İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesi E.2023/927 K.2023/1916

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. Maddesi uyarınca dosya incelendi,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesi ile;davacı müvekkil şirketin 01.01.2014 tarihinde sözleşmenin haksız nedene dayanılarak feshedildiği tarihe (15.12.2021) kadar davalı şirkete karşı danışmanlık sözleşmesi kapsamında hizmette bulunduğunu, müvekkili şirket ile davalı şirket arasında 01.01.2014 tarihinde belirsiz süreli bir danışmanlık hizmeti sözleşmesi akdedildiğini, söz konusu sözleşme kapsamında müvekkili şirketin ve dava dışı olan ...'un davalı şirketten her ay 10.000,00 ₺ + KDV ücret alacak olduğunu, ayrıca katı yakıtlı konveyör ızgaralı buhar kazanı,

katı yakıtlı konveyör ızgaralı sıcak su kazanı ve katı yakıtlı konveyör ızgaralı kızgın yağ kazanlarına ilişkin yapılacak tüm satışlardan alıcı firma ile davalı şirket arasında sözleşme yapılması durumunda yüzde 3 oranında komisyon + KDV 120 gün vadeli çek ile müvekkili şirkete ödeneceğine dair hüküm konulduğunu ve taraflarca imzalandığını, müvekkili şirketin davalı şirkete karşı aralarında yapmış oldukları sözleşme kapsamında her daim düzenli bir şekilde sözleşmenin konusunu oluşturan alanlarda danışmanlık hizmetinde bulunduğunu,

davanın konusunu oluşturan 4 adet faturaya ilişkin alacaklarının da yine aynı şekilde müvekkili şirketin danışmanlık hizmeti verdiği alanla ilgili olduğunu, faturaların düzenlendiği tarihte kura oranlanarak (15,1321) müvekkili şirketin davalı şirkete karşı toplamda 174.697,518 ₺ alacağı bulunduğunu, ayrıca danışmanlık sözleşmesinin davalı tarafça haksız feshedilmesi nedeniyle uğranılan zararın tazmini amacıyla İstanbul 21. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/205 Esasına kayıtlı açılan davada yargılamanın devam ettiğini belirterek davanın kabulü ile davalı tarafça haksız itiraz edilen İstanbul ...

İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptali ile ve takibin devamına, asıl alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere davalı aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama gideri, harç ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesi ile; öncelikle davanın doğru anlaşılabilmesi için olaydaki danışmanlık sözleşmesinin hukuki değerlendirmesini yapmanın yerinde olacağını, gerek esas dava gerek ise birleşen dava konusunu oluşturan 01.01.2014 tarihli danışmanlık sözleşmesi incelendiğinde danışmanlık sözleşmesi adı altında vekalet sözleşmesi, komisyon sözleşmesi,

simsarlık sözleşmesinin iç içe geçtiğini, danışmanlık sözleşmesi nedeniyle istenebilecek alacakların 5 yıllık zaman aşımı süresine tabi olduğunu, zaman aşımı süresi de alacağın muaccel olduğu tarihten itibaren işlemeye başlayacağını, gerek eser gerek vekalet gerek ise komisyon sözleşmelerine bakıldığında zaman aşımı süresinin burada da uygulama alanı bulacağını, gerek esas dava gerek ise birleşen davaların sebebi ve konusu aynı olduğundan daha doğrusu esas dava birleşen davayı da içine alabilecek talepleri içerdiğinden gerek esas dava gerek ise birleşen dava yönünden ayrı ayrı derdestlik itirazında bulunduklarını,

tüm davaların gerek esas gerek ise birleşen davanın ayrı ayrı reddini, davaların yargılama masrafları ve davaların vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI Mahkemece, "...Davacının mahkememizin 2022/205 Esas sayılı dosyasında ücret ve müspet zarar ile birlikte yoksun kalınan kar adı altında dava dışı firmalar ile olan sözleşmeden kaynaklı komisyon alacağının talep edildiği; İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi'nce birleştirme kararı verilen itirazın iptali dosyasına dayanak faturaların ise yine bu dosyadaki dava dilekçesinde açıkladığı üzere dava dışı firmalardan olan komisyon alacaklarına ilişkin olduğu, özetle davacının birleşen dosyada da aslında asıl dosyadaki talebi ile aynı olacak şekilde talepte bulunduğu" gerekçesiyle davacının davasının HMK114/1-ı ve115/1-2 maddeleri uyarınca derdestlik nedeni ile usulden reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili yasal süresi içinde sunmuş olduğu istinaf dilekçesinde; işbu davadaki 4 adet faturaya ilişkin olan alacak kalemlerin tamamen sözleşmenin feshinden önce doğduğunu, oysaki İstanbul 21.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/205 Esas sayılı dosyasında doğan alacak kalemleri ise sözleşmenin haksız feshedilmesinden dolayı doğmuş alacaklar olduğu, bundan dolayı itirazın iptali davası kapsamında açmış olduğumuz davamızın reddedilmiş olması hukuka aykırı olduğunu belirterek mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇE HMK'nın 355. ve 357. maddeleri gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle bağlı olarak ve kamu düzenine aykırılık hususları da gözetilerek yapılan inceleme neticesinde.

