İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesi E.2024/1692 K.2025/186

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacıların ...

Geliştirme Kooperatifi'nin 26/05/2024 tarihinde yapılan genel kurul toplantısında yeni yönetim kurulu üyeleri olarak seçildiklerini, davalıların ise önceki yönetim kurulu üyeleri olduklarını, kooperatif defterler ve belgelerinin yeni yönetime teslimi zorunlu iken teslim edilmediğini, davacılar tarafından 29/05/2024 tarihinde kooperatif merkezine gidilerek defterlerin teslimi talep edilmesine rağmen evrakların teslim edilmediğini,

davalılar tarafından "İyi Niyet Protokolü" adı altında sorumluluktan kurtulmaya yönelik hukuka aykırı talepler içeren bir protokol imzalanması şartı ile gerekli belge ve defterlerin teslim edileceğinin belirtildiğini ve davalılar tarafından Kadıköy ...

Noterliği'nin 29/05/2024 tarihli ... yevmiye no.lu ihtarnamesi ile belgelerin teslimine hazır olunduğu ancak davacılar tarafından bir takım şartlar öne sürülerek sürüncemede bırakıldığı belirtilerek teslime davet ihbarı gönderildiğini, davacılar tarafından ise Çerkezköy ...

Noterliği'nin 30/05/2024 tarihli ... yevmiye no.lu ihtarnamesi ile davalılara kooperatife ait defter ve belgeleri yeni Yönetim Kurulu'na derhal teslim edilmemesi halinde suç duyurusunda bulunulacağının ihtar edildiğini, yine Bakırköy ...

Noterliği'nin 31/05/2024 tarihli ... yevmiye no.lu ihtarnamesi ile yeni yönetim ve denetim kurulunun tescil işlemlerini yaparak kooperatifi temsil eder hale gelmesi için gerekli evrakları teslim almak amacıyla 04/06/2024 tarihinde (salı günü) saat 12.00'de kooperatif merkezinde hazır bulunacağının davalılara ihtar edildiğini,

ihtarnamede belirtilen gün ve saatte kolluk kuvvetleri ile kooperatif merkezine gidilmiş ise de eski yönetim kurulu üyeleri kooperatif merkezinde olmadığı gibi kooperatif çalışanlarına herhangi bir teslim işlemi yapılmaması hususunda talimat verdiklerinin öğrenildiğini ve herhangi bir işlem yapılamadığı hususunda tutanak tutulduğunu, 04/06/2024 tarihinde davalılar hakkında İstanbul Anadolu CBS'nin 2024/154345 soruşturma sayılı dosyası ile suç duyurusunda bulunduklarını,

genel kurul karar defteri ve yönetim kurulu karar defterinin ve diğer belgelerin yeni yönetim kurulu üyeleri olan davacı müvekkillerine teslim edilmemesi sebebiyle kooperatif genel kurulu kararlarının ticaret sicil müdürlüğünde tescil ettirilemediğini ayrıca ticaret sicil müdürlüğüne yapılacak tescil başvurularının "mersis şifresi" ile yapılmasının zorunlu olduğundan bahisle,

fiziken yapılan başvuruların işleme alınmadığını ve bu nedenle genel kurul karar defteri ve yönetim kurulu karar defterinin tasdik ve tescil edilemediğini beyan ederek kooperatif ile ilgili gerekli tasdik ve tescil işlemlerinin yapılabilmesi amacıyla dosya üzerinden ve ivedilikle kooperatifin "Mersis Şifresi" eski Yönetim Kurulu üyeleri olan davalıların elinde bulunduğundan, yeni Yönetim Kurulu üyeleri olan davacıların "Mersis Şifresi" değiştirmesi/yeniden almasına yönelik yetki verilmesini,

Ticaret Sicil Müdürlüğü'ne Genel Kurul Karar Defteri ve Yönetim Kurulu Karar Defteri'nin tescil ve tasdik işlemlerinin yapılabilmesi için yeni Yönetim Kurulu üyeleri olan davacılara yetki verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP Davalı ... kendi adına asaleten, diğer davalılar adına vekaleten cevap dilekçesinde özetle.

