İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesi E.2021/1456 K.2025/490

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. Maddesi uyarınca dosya incelendi;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;müvekkilinin üyesi bulunduğu ... Derneği ile davalı şirket arasında 2019,2020 ve 2021 Yılları Şubat ayında ... Merkezinde ... numaralı salonlarda (...) ... Fuarı’nın gerçekleştirilmesi ve organizasyonu amacı ile 29.05.2018 tarihinde bir sözleşme imzalandığını, anılan sözleşme hükümleri gereği Şubat/2019 ve Şubat/2020 yıllarında 14. ve 15. ...

Organizasyonları gerçekleştirildiğini, Şubat/2021 tarihinde davalı şirketin organizasyonunda gerçekleşecek 16. ...

Fuarına katılım için şirketimiz ve davalı şirket arasında 15.10.2020 tarihinde fuar katılım sözleşmesi imzalandığını, Covid 19 nedeniyle 11.03.2020 tarihinde Dünya Sağlık Örgütü kararı ile pandemi ilan edildiğini, pandemi ilanını takiben uluslararası düzeyde ve ülkemizde 18 Mart 2020 tarihinden itibaren iş ve sosyal hayata dair bir çok kısıtlama ve yasaklar getirildiğini, gerek seyahat,gerekse sosyal alandaki yasaklar bir çok organizasyonun yapılmasını imkansız kıldığını, 11 Mayıs 2020 tarihi itibari itibariyle ülkemizde diğer ülkeler ile paralel olarak normalleşme sürecine girilmesiyle öncesinde uygulanan seyahat kısıntıları,

kapalı ve açık alanlardaki etkinlikler ile ilgili tedbirler, sokağa çıkma yasağı ile ilgili kısıtlamalar kaldırılarak büyük ölçüde tam normalleşme süreci yaşanıldığını, ülkemizin normalleşme sürecine girmesi ile birlikte müvekkilinin üyesi olduğu ...

A.Ş. arasında 29.05.2018 tarihli ana sözleşmeye ek nitelik taşıyan 20.08.2020 günlü protokol imzalandığını, 2021/Şubat ayı içerisinde gerçekleştirilmesi planlanan ... fuar organizasyonu ile ilgili fiyatlandırma ve diğer organizasyon süreçleri ile ilgili bir kısım ortak kararlar ile fuarın iptali anılan protokole konu edildiğini, fuara katılım için müvekkili şirket ile ...

A.Ş. arasında akdedilen sözleşmede yer alan edimler arasındaki denge pandemi sürecinin beraberinde getirdiği aşırı ifa güçlüğü ile alt üst olduğunu, müvekkili şirketin iş bu sözleşme ile fuar sürecinde üstlendiği mali külfetin karşılığı, pandemi nedeniyle hiçbir şekilde kendilerine geri dönmeyeceğini, pandemiden kaynaklı uygulanan tedbirler sebebi ile fuar sürecinde amaçlanan ziyaretçi sayısına ulaşılamayacağı,

yurt dışı ziyaretçilerin uçuş yasakları ve kapanma tedbirleri nedeniyle fuar sürecine iştirak edememeleri vb birçok olumsuz faktör müvekkili şirketin fuara katılımdan beklediği satış ve satış bağlantılarını gerçekleştiremeyeceğini açıklıkla ortaya koyduğunu, bu çerçevede sözleşmeden kaynaklı edimler arasındaki denge aşırı ölçüde ve açık bir şekilde bozulduğunu beyanla taraflar arasında imzalanan 15.10.2020 tarihli sözleşme hükümlerinin BK 136 ve 138. maddeleri kapsamında değişen yeni koşullara uygunluğunun sağlanması yönüyle öncelikle sözleşmeden dönme yolunda uyarlamaya yönelik müdehalede bulunulması,

sözleşmeden dönme yolunda haklı nedenler bulunmadığının değerlendirilmesi halinde... Fuar etkinliğinin 19.02.2022 açılış, 28.02.2022 kapanış olarak tarih bağlamında uyarlanmasına ilişkin sözleşmeye müdahale edilmesi talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı, dava dilekçesi ve duruşma gününün usulen tebliğine rağmen davaya cevap vermemiş, duruşmaya katılmamıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece ''...Taraflar arasındaki anlaşmazlık sözleşme hükümlerinin BK 136 ve BK 138 uyarınca yeni şartalar uyarlanmasının gerekip gerekmediği hususunda toplanmakta olup davacının dosyaya sunduğı dilekçe ve eklerinden anlaşıldığı gibi davacının talebi davalı tarafından gerçekleştirilmiş ve fuar tarihi ileri bir tarihe ertelenmiş olup davanın konusuz kaldığı anlaşılmakla konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilerek HMK madde 331/I gereğince davanın açıldığı tarihteki haklılık durumu dikkate alınarak yargılama giderlerine,

Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’nin 6. maddesinde“Anlaşmazlık, davanın konusuz kalması, feragat, kabul, sulh veya herhangi bir nedenle; ön inceleme tutanağı imzalanıncaya kadar giderilirse,Tarife hükümleriyle belirlenen ücretlerin yarısına, ön inceleme tutanağı imzalandıktan sonra giderilirse tamamına hükmolunur” hükmü uyarınca konusuz kalma durumunun ön inceleme duruşması yapılmadan meydana geldiği anlaşılmakla nispi vekalet (32.798) ücretinin yarısına(16.399) hükmedilmesi gerektiği gerekçesiyle " açılan davanın konusuz kalması nedeni ile karar verilmesine yer olmadığına,

davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden Avukatlık Ücret Tarifesinin 6 .maddesine göre 9.295,82 TL davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili yasal süresi içinde sunmuş olduğu istinaf dilekçesinde özetle;Fuarın ertelenmesi yönündeki talebimizi dava açmadan kabul etmeyip dava açıldıktan sonra bu ertelemeyi gerçekleştirerek davanın açılmasına sebebiyet verdiği için mahkemece haklı gerekçe ile yargılama gideri ve vekalet ücreti davalı taraf üzerinde bırakıldığını, ancak gerekçede nispi vekalet (32.798 TL) ücretin yarısına ( 16.399 TL) hükmedilerek denilmesine karşın sehven hüküm kısmının 4. bendinde miktar olarak 9.295,82 TL yazıldığını, iş bu sebeple mahkeme kararının istinaf yolu ile düzeltimesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇE

HMK'nın 355. ve 357. maddeleri gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle bağlı olarak ve kamu düzenine aykırılık hususlarını da gözetilerek yapılan inceleme neticesinde;Dava, taraflar arasında düzenlenen fuar katılım sözleşmesinin mücbir sebebe dayalı feshinin,

olmadığı takdirde fuarın ileri bir tarihe ertelenmesi konusunda sözleşmenin uyarlanması istemine ilişkindir.Davacı vekilince ön inceleme duruşmasından önce mahkemeye sunulan beyan dilekçesinde davanın açılmasından beklenilen hukuksal faydanın davalı şirket ile davacının üyesi olduğu dernek arasında imzalanan 25.02.2021 günlü protokol ve yine davacı şirket genel müdürü tarafından davacı şirkete gönderilen 17.02.2021 günlü elektronik posta kapsamında ortaya konulan irade açıklamasına dayalı olarak gerçekleşmesi,

diğer bir ifadeyle fuarın ertelenmesi hususunda anlaşma sağlandığını, davanın esası hakkında karar verilmesine yer kalmadığını, esasa ilişkin bir karar verilmeyerek yargılama giderleri ve ...Ü.T.’nin 6 ve 13. maddeleri uyarınca hesaplanacak ücreti vekaletin davanın açılmasına sebebiyet veren davalı şirket üzerinde bırakılmasını talep etmiştir.Dosya kapsamında ve dairemizce istinaf incelemesi yapılan emsal dosyalarda yer alan kayıtlar incelendiğinde.

2021 yılı Şubat ayında yapılması planlanan fuara ilişkin, fuar organizasyon komitesinin 22/12/2020 gününde Dernek Yönetimince (...) toplantıya çağrıldığı, komitenin dernek yönetiminde yer alan beş üyesi ile davalı ... temsilen üç üyenin katıldığı toplantıda ... temsilcilerinin fuarın Şubat/2022 tarihine ertelenmesi konusundaki tekliflerinin komitenin onayına sunulduğu, komite üyelerinden dernek yönetiminde yer alan temsilcilerin olumlu oy kullandıkları, davalı şirket adına katılan temsilcilerin herhangi bir görüş bildirmedikleri ve toplantının bu şekilde sona erdiği anlaşılmıştır.

İstanbul ... Noterliği'nin 23/12/2020 tarih ...yevmiye nolu ihtarnamesinin ... tarafından davalı şirkete keşide edildiği, ihtarnamede pandemi sürecinde fuarın gerçekleştirilmesi halinde gerek sağlık açısından riskli olması gerekse beklenen faydanın sağlanamayacak olması nedeniyle ...

Fuar etkinliğinin 19/02/2022 günü açılış, 27/02/2022 kapanış olmak üzere ertelenmesi ve ihtarname tarihine kadar fuar organizasyonu ile ilgili olarak reklam v.b. giderler yapılmış ise anılan giderlere ilişkin faturaların izahatları ile birlikte Dernek Yönetimine iletilmesi istenilmiş ve erteleme hakkında kararın bildirilmesi için davalı şirkete ihtarnamenin tebliğ tarihinden itibaren 5 gün süre verilerek aksi halde yasal yollara başvurulacağı ihtar edilmiştir.

Somut dosya kapsamı değerlendirildiğinde; davacı şirketin üye olduğu ... ile davalı şirket arasında 22/12/2020 günü yapılan toplantı ve İstanbul ...

Noterliği'nin 23/12/2020 tarih ... yevmiye nolu ihtarnamesinden sonuç alınamadığından işbu davanın 08/02/2021 tarihinde açıldığı ancak davalı şirket genel müdürü tarafından davacı şirkete gönderilen 17/02/2021 günlü elektronik posta ve davalı şirket internet sitesinde yapılan açıklama ile fuarın ertelendiğinin bildirildiği ayrıca ... ile davalı şirket arasında 25/02/2021 tarihli protokol düzenlendiği, davalı tarafın davadan önce gönderilen talep, yapılan toplantı ve ihtara rağmen anlaşmaya varmayarak davanın açılmasına sebebiyet verdiği anlaşılmakla tüm yargılama giderleri ile vekalet ücretinin HMK 331.

Maddesi uyarınca davalı tarafa yükletilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Ancak, mahkemece yapılan yargılama sonucunda, davacının talebi, davalı tarafından gerçekleştirildiği ve fuar tarihi ileri bir tarihe ertelendiği ve davanın açılmasına davalının sebebiyet verdiği belirtilerek konusuz kalan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 6. maddesi uyarınca davanın ön inceleme aşamasından önce konusuz kalması nedeniyle davacı lehine gerekçede nispi vekalet (32.798) ücretinin yarısına(16.399), hüküm kısmında ise 9.295,82 TL vekalet ücretine hükmedilmiştir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 297/1-c maddesinde, verilecek hükümde tarafların iddia ve savunmalarının özetinin, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususların, çekişmeli vakıalar hakkında toplanan delillerin, delillerin tartışılması ve değerlendirilmesinin, sabit görülen vakıalarla bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebeplerin yer alması gerektiği açıkça vurgulanmıştır.

Kararın gerekçesinde maddi olay saptanmalı, hukuki niteliği ve uygulanacak hukuki kurallar belirlenmeli, bu konuda gerekli inceleme ve delillerden söz edilmeli, hukuk kuralları somut olaya uygulanmalı ve sonunda hüküm kurulmalıdır. Maddi olgularla hüküm fıkrası arasındaki hukuki bağlantı da ancak bu şekilde kurulabilecek, ayrıca yasal unsurları taşıyan bu gerekçe sayesinde, kararların doğruluğunun denetlenebilmesi mümkün olacaktır. HMK'nun 298/2.

Maddesi "Gerekçeli karar, tefhim edilen hüküm sonucuna aykırı olamaz." hükmünü içermektedir.

Yargıtay HGK 24/02/2010 tarih, 2010/1 - 86 E ve 2010/108 K sayılı kararında da belirtildiği üzere "Yasanın aradığı anlamda oluşturulacak kararların hüküm fıkralarının açık, anlaşılır, çelişkisiz, uygulanabilir olmasının gerekliliği kadar; kararın gerekçesinin de sonucu ile tam bir uyum içinde, o davaya konu maddi olguların mahkemece nasıl nitelendirildiğini, kurulan hükmün hangi nedenlere ve hukuksal düzenlemelere dayandırıldığını ortaya koyacak kısaca; maddi olgular ile hüküm arasındaki mantıksal bağlantıyı gösterecek nitelikte olması gerekir ...

