetkisinden bahsedilmediği, anılan hükmün AY m. 90 uyarınca FSEK’ten üstün norm olduğu, davacıların iddialarına dayanak gösterilen İstanbul 1 FSHHM 2015/64 Değ.

İş dosyasında yapılan tespit kapsamındaki yayınların “değişik isimlerde” müzik eğlence içerikli program yayınlan olduğu, bu program yayınlan ile ilgili olarak davalının yapımcı ve icracı eser sahibi sanatçılarla sözleşme yaptığı ve bir bedel ödediği, FSEK m. 43 uyanınca televizyon kuruluşları meslek birlikleri ile sözleşme yapmasının zorunlu olmadığı,

direkt eser sahibi sanatçılar ile sözleşme yapabileceği, FSEK m.80/B f.l’de yer alan hükmün Roma Anlaşması m. 12 ile birlikte değerlendirildiğinde ortaya çıkan sonucun eser sahiplerinin henüz umuma arz edilmemiş ve ilk defa umuma arz edilecek eserler açısından izin vermede münhasır hak sahibi oldukları şeklinde olduğu, izinsiz yayın yapıldığının ispat edilmesi gerektiği, 2015/64 değ.iş sayılı dosyada sadece Kasım ayı için tespit yapıldığı, tespit yapılan aylar dışında 2015 yılı boyunca bir izinsiz kullanımın kabulünün mümkün olmadığı,

FSEK m. 76 f. son’da öngörülen karineden faydalanmak için öncelikle yeterli kuvvette delil ileri sürülmesi gerektiği ve mahkemece davalıya yayınlanan müzik eserlerinin liste halinde sunulması için süre verilmesi gerektiği, toptancı zihniyet ile fahiş tazminat talep edilemeyeceği, sadece davalının yayınladığı tespit edilen veya listesi sunulan müzik eserleri açısından uygun bir bedel talep edilebileceği, tarifelerin tek taraflı ve fahiş olarak belirlendiği, FSEK m. 42 vd hükümlerine aykırı olduğu, davalının brüt gelirinin %25’inin tarife ile talep edildiği,

bu haliyle dava yayın kuruluşunun ayakta kalmasının imkansız olduğu ileri sürülerek davanın reddi talep edilmiştir.İlk Derece Mahkemesi'nin 23/02/2021 tarihli kararı ile;

"1-Davacı eyleminin davalı meslek birliklerine yönelik tecavüzün tespitine, men ve ref'ine,

2-Davalının 01.01.2015-31.12.2015 dönemini kapsayan ve FSEK 68. maddeye göre hesaplanan :

A-... meslek birliği için 215.669.52 TL nın 3 katı olan 647.008.56 TL nin 1.1.2015 tarihinden itibaren merkez bankasının belirlediği en yüksek avans faziyle birlikte davalıdan alınarak ... meslek birliğine ödenmesine,

B-... meslek birliği için 215.669.52 TL nın 3 katı olan 647.008.56 TL nin 1.1.2015 tarihinden itibaren merkez bankasının belirlediği en yüksek avans faziyle birlikte davalıdan alınarak ... meslek birliğine ödenmesine,

C-... meslek birliği için 81.290.82 TL nın 3 katı olan 243.872.46 TL nin 1.1.2015 tarihinden itibaren merkez bankasının belirlediği en yüksek avans faziyle birlikte davalıdan alınarak ... meslek birliğine ödenmesine,

D-...meslek birliği için 150.968.66 TL nın 3 katı olan 452.905.98 TL nin 1.1.2015 tarihinden itibaren merkez bankasının belirlediği en yüksek avans faziyle birlikte davalıdan alınarak ... meslek birliğine ödenmesine,

3-Karar kesinleştiğden hüküm özetinin Türkeye'de yayın yapan tirajı yüksek iki gazeteden birinde bir kez ilanına, masrafın davalı yanca karşılanmasına, karar verilmiştir.Dairemizin 07/11/2024 tarihli 2022/590 Esas 2024/1814 Karar Sayılı ;