Şahsının ve diğer davalı müvekkillerinin de yönetim kurulu üyesi ve ortaklarından olduğu davalı kooperatifin genel kurul toplantısının 26/05/2024 tarihinde yapıldığını, bu toplantıda hem bakanlık temsilcileri hem de divan kurulu tarafından çeşitli hukuka aykırı işlemlerde bulunulduğunu, bakanlık temsilcileri tarafından tarafsızlıkların ihlal edildiğini, bunun sonucunda hukuka aykırı işlemler ile genel kurul toplantısının 8. Gündem maddesi ile kanundaki gerekli nisap sağlanmadan,

şahsı ve diğer davalı müvekkillerinin de yönetim kurulu üyelerinden olduğu mevcut yönetimin seçilme hakkı elinden alınarak seçime girmeleri engellenerek davacıların yeni yönetim kuruluna seçildiğini, yapılan genel kurulda 8 numaralı gündem maddesi ile alınan karar ile yapılan yönetim kurulu seçiminin açıkça hukuka aykırı olduğunu, bu hususta İstanbul Anadolu 7. Asliye Ticaret Mahkemesi’nde 2024/438 E. numarasıyla genel kurul kararının iptali için taraflarınca dava ikame edildiğini,

davacılar yönetim kurulu seçimini hukuka aykırı olarak kazandıktan sonra şahsı ve diğer davalı müvekkillerinden oluşan yönetim kurulu üyelerinin davacılara yönetimi devir ve teslim etmek istemelerine rağmen davacılar tarafından türlü sebep ve şartlar ileri sürülerek bu devir ve tescilin sürüncemede bırakıldğı, bunun üzerine davacılara Kadıköy ...

Noterliğinden ... yevmiye numaralı 29/05/2024 tarihli ihtarname çekilerek yönetimi devir ve teslime hazır olduklarının belirtildiği, buna rağmen davacıların kendilerine yönetimin devir ve teslimini yapılmıyormuş gibi bir tavır ve davranış takınarak haksız ve hukuka aykırı bir şekilde İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığında suç duyurusunda bulunduklarını, taraflarınca da bunun üzerine ise davacılar hakkında iftira ve Kooperatifler Kanuna Muhalefet suçlarından İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunduklarını,

davacıların tamamen kendilerinden kaynaklanan ve hukuka aykırı bir şekilde yönetimi devir ve teslim almaktan kaçınmalarına rağmen haklarında haksız bir şekilde suç duyurusunda bulunduklarını, suç duyurusundan sonra savcılık kararı ile polis memurları eşliğinde davacıların kooperatif genel merkezine gelerek karar defterlerini teslim aldıklarını, davacılar tarafından defterler teslim alındıktan sonra İstanbul Ticaret Sicili İl Müdürlüğü’ne genel kurulda alınan kararların tescili için başvuru yapıldığını,

davacılar tarafından bu davayla ileri sürülen ve elde edilmek istenen yetkilerin zaten halihazırda kendilerince savcılık kararı sonucunda elde edilip bunun sonucunda yönetim kurulunun tescili için sicile başvuru yapılmış olduğundan işbu davanın konusuz kaldığını, davacıların işbu davaya devam etmelerinde hukuki yararı bulunmamasından ötürü konusuz kalan işbu davanın reddi gerektiğini,

bu sebeple öncelikle genel kurul toplantısında 8 numaralı gündem maddesiyle alınan hukuka aykırı yönetim kurulu seçimine ilişkin kararlar açıkça hukuka aykırı olduğundan davacılar tarafından bu kararların tescili için kendilerine yetki verilmesi talep edilmişse de zaten halihazırda savcılık kararıyla davacılar tarafından gerekli yönetim kurulu ve genel kurur karar defteri teslim alındığından ve bu doğrultuda da sicile tescil içinde başvurulduğundan konusuz kalan işbu davanın reddine,

ayrıca sicil müdürlüğü tarafından davacıların yapmış olduğu tescil başvurusu başta genel kurulda nisabın sağlanmadığı gerekçesi ve diğer gerekçelerle reddedilip, genel kurulda alınan kararların açıkça hukuka aykırı olduğu ortaya çıktığından davacıların açmış olduğu haksız ve mesnetsiz davanın reddine,

mahkememiz tarafından 25/06/2024 tarihli ara karar ile davacılara yönetim kurulu karar defteri ile genel kurul karar defterinin tedbiren teslimine karar verilmişse de söz konusu defterler savcılık marifetiyle davacılarca kooperatiften teslim alındığından verilen kararın uygulanabilirliği kalmadığından ve davacıların bu kararın uygulanmasında menfaati kalmadığından verilen tedbir kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI Mahkemece; ''Dava; davacılara davