İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesi E.2021/376 K.2024/279

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. Maddesi uyarınca dosya incelendi,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA Davacı ... A.Ş. vekili verdiği dava dilekçesinde dava dışı ... Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'nin iş yerini sigortaladıklarını, 30.09.2018 tarihinde sigortalılarına ait iş yerinde elektriklerin kesik olması nedeniyle davalı ... A.Ş.'nin arandığını, davalı şirket çalışanlarının elektrik panosuna yaptıkları müdahale sonucunda yangın çıktığını, bu yangın sonucunda hasar gören kendi sigortalılarına 21.11.2018 tarihinde 23.416,33 TL sigorta tazminatı ödemesi yaptıklarını, 6102 sayılı TTK m. 1472'ye göre ödedikleri sigorta tazminatı için kendi sigortalılarına halef olduklarını, yangının çıkmasından sorumlu olan davalı şirketin sigorta tazminatını ödemesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP Davalı ...

A.Ş. vekili verdiği cevap dilekçesinde, yangının kendi sorumlu oldukları alanda çıkmadığını, yangının çıktığı yerin dağıtım şebekesi olduğunu davacı tarafın kanıtlaması gerektiğini, dağıtım şebekesinden kaynaklı hasarlara ilişkin olarak ilgili yönetmeliğe göre on gün içinde başvuruda bulunulması gerektiği halde böyle bir başvurunun yapılmadığını, dava konusu olayda müvekkili şirketin sorumluluğunu doğuracak illiyet bağının olmadığını, yangının mülkiyeti ve sorumluluğu tüketiciye ait tesisatta meydana geldiğini, sigortalının sorumlu olduğunu,

yangının çıktığı binanın kaçak akım rölesi gibi Elektrik İç Tesisler Yönetmeliği gereği zorunlu olan önlemlerin alınıp alınmadığının keşifle tespitinin yapılması gerektiğini, zararın fahiş olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI Mahkemece "... Meydana gelen olay haksız fiil olup 6098 sayılı TBK m. 49'a göre kusur, zarar ve uygun nedensellik bağı koşularının üçünün birden bulunması durumunda zarar görene tazminat hakkı vermektedir.

Davalı sigorta şirketinin sigortaladığı işyerinde meydana gelen kazada sigortalı işyerinin kusursuz olduğu, davalı şirketin çalışanlarının kusurlu oldukları hazırlanan 17.06.2020 tarihli bilirkişi heyeti raporu ile tespit edilmiş olması nedeniyle davalı şirket aynı zamanda 6098 sayılı TBK m. 66'ya göre adam çalıştıranın sorumluluğu esaslarına göre de meydana gelen zarardan sorumludur.

Davalı şirket 6098 sayılı TBK m. 66'da öngörülen sorumluluktan kurtulmak için kurtuluş kanıtı getirme yükümlülüğünü de yerine getirememiştir.'' gerekçesi ile davanın kabulü ile 23.416,33-TL'nin ödeme tarihi olan 21/11/2018 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ Davalı vekili yasal süresi içinde sunmuş olduğu istinaf dilekçesinde özetle; cevap dilekçesindeki beyanlarını tekrarla raporun yeterli olmadığını iddia ederek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇE İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında inceleme. 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı yönü gözetilerek yapılmıştır. Dava, sigortacının dava dışı sigortalısına aralarındaki sigorta poliçesine dayanarak ödediği hasar bedelinin 6102 Sayılı TTK'nın 1472.

Maddesi uyarınca sorumlu davalı kurumdan rücuen tahsili istemine ilişkindir. Dosya kapsamından, davacı sigorta şirketi ile dava dışı ... Ltd.şti arasında, başlangıç tarihi 24/05/2018, bitiş tarihi 24/05/2019 olan ...

Kobi İşyeri Paket sigorta poliçesi düzenlendiği, demirbaş ve dekorasyonun teminat kapsamına alındığı, 30/09/2018 günü sigortalı işyerinde elektrik kesintisi olması sebebi ile davalı kurum çalışanlarının müdahale ettiği, kofrede patlama meydana geldiği ve yangın çıktığı, 21/11/2018 tarihinde hasar bedeli olarak 23.416,33 TL'nin davacı sigorta şirketi tarafından ödendiği, zararın davalıdan rücuen tahsili amacı ile iş bu davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Dava tarihinde yürürlükte bulunan 6102 sayılı TTK.nın 1472.maddesinde halefiyet düzenlenmiştir. Düzenlemede, sigortacının sigorta tazminatını ödediğinde hukuken sigortalının yerine geçeceği, sigortalının gerçekleşen zarardan dolayı sorumlulara karşı dava hakkı varsa bu hakkın tazmin ettiği bedel kadar sigortacıya intikal edeceği belirtilmiştir.

Somut olayda, sigorta şirketi tarafından dava dışı sigortalı şirkete hasar bedeli ödenmiş olmakla birlikte tek başına hasar bedelinin ödenmiş olması davalıların sorumluluğunu gerektirmeyeceğinden davalıların sorumlu olup olmadığının değerlendirilmesi gerekecektir.

Yangın raporunda; ''binaya ait elektrik kofresinin herhangi bir bağlantı noktasında meydana gelen arıza sonucu oluşan arkın, kablo izolelerini tutuşturmasıyla elektrikli yangının meydana geldiği kanaati hasıl olmuştur.'' belirtilmiştir. Ekspertiz raporu; ''30.09.2018 tarihinde sigortalı işyerinin elektriklerinin kesik olması sebebiyle 186 numaralı hattan ... A.Ş.

Firmasına başvuruda bulunulduğu, gelen ekip tarafından yapılan işlem sırasında kofrada patlama meydana geldiği ve ardından dumanlar çıkarak kofrada yangının başladığı, durumun itfaiye ekiplerine bildirildiği ve olay yerine gelen itfaiye ekipleri tarafından çıkan yangına müdahalede bulunularak söndürüldüğü öğrenilmiştir. Ekspertiz çalışması sırasında işyerinin önünde ... A. Ş. Firması tarafından kazı ve onarım işlemi yapıldığı, personelin halen işyeri önünde olduğu görülmüştür.

Temin edilen itfaiye yangın raporu'na göre ; binaya ait elektrik kofrasının herhangi bir bağlantı noktasında meydana gelen arıza sonucu oluşan arkın kablo izolelerini tutuşturması sonucu alevli yangının başladığı, kaplama ve mağaza girişindeki dış cephe kaplamalarının kısmen kırıldığı, vitrinin sol tarafından bulunan elektrik tesisatının kısmen yandığı ve mağaza içerisinin islenmek suretiyle zarar gördüğü incelenen itfaiye yangın raporundan anlaşılmıştır.

Tarafımızdan yapılan tespit çalışmasından; elektrik tesisatı, mağaza dış cephe kaplaması, vitrin alçıpan ve boyası, vitrin avizeleri, vitrin spot armatürleri, aksa marka jeneratör, kepenek UPS cihazı, yer platformu, yer platformu üzerindeki dekorasyon, giriş kat tavan ve duvar boyası, vitrinde bulunan 4 adet manken ve manken üzerinde bulunan elbiseler hasarlı olarak tarafımızdan görülmüştür.

Binanın dış cephe kaplaması üzerindeki reklam yazılarının da bina dış cephe kaplamasıyla birlikte zarar gördüğü anlaşılmıştır. Demirbaş hasarının 3.250,00TL, 4 adet avize bedeli 5.195,00TL, emtia bedeli 4 adet abiye elbise 3.840,00TL, dekorasyon hasarının 11.130,79 TL olmak üzere toplam hasarın 23.416,33TL olduğu tespit edilmiştir. Davacı tanığı ..., keşif sırasında; ''Yangının çıktığı saatlerde tadilat vardı. Yukarıda biz mescit ve dekorasyon yapıyorduk.

Ustanın çalışması için elektrik lazımdı. Biz davalı ... ı aradık. Elektrik bağlamak için dışarıda kazı yapılması gerektiğni söylediler. Size geçici bir süre elektrik bağlayacağız dediler. Dışarıda elektriği kesmek için bir kişi dışarıya gitti. Diğeri elektriği bağladıktan sonra bir patlama oldu. Patalama dışarıda kapının girişindeki elektrik kutusunda oldu. Altta da sigortanın olduğu yerde bir duman sardı.

Biz ... yetkililerine durumu anlattık onlar bize sıkıntı olmaz bağladığımız hat patladı. Herhangi bir müdahalede bulunmadan ... yetkilileri gittiler. Kapatmadılar. Biz kendi şartellerimizi kapattık. İnşaatçı çalışanlar gelip itaiyeyi aramamı söylediler. İçeride bir takım çıtırtılar ve patlamalar vardı. Sesler geliyordu. Biz ... yetkililerini bulamayinca itfaiyeyi aradım. İtfaiye geldiği sırada dükkan alev almaya başladı. Cam vitrinin olduğu yer alev aldı.

Ardından tekrar ... yetkilileri geldi. İkinci gelenler başka ekipti. İkinci gelenler tekrar dış hattı kesmek için gidip baktıklarında elektriğin açık olduğunu gördüler ve kestiler. Bildiklerim gördüklerim bundan ibarettir.'' şeklinde beyanda bulunmuştur.

Mahkemece keşif yapılarak yangın uzmanı, elektrik, inşaat, tekstil mühendisi ve sigorta uzmanından oluşan bilirkişi heyetinden alınan raporda özetle; ''Yangının çıktığı yerdeki elektrik tesisatı, şebeke kablosu, şube. kotre (sigortalı). ana kolon hattı ve ana panodan meydana gelmektedir, sayılanların tümünün işletme sorumluluğu davalı ... A.Ş.'ne aittir. Davacı şirket sigortalısının sözü geçen hatlara, sigortalara ve kofreye müdahale yetkisi yoktur.

Davalı şirketin onayı alınmadan hiçbir değişiklik yapılamaz. Öyle ki, tüketici kofreyi dahi açamaz. Davalı personeli, davacı sigortalısının işyerine eksik faz geldiğini tespit ettikten arıza giderilinceye kadar işyerinin elektriksiz kalmaması için geçici olarak diğer iki fazdan birisi ile işyerine elektrik enerji verebilmek için ana panoda bağlantı yapmıştır.

Kabloya elektrik verilince kofrede ark ve patlama meydana gelmiş ana kolon hattına da sirayet ederek yangın başlamış, yayılarak. binaya ve tekstil ürünlerine zarar vermiştir. Bunun nedeni davalı personcli, hatalı bağlantı yapmış. bunun sonucunda da faz arası kısa devre oluşmuştur. Kofredeki sigortalar nizami olmadığından kısa devre akımı karşısında patlayarak koruma görevini yapamamış ana kolon hattını yakarak yangını başlatmıştır. Davalı şirket %100 kusurludur.

İlliyet bağı olduğundan davacı şirketin zararını davalı şirketten rücuen talep edebilecektir. Sigortalının kusuru yoktur. Davacı ... Sigorla AŞ.'nin dava dışı sigortalısı ... San ve Tic, Ltd. Şti.'ne 21.11.2018 tarihinde 23.416,33 TL hasar tazminatı ödediği ve TTK 1472. Maddesi kapsamında siportalısının haklarına halef olduğu kanaatine varılmıştır.'' şeklinde mütalaa olunmuştur.

İnşaat mühendisinden alınan ek raporda; yangın sonucu hasar gören yerlerin inşaat imalat bedellerinin dökümünün yapıldığı ve yıpranma payı düşülmüş onarım bedelinin 25.827,50 TL olduğu tespit edilmiştir. Mahkemece yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne dair karar verilmiş olup davalı vekilince istinaf yoluna başvurulmuştur.

EPDK Elektrik dağıtımı ve perakende satışına ilişkin hizmet kalitesi yönetmeliğinin 26.maddesinde ''Kullanıcının kendi hatasından kaynaklanmaması kaydıyla kullanıcıya ait teçhizatta ortaya çıkan ve dağıtım şebekesinden kaynaklanan hasara ilişkin zararın tazmini için kullanıcı tarafından dağıtım şirketine zararın ortaya çıktığı tarihten itibaren 10 (on) iş günü içerisinde talepte bulunulabilir.'' hükmü yer almakta ise de; düzenlemenin emredici bir hüküm olmayıp, madde metninden de anlaşılacağı üzere zarar görene verilmiş bir ödev değil hak niteliğindedir.

Zararın tazmini için başvurulmamış olması hakkın kaybı anlamına gelmediğinden davalının bu yöndeki itirazları yerinde görülmemiştir.

Dosyadaki deliller ve bilirkişi heyetince raporda yapılan tespitler nazara alındığında; uyuşmazlığa konu edilen yangının davalının sorumluluğunda olan kofreden kaynaklandığı, kofreye dava dışı sigortalının müdahalesinin mümkün olmadığı, yangının ...'ın arıza ekibinin kendi kusuru ile hatalı bağlantı yapmasından kaynaklandığı, ...'ın %100 kusurlu olduğu, sigortalıya kusur yüklenemeyeceği anlaşılmaktadır. Davalının buna ilişkin istinaf itirazları yerinde değildir.

Her ne kadar mahkemece davalı çalışanlarının kusurlu hareketleri sebebi ile davalının adam çalıştıranın sorumluluğu kapsamında sorumlu olduğu belirtilmiş ise de. 6098 sayılı TBK'nin 66. maddesinde. "Adam çalıştıran, çalışanın, kendisine verilen işin yapılması sırasında başkalarına verdiği zararı gidermekle yükümlüdür.

Adam çalıştıran, çalışanını seçerken, işiyle ilgili talimat verirken, gözetim ve denetimde bulunurken, zararın doğmasını engellemek için gerekli özeni gösterdiğini ispat ederse, sorumlu olmaz." hükmü yer almaktadır.