1-Davalı vekilinin istinaf isteminin KABULÜ ile;

2-İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 23/02/2021 tarih, 2017/534 E. 2021/88 K. Sayılı Kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince KALDIRILMASINA,

3-Dosyanın, yukarıda gösterilen biçimde inceleme ve değerlendirme yapılmak üzere mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı ile; "I-Davacı eyleminin davalı meslek birliklerine yönelik 01.01.2015-31.12.2015 dönemini kapsayan tecavüz eyleminin tespitine,

II-Davalının 01.01.2015-31.12.2015 dönemini kapsayan ve FSEK 68. maddeye göre hesaplanan

A-... meslek birliği için 215.669.52 TL nın 3 katı olan 647.008.56 TL nin 1.1.2015 tarihinden itibaren merkez bankasının belirlediği en yüksek avans faiziyle birlikte davalıdan alınarak ... meslek birliğine ödenmesine,

B-... meslek birliği için 215.669.52 TL nın 3 katı olan 647.008.56 TL nin 1.1.2015 tarihinden itibaren merkez bankasının belirlediği en yüksek avans faiziyle birlikte davalıdan alınarak ... meslek birliğine ödenmesine,

C-... meslek birliği için 81.290.82 TL nın 3 katı olan 243.872.46 TL nin 1.1.2015 tarihinden itibaren merkez bankasının belirlediği en yüksek avans faiziyle birlikte davalıdan alınarak ... meslek birliğine ödenmesine,

D-... meslek birliği için 150.968.66 TL nın 3 katı olan 452.905.98 TL nin 1.1.2015 tarihinden itibaren merkez bankasının belirlediği en yüksek avans faiziyle birlikte davalıdan alınarak ... meslek birliğine ödenmesine,

III- Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 07.07.1987 tarih, 1836/4131, 13.10.2009 tarih 5561/10516, 13.09.2011 tarih 10929/10277 ve HGK'nın 20.03.2002 tarih, 176/214 sayılı kararlarında açıklandığı ve öğretide de benimsendiği üzere, hak sahibi FSEK'in 68. maddesi uyarınca telif tazminatı talebinde bulunduğu ve mahkemece de telif tazminatına hükmedildiği takdirde taraflar arasında farazi sözleşme yapılmış gibi bir hukuki durum meydana geleceğinden ve bu durumda, davalının eyleminin de farazi sözleşme kapsamında yasal kullanım haline dönüşeceğinden; davacı hak sahibi farazi sözleşmenin kapsadığı kullanımın refini isteyemeyeceğinden ref isteminin reddine,

IV-Taraflar fsek 68. Madde kapsamında tazminat talep ettiğinden keza ihlal dönemi için taraflar arasında farazi sözleşme ilişkisi kurulmuş olduğundan HGK’nun ilamlarına göre ilan isteminin reddine, , karar verilmiştir.

İleri Sürülen İstinaf Sebepleri:Davalı vekili tarafından süresinde istinaf yoluna başvurulmuş olup, istinaf dilekçesinde özetle.

İstinaf mahkemesinin esasa dair eksik inceleme yapıldığına ilişkin bozma ilamına rağmen yerel mahkemenin bu ilamı yok sayarak hatalı karar verdiğini, 07.03.2018 tarihli eser listesi ve canlı yayın sözleşmelerinin bilirkişi tarafından yeniden incelenmediğini ve FSEK m. 76/2 karinesinin işlerliği hususunda analiz yapılmadığını, ...’nin sanatçılarla yaptığı meşru yayın hakkı sağlayan canlı icra sözleşmelerinin görmezden gelindiğini, bilirkişi raporunda karinenin hukuki sonuçlarının ve hesaplama yönteminin belirsiz bırakıldığını,

2014 sözleşmesindeki bedelin ÜFE+TÜFE artırımı ile güncellenerek rayiç bedel değerlendirmesi yapılmadan toptancı bir yaklaşımla hesaplandığını, talep edilen tazminat miktarının kanalın 2015 yılı yıllık gelirinin yarısına tekabül ederek fahiş bir orantısızlık teşkil ettiğini, her bir meslek birliğinin hak sahipliğinin somut eser listesi üzerinden belirlenmesi gerekirken genel tarifeler üzerinden usulsüz hesaplama yapıldığını belirterek, usul ve yasaya aykırı yerel mahkeme kararının bozulmasını ve davanın reddini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, FSEK'e dayalı tecavüzün tespitine, men ve ref'i ile FSEK m. 68 uyarınca telif tazminatı istemine ilişkindir.