Kuşkuya yer vermeyecek açıklıktaki bir gerekçe bölümünün ve buna uyumlu hüküm fıkralarının bulunması zorunludur."Somut olayda, konusuz kalan dava hakkında davanın açılmasına sebebiyet vermeyen davacı lehine vekalet ücretine hükmedilmiş ise de mahkemece gerekçe ile hüküm sonucunda çelişki oluşturulmuş olup böylece belirtilen Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 298. maddesine aykırı davranılmıştır.Davacı vekili istinaf dilekçesinde dava değeri üzerinden nispi vekalet ücretine hükmedilmesini talep etmiş ise de; dava dilekçesinde sözleşmeden dönme ve ifa tarihinin (fuarın gerçekleştirilmesi tarihi) tehiri taleplerinin bulunduğu,

sözleşmeden dönme talebi nispi harca tabi ise de, fuar tarihinin ertelenmesi yönündeki talebin maktu harca tabi olduğu, davacının ilk talebi olan sözleşmenin feshi (dönülmesi) hakkında herhangi bir karar verilmediği ve bu talep yönünden de tarafların istinaf bulunmadığı ve fuar tarihinin ertelenmesi neticesinde davanın konusuz kaldığı, bu durumda davacı lehine hükmedilecek vekalet ücretinin maktu vekalet ücreti olduğu kanaatine varılmıştır. AAÜT'nin 6.maddesinde.

"Anlaşmazlık, davanın konusuz kalması, feragat, kabul, sulh veya herhangi bir nedenle; ön inceleme tutanağı imzalanıncaya kadar giderilirse, bu Tarife hükümleriyle belirlenen ücretlerin yarısına, ön inceleme tutanağı imzalandıktan sonra giderilirse tamamına hükmolunur..." düzenlemesine uygun şekilde ön inceleme tutanağı imzalanmadan dava konusuz kaldığı için karar tarihi itibariyle tarife ile belirlenen vekalet ücretinin yarısı tutarında vekalet ücretine hükmedilmiştir.Açıklanan nedenlerle;

ilk derece mahkemesi kararının, hükmedilen vekalet ücreti yönünden Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 298. maddesine aykırı davranılması nedeniyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK 353/1.b-2 madde uyarınca kazanılmış haklar gözetilirek yeniden hüküm kurulmasına, karar verilmiş aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere;1-Davacının istinaf başvurusunun KABULÜ ile, 6100 sayılı HMK'nun 353/1.b.2 maddesi uyarınca BAKIRKÖY 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin 29/03/2021 tarihli ve 2021/55 Esas 2021/244 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA ve YENİDEN HÜKÜM TESİSİNE,2-Açılan davanın konusuz kalması nedeni ile KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,3-Hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 615,40 TL karar ilam harcınının, peşin alınan 2.272,51 TL harçtan mahsubu ile Hazine'ye irat kaydına,

bakiye 1.657,11 TL'nin karar kesinleştiğinde ve istek halinde davacıya iadesine,4- Davacı tarafından yatırılan 59,30 TL başvurma harcı ile yargılama sırasında sarfedilen 70,50 TL tebligat gideri olmak üzere toplam 129,80 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine 5-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Ücret Tarifesinin 6. maddesi uyarınca hesap ve takdir olunan 15.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,6-Taraflarca yatırılan gider ve delil avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde HMK 333 maddesi uyarınca ilgili tarafa iadesine,

İstinaf giderleri yönünden;1-Harçlar Kanunu uyarınca davacı tarafından yatırılan 162,10 istinaf başvuru harcının Hazineye gelir kaydına, alınması gereken 615,40 TL istinaf karar harcından, davacı tarafından yatırılan 59,30 TL'nin mahsubu ile bakiye 556,10 TL'nin davalıdan tahsili ile Hazineye gelir kaydına,2-Davacı tarafça sarf edilen 888,90 TL (istinaf harç ve posta masrafı) istinaf yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,3-İstinaf yargılaması duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti hakkında karar verilmesine yer olmadığına,4-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğ edilmesine,5-Dosyanın ilk derece mahkemesine