Madde 116'da ise ''Borçlu, borcun ifasını veya bir borç ilişkisinden doğan hakkın kullanılmasını, birlikte yaşadığı kişiler ya da yanında çalışanlar gibi yardımcılarına kanuna uygun surette bırakmış olsa bile, onların işi yürüttükleri sırada diğer tarafa verdikleri zararı gidermekle yükümlüdür.'' hükmü yer almaktadır. Borçlar hukukunda, yardımcı kişinin işin görülmesi sırasında başkalarının vermiş olduğu zarardan adam çalıştıranın sorumluluğu 2 ayrı şekilde düzenlenmiştir.

Bunlardan birincisi, TBK m. 66'da düzenlenmiştir. TBK m.66 ya göre yardımcı kişi, üçüncü kişiye sözleşme dışı sorumluluk çerçevesinde zarar verir. Burada gerçekleşen zarardan önce, zarar gören üçüncü kişi ile adam çalıştıran arasında hiçbir hukuki, özellikle de sözleşmeye dayalı ilişki yoktur. Yardımcı kişinin davranışından sorumluluğun ikinci türü TBK m. 116 da düzenlenmiştir. Burada borçlu borcun ifasında yardımcı kişi kullanmaktadır.

TBK m. 116 da zarar gören alacaklı ile borçlu (adam çalıştıran) arasında daha önce kurulmuş bir sözleşme ilişkisi mevcuttur. (Fikret Eren, Borçlar Hukuku Genel Hükümler 26. Baskı , s. 708). Davaya konu somut olayda ise zarar gören ile borçlu yani adam çalıştıran arasında daha önce kurulmuş sözleşme ilişkisi bulunduğundan adam çalıştıran sorumluluğu değil, ifa yardımcısı sorumluluğu gündeme gelecektir.

Yardımcı kişiler, borçlu davalının borcuna aykırı bir davranışla davacıya zarar vermiştir. TBK 66'ya göre adam çalıştıran sıfatında olan kişi kurtuluş kanıtı getirerek sorumluluktan kurtulabilir ise de TBK 116'ya göre adamını borcun ifasında yardımcı olarak çalıştıran borçlu, aynı imkana sahip değildir.

Diğer taraftan TBK 66'ya dayanan sorumlulukta zamanaşımı TBK 72. Maddedeki sürelere tabi iken, TBK116'ya dayanan sorumlulukta zamanaşımı süresi TBK 146 hükmüne tabidir. ( Prof.Dr. Kemal Oğuzman , Prof.Dr. Turgut Öz, Borçlar Hukuk Genel Hükümler, Cilt II, Vedat Kitapçılık-2013, sayfa 142) Bu bağlamda davalının sorumluluğu yardımcı kişilerin fiilinden sorumluluk olduğundan gerekçenin düzeltilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile, ilk derece mahkemesi tarafından verilen kararın gerekçesi düzeltilmek suretiyle 6100 Sayılı HMK'nin 353/(1)-b-2. maddesi uyarınca, kaldırılarak yeniden esas hakkında karar verilmesine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere. 1-Davacının istinaf başvurusunun HMK 355 ve 353/1.b.2 maddesi uyarınca KABULÜNE, 2-İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin, 2019/256 Esas, 2020/877 Karar sayılı ve 16/12/2020 tarihli kararının HMK'nin 353/1-b2 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA, dairemizce esas hakkında yeniden hüküm kurularak.

3-Davanın KABULÜ İLE,23.416,33-TL'nin ödeme tarihi olan 21/11/2018 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,İlk derece mahkemesi yönünden: a-Alınması gereken 1.599,57 TL karar ve ilam harcından, peşin alınan 399,40-TL harcın mahsubu ile eksik kalan 1.199,66 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,b-Davacının yapmış olduğu 50,80-TL (vekalet ve başvurma harcı),

425,50-TL (tebligat ve posta gideri) ve 3.500 (bilirkişi ücreti) ücretinden oluşan toplam 3.976,30 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,c-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T göre tayin ve takdir olunan 17.900,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, d-Gider avansının kullanılmayan kısmının yatıran tarafa ilk derece mahkemesince iade edilmesine, İstinaf aşaması yönünden;

a-Davalı tarafından yatırılan istinaf başvuru harcının Hazineye gelir kaydına, b-Karar tarihi itibariyle Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 427,60-TL istinaf karar harcından, davalı tarafından yatırılan 399,89 TL harcın mahsubu ile eksik kalan 27,71 TL'nin gerekçe düzeltildiği için kaldırma sebebine göre davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,