İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesi E.2024/1589 K.2024/1323

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. Maddesi uyarınca dosya incelendi,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA Davacılar vekili talep dilekçesinde özetle; geçici mühlet kararının verildiği 06.08.2024 tarihinden itibaren müvekkilleri tarafından verilen tüm teminat mektuplarının nakde çevrilmesi-bozdurulması taleplerinin durdurulması, paraya çevrilmesi halinde paranın iadesi için ara karar verilmesini, kararın bankalara bildirilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI Mahkemece; " ...Öncelikle belirtmek gerekir ki davacı borçlular yönünden teminat mektuplarının nakde çevrilmesinin engellenmesi yönünde talebin ileri sürülmesine kural olarak bir engel olmadığı kabul edilebilir ise de, hangi teminat mektubu ile ilgili tedbir kararı verilmesinin talep olunduğunun, tedbire konu olan teminat mektubunun niteliğinin ve dayanağının ne olduğunun açıklanmaması, bu çerçevede tedbirin talep edilmesini gerektiren somut koşul vakıaların ne olduğunun açıklanmaması,

bu noktada yaklaşık ispat seviyesinde olmak üzere HMK m.390, m.391 hükmünün gereğinin icra olunmaması nedeniyle bu yöne ilişkin tedbir talebinin kabulü mümkün bulunmamaktadır. Konkordato talep eden borçluya göre üçüncü kişi konumunda bulunan alacaklı-muhatap ile garantör banka arasında oluşan sözleşmeye tedbir yoluyla müdahale edilmesi kural olarak sözleşme özgürlüğü ile mülkiyet hakkına açıkça aykırılık teşkil edecektir.

Bu noktada temel ilkelerin göz ardı edilmesini gerektirir vakıa ve delilin yaklaşık ispat seviyesinde dahi ileri sürülmemesi karşısında farklı bir sonuca varılabilmesi de mümkün değildir.Esasen son yıllardaki yargısal uygulamalar ve doktrin görüşleri dikkate alındığında HMK m.389 kapsamında olan bu tip tedbirler yönünden teminat mektuplarının mühlet süresi içinde paraya çevrilmemesine dönük tedbir talepleri red olunmaktadır.

Bu aşamada bu kuralı göz ardı etmeyi gerektirir fiili ve hukuki koşulların ise mevcut olmaması karşısında ise teminat mektuplarına dair tedbir talebinin kabulünü gerektiren koşullar oluşmamıştır. " gerekçesiyle davacıların teminat mektuplarının nakde çevrilmesi taleplerinin durdurulmasına, paraya çevirmesi halinde ise bu paranın iade olunmasına dair tedbir taleplerinin tümden reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ Davacılar vekili yasal süre içerisinde sunmuş olduğu istinaf dilekçesinde özetle; teminat mektubunun paraya çevrilmesi, konkordatonun sonucuna etki edecek düzeyde borçlunun malvarlığında bir değişiklik meydana getirmesi halinde konkordato sürecinin başarısını bir bütün olarak riske atacağından dolayı önlemeye ilişkin tedbir kararı verilmesi gerektiğini,

haklarında geçici mühlet kararı verilen müvekkillerimizin malvarlığından doğan haklarına ve müvekkillerden alacaklı olan 3. Şahıs/tüzel kişilerin alacaklarına halel gelmemesi için gerekli tedbirlerin alınması esas olup konkordatonun bir bütün olarak başarısını tehlikeye atmamak adına, mühlet süreleri içerisinde teminat mektuplarının paraya çevrilmesini önlemeye yönelik verilecek bir ihtiyati tedbir kararının konkordatonun amacı ve ruhu ile çelişmeyeceğinden müvekkilleri tarafından verilen tüm teminat mektuplarının 06/08/2024 tarihli geçici mühlet kararı itibariyle paraya çevrilmemesi yönünde ek tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE Talep, İİK’nın 285. vd. maddeleri uyarınca geçici ve kesin mühlet kararları verilmesi ve konkordato projesinin tasdiki istemine ilişkindir. Mahkemece 06/08/2024 tarihli ara karar ile 3 ay süreli geçici mühlet kararı verilmiş, İİK'nun 287 ve 297.maddeleri uyarınca tedbirlere hükmedilmiştir.

Davacı vekili tarafından, banka teminat mektuplarının nakde çevrilmesinin durdurulması yönünde de tedbir kararı verilmesi talep edilmiş, mahkemece talebin reddedilmesi üzerine, bu karara karşı istinaf yoluna başvurulmuştur Teminat mektubu ilişkisi, üçlü bir borç ilişkisinden kaynaklanmaktadır. Banka teminat mektupları ile garanti veren banka, garanti alan muhataba karşı, lehine garanti verilenin fiilini taahhüt etmektedir.

Bu nedenle öncelikle taraflar arasında temel bir ilişki mevcuttur ve bu temel ilişkinin alacaklısının isteği üzerine borçlu, bankadan kendisinin ediminin taahhüt altına alınmasını talep eder. Bankanın teminat mektubu vermesi ile de üçlü ilişki meydana gelmiş olur.

Bankalarca, muhataba hitaben düzenlenen teminat mektupları, herhangi bir mahkeme kararına veya borçlunun rızasına bağlı olmaksızın, borçlunun alacaklıya karşı üstlendiği edimi yerine getirmemesi halinde, belirli bir miktar paranın alacaklının talebi üzerine derhal ve gecikmeksizin ödeme taahhüdünü içeren bankalarca düzenlenen belgedir. Bankanın ödeme taahhüdü, taraflar arasındaki her türlü hukuki ilişkiden bağımsızdır.

Somut dosyada; konkordato talep eden borçlu, borcunu ödeyememe riskine karşı alacaklısına, alacağını teminatlandırmak veya alacağına daha kolay kavuşmasını sağlamak amacıyla teminat mektubu vermiştir. Alacaklı, teminat mektubunun nakde çevrilmesi için bankaya müracaat ettiği takdirde; banka, teminat mektubu bedelini herhangi bir şart ileri sürmeksizin talep çerçevesinde nakde çevirmek zorundadır.

Bu şekilde banka ile muhatap arasında, lehtardan (konkordato talep edenden) bağımsız bir sözleşme ilişkisi kurulduğu için lehtarın konkordato talep etmesi nedeniyle bu sözleşme ilişkisine ihtiyati tedbir yolu ile müdahale edilmez.

Teminat mektuplarının nakde çevrilmesinin tedbiren engellenmemesi halinde alacaklılar arasında eşitsizlik yaratacağı iddiası değerlendirildiğinde; yukarıda açıklandığı üzere teminat mektubu verilmesi ile banka ve muhatap arasında bağımsız bir sözleşme ilişkisi oluşacağından konkordato talep eden lehtar ve diğer alacaklılar bu ilişkinin tarafı olmadığından alacaklılar arasında eşitsizlik yaratılması gibi bir durumun oluşması ise mümkün değildir.

Ayrıca teminat mektubunun nakde çevrilmesi halinde banka alacaklı konuma geleceğinden konkordato talep edenin alacak ve borç miktarında da bir değişiklik olmayacak, sadece alacaklı kişi değişecektir.

Açıklanan nedenlerle; teminat mektubunun nakde çevrilmesinin tedbiren durdurulmasına yönelik talep, borçlunun mal varlığının muhafazası kapsamında değerlendirilemeyeceğinden, ilk derece mahkemesince verilen karar hukuka uygun olup davacı vekilinin istinaf isteminin 6100 sayılı HMK'nun 353/1.b.1 maddesi uyarınca reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere. 1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1.b.l bendi uyarınca ESASTAN REDDİNE,2-Davacı tarafından yatırılan istinaf başvuru harcının Hazineye irat kaydına,3-Harçlar Kanunu gereğince davacı tarafından yatırılan 427,60 TL istinaf karar harcının mahsubuna, yeniden harç alınmasına yer olmadığına,4-İstinaf yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,