Davacı meslek birlikleri, davalı’ya ait ... logosu ile yayın yapan televizyon kanalında davacı meslek birliklerinin repertuvarlarına dahil olan eser, icra, fonogram ve yapımların FSEK m. 52’ye aykırı şekilde yazılı izin alınmaksızın yayınladığı, FSEK’ten doğan umuma iletim hakkının, m. 80 ve 41’de tanımlanan mali haklarının ihlal edildiği beyanla tecavüzün tespitine, men ve ref'i ile FSEK m. 68 uyarınca 1.1.2015 31.12.2015 dönemlerine ilişkin şimdilik 10.000,00 TL telif bedelinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmişlerdir.

Davacıların tazminat talepleri, ... tarafından 26.2.2020 tarihli dilekçesiyle 452.905.98 TL olarak , ... tarafından 26.2.2020 tarihli dilekçesiyle 243.872.46 TL olarak, ... 26.2.2020 tarihli dilekçesiyle 647.008.56-TL olarak, ... 25.2.2020 tarihli dilekçesiyle 647.0008.56-TL olarak ıslah edilmiştir.

Mahkemenin 23/02/2021 tarihli 2017/534 E.-2021/88 K. Sayılı kararı ile davanın kabulüne dair kararı, Dairemizin 07/11/2024 tarih 2022/590 E.-2024/1814 K. İlamıyla " esasa ilişkin eksik inceleme ile karar verildiği " gerekçesiyle kaldırılmıştır.31/01/2019 tarihli bilirkişi raporunda , emsal olarak Kanal 7 ile yapılan sözleşme ve 2014 yılı ... sözleşme bedelleri esas alınarak 2015 için ÜFE+TÜFE/2 artışıyla toplam 663.598,52 TL’ye ulaşıldığı, bu toplamdan ... 215.669,52 TL, ...

215.669,52 TL, ... 150.968,66 TL, ...

81.290,82 TL şeklinde bir dağılım yapılabileceği belirtilmiştir.03/12/2019 tarihli bilirkişi raporunda; ihlale konu dönemde FSEK m.52’ye uygun yazılı sözleşme bulunmadığı, tarifelerin esas alınabileceği, FSEK m.76/2 karinesinin uygulanıp uygulanmayacağına dair takdirin mahkemede olduğu, ayrıca “canlı ve banttan kayıt” ayrımında izin formlarına göre bazı kullanımların hesap dışında tutulması gerektiği yönünde görüş bildirilmiştir.Dairemizin kaldırma kararı sonrası alınan 18/05/2025 tarihli bilirkişi heyet raporunda; davalı vekilinin 07.03.2018 tarihli dilekçesi ekinde sunduğu delillerin değerlendirildiği ;

davacı vekilinin sunduğu sözleşmenin tarafı olan ...

Birliği’nin fonogram yapımcısı haklarını takip eden bir meslek birliği olduğu, dosya kapsamındaki tabloda yer alan eserler yönünden ... tarafından temsil edildiğine dair bir yetki belgesi bulunmadığı, bu nedenle dava konusu eserlerin fonogram yapımcısı haklarının bu meslek birliği tarafından takip edilip edilmediğinin tespit edilemediği, dosyada mevcut yetki belgelerine göre hangi meslek birliklerine üyelik bulunduğunun tabloda gösterildiği, davalı tarafından ibraz edilen “...” başlıklı belgelerin incelenmesinde, bu belgelerin 2015 yılına ait olduğu,