Dava, danışmanlık hizmet sözleşmesi kapsamında verilen hizmet karşılığında düzenlenen faturalara dayalı başlatılan takibe yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir.Somut olayda; itirazın iptali istemli açılan işbu dosyanın, mahkemenin 2022/205 esasına kayıtlı sözleşmenin davalı tarafça haksız feshinden kaynaklı olan maddi,

müspet ve yoksun kalınan karın tazmini istemli açılan tazminat davası ile aralarında hukuki ve fiili bağlantı bulunduğu gerekçesiyle önce birleştirilmesine sonra tefrikine karar verilmiş akabinde 2022/205 esas sayılı tazminat dosyasındaki talep aynı olduğu gerekçesiyle derdestlik dava şartı nedeni ile usulden reddine karar verilmiştir.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun dava şartları başlıklı 114/1-ı maddesinde, davanın derdest olmaması dava şartlarından sayılmıştır.

Derdestlik, tarafları, dava sebebi (vakıaları) ve dava konusu (talep sonucu) aynı olan bir dava ikinci kez açılırsa, ikinci davada bu husus re'sen veya talep üzerine dikkate alınır ve ikinci dava, dava şartları yokluğundan esasa girilmeksizin reddedilir.

Bu nedenle aynı yasanın 115/1. maddesine göre mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını yargılamanın her aşamasında kendiliğinden araştırmak durumundadır.Bir davada derdestliğin kabul edilebilmesi için varlığı gerekli üç koşul birlikte aranır. 1-)Bu davanın daha önce aynı veya başka bir mahkemede açılmış olması;2-)Davanın görülmekte ( derdest ) olması.

3-)Daha önce açılmış ve görülmekte olan o dava ile ikinci davanın yani bu davanın aynı olması koşullarıdır.Birinci davanın halen görülmekte olmasından, ikinci davanın açıldığı tarihte birinci davanın henüz karara bağlanmamış bulunması veya karara bağlanmış bulunmakla beraber verilmiş olan kararın henüz şekli anlamda kesinlik kazanmamış olması anlaşılmaktadır.Birinci ve ikinci davanın aynı dava sayılabilmesi için gerekli ilk şart her iki davanın taraflarının aynı kişiler olmasıdır.

Tarafların aynı sayılması, tarafların her iki davada da aynı sıfatla, yani davacı ve davalı sıfatıyla hareket etmiş olmaları gerekmez. Birinci davada; davacı olan taraf, ikinci davada, davalı olabileceği gibi, tam tersi de söz konusu olabilir. Davaların aynı dava sayılabilmesinin bir diğer şartı her iki davanın sebebinin aynı olmasıdır. Dava sebebinin aynı olmasından kasıt hukuki sebepler değil, davacının davasını dayandırdığı vakıalardır.

Son şart ise; davaların konularının aynı olmasıdır. Dava konularının aynı olup olmadığını tespit edebilmek için davaların ilkinde verilebilecek kararın, ikinci davada verilebilecek kararı gereksiz hale getirip getirmeyeceği, ya da ikinci davada verilebilecek kararla aynı sonuçların sağlanıp sağlanamayacağına bakılmalıdır.

(Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 20.6.2016 tarihli, 2016/5999 Esas - 2016/10149 Karar sayılı ilamı Belirtilen yasal düzenlemeler ve açıklamalar doğrultusunda somut olay incelendiğinde.

İstanbul 21. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/205 Esas sayılı dosyanın konusunun ve talebinin ; taraflar arasındaki 01/01/2014 tarihli sözleşmenin haksız feshine dayalı maddi, müspet ve yoksun kalınan karın tazmini olup sözleşmenin feshinden sonra talep edilebilir alacağa ilişkin olduğu oysa işbu davanın talebinin ve konusunun ; sözleşmenin devamı sırasında verilen hizmete ilişkin hizmet bedeline dayalı fatura alacağı olup sözleşmenin feshinden önce doğmuş alacağa ilişkin olduğu, dava konusu ile talep sonuçların farklı olduğu,

bu nedenle derdestlik yasal şartları oluşmadığından davanın usulden reddine karar verilmesi hatalı olmuştur.Açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne; kararın açıklanan gerekçeler doğrultusunda kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için 6100 sayılı HMK'nın 353-(1).a.6 maddesi gereğince dosyanın mahkemesine iadesine karar verilmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere. 1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ ile İstanbul 21. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/411 E. 2022/503 K. Sayılı 30/06/2022 tarihli kararının 6100 sayılı HMK'nun 353/1.a.6 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA,2-Dosyanın,