ancak dava konusu 05.11.2015, 07.11.2015 ve 09.11.2015 tarihli yayınlara ilişkin özel bir izin belgesinin dosyada yer almadığı, hak sahiplerinin meslek birlikleri ile imzaladıkları sözleşmeler incelendiğinde, eserlerin radyo ve televizyonlarda yayınlanması hakkının meslek birliklerine devredildiği FSEK m.76/2 hükmünün uygulanıp uygulanmayacağının değerlendirilmesi gerektiğine ilişkin istinaf kararı doğrultusunda, davalının sunduğu 2015 yılına ait izin belgelerinde isimleri yer alan kişilerin listelendiği,

ancak bu kişilerden sadır izinler ile program listelerinin sunulması karşısında, davalının tüm kullanımlarının izinsiz olduğunun kabulü ihtimaline binaen hesaplama yapıldığı, Mali incelemede ; davacı meslek birlikleri ..., ..., ... ve ... vekilince dosyaya sunulan 14.03.2018 tarihli dilekçe ekindeki 2015/471 sayılı Yayın İzin Sözleşmesi, izlenme oranları, 2014/51 sayılı yayın izin sözleşmesi ve yayın içerikleri gelirlerinin incelenmesi ile davalı yayın kuruluşunun davacı meslek birlikleri ile yaptığı sözleşmelerin mali şartları itibarıyla değerlendirilme yapıldığı , davalı ile aynı emsal kategoride olduğu belirtilen ...

A.Ş. (...) ile meslek birlikleri arasında imzalanan 01.01.2015–31.12.2015 dönemini kapsayan sözleşmede, yayın izni karşılığı mali hak bedelinin 941.269,91 TL + KDV olarak belirlendiği, bu tutarın 2015 yılı resmi tarifeleri üzerinden indirim uygulanarak ve 2014 yılı izin bedeline %8 artış yapılarak hesaplandığı, sözleşmenin 5/e maddesinde, bedelin ödenmemesi halinde indirimlerin iptal edilerek resmi tarife üzerinden tahsil edileceğinin düzenlendiği, davalı ...

A.Ş. (...) ile ... arasında imzalanan 01.01.2014–31.12.2014 tarihli lisans sözleşmesinde mali hak bedelinin 137.808 TL + KDV olarak belirlendiği, bu tutarın 2014 yılı resmi tarifesinden indirim uygulanması ve 2013 yılına göre %8 artış yapılması suretiyle tespit edildiği, diğer meslek birlikleri bakımından 2015–2017 dönemi toplamının 2.119.476,56 TL olarak belirlendiği,

FSEK m.42/A uyarınca meslek birliklerinin tarife belirlerken uluslararası uygulamalar, ekonomik ve toplumsal koşullar, sektör yapısı, rekabet şartları, kullanım sıklığı ve benzeri kriterleri dikkate alması gerektiği tazminatın belirlenmesinde davacı meslek birliklerinin tarifelerinin esas alınmasının uygun olduğu , FSEK m.68/1 hükmü uyarınca izinsiz kullanım halinde hak sahibinin sözleşme yapılmış olsaydı isteyebileceği bedelin veya rayiç bedelin en çok üç katını talep edebileceği,

FSEK m.41 gereğince tarifelerde takvim yılının esas alınması gerektiği ve izinsiz kullanımların gerçekleştiği takvim yıllarına göre hesaplama yapılmasının uygun olacağı, ...’ün 13.03.2018 tarihli cevabi yazısında ...’nin “genel yayın” türünde yayın lisansına sahip olduğunun bildirildiği, davalı yayın kuruluşunun emsal sözleşmeler, resmi tarifeler ve artış oranları esas alınarak mali yükümlülüğünün hesaplandığı, 2014–2017 yılları için meslek birlikleri bazında belirlenen tutarların yukarıdaki tabloda gösterildiği,

2015 yılı için ... meslek birliği için 215.669.52 TL , ... meslek birliği için 215.669.52 TL , ... meslek birliği için 81.290.82 TL , ... meslek birliği için 150.968.66 TL hesaplandığı belirtilmiştir. Mahkemece , davanın kısmen kabul kısmen reddi ile 01.01.2015–31.12.2015 dönemi bakımından tecavüz eyleminin tespitine , FSEK m.68’e göre hesaplanan bedellerin üç katı üzerinden ... 647.008,56 TL, ... 647.008,56 TL, ... 243.872,46 TL, ...

452.905,98 TL tazminatın avans faizi ile davalıdan tahsiline, Ref talebinin ise reddine karar verilmiştir. Davalı vekili karara karşı istinaf talep etmiştir.

Dairemizin yukarıda yazılı kaldırma kararında; davalının 07.03.2018 tarihli dilekçe ekinde sunduğu eser listesi ve sözleşmelerin yeterince değerlendirilmediği, davacı meslek birliklerinin hak sahipliğini gösterir yetki belgelerinin denetlenmesi gerektiği, yayınların canlı mı banttan mı olduğunun belirlenmesi gerektiği ve FSEK m.76/2 karinesinin uygulanıp uygulanmayacağının somut deliller çerçevesinde tartışılması gerektiği belirtilmiştir.

Kaldırma sonrası alınan 18/05/2025 tarihli bilirkişi raporunda; davacıların sunduğu yetki belgeleri ile davalının sunduğu eser listeleri ve sanatçı sözleşmeleri incelenmiş, 05.11.2015, 07.11.2015 ve 09.11.2015 tarihli yayınlar esas alınarak hangi eserlerin yayınlandığı, bunların davacı meslek birlikleri repertuarına dahil olup olmadığı ve yetki belgeleri kapsamına girip girmediği denetlenmiş, uyuşmazlık konusu bant yayınına göre değerlendirme yapılarak, sözleşme kapsamına giren icralar ile meslek birliklerinin yetki alanında kalan kullanımlar dikkate alınmıştır.

Davalı tarafça ibraz edilen “...” isimli belgelerin 2015 yılına ait olduğu ancak 05.11.2015, 07.11.2015 ve 09.11.2015 tarihli yayınlara ilişkin iznin yer almadığı, sözleşmelerin, davacı meslek birliklerinin repertuarında yer alan eserler yönünden geçerli bir izin teşkil etmediği, meslek birliklerine devredilmiş mali haklar bakımından lisans ilişkisi kurulmadığı, bu durumda, ihlal döneminde taraflar arasında FSEK m.52 anlamında geçerli yazılı bir lisans sözleşmesinin bulunmadığı sabittir.

FSEK m.76/2 hükmü bakımından; davacı meslek birliklerinin repertuarlarında yer alan eserlerin davalı yayın kuruluşu tarafından yayınlandığına dair 2015/64 D.İş dosyasında yapılan tespit, bilirkişi incelemesi ve sunulan yetki belgeleri birlikte değerlendirildiğinde, bu delillerin davacıların iddiasının doğruluğu yönünden kuvvetli kanaat oluşturacak nitelikte olduğu anlaşılmakla artık davalının yararlanılan eser, icra ve fonogramları liste halinde sunma ve izin belgelerini ibraz etme yükümlülüğü altında olduğu,

davalı tarafından liste ve sözleşmeler sunulmuş ise de, bunların ihlal edilen tüm repertuarı kapsamadığı bu nedenle FSEK m.76/2 kapsamında davalı aleyhine karinenin işletilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmıştır.

Tazminat hesabı yönünden; bilirkişi heyetince, davalı ile 2014 yılında imzalanan lisans sözleşmesi, davacı meslek birlikleri ile emsal yayın kuruluşu arasında imzalanan sözleşmeler ve 2015 yılı resmi tarifeleri birlikte değerlendirilmek suretiyle 2015 takvim yılı için makul lisans bedeli hesaplanmış olduğundan dosya kapsamı ve yasaya uygun olduğu anlaşılmıştır.

Sonuç olarak davalının izinsiz kullanımı ispatlandığından FSEK m.68 uyarınca üç kat tazminata hükmedilmesi ve kurulan hükümde usul ve esasa aykırılık bulunmamaktadır.Bu nedenle davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK m.353/1-b-1 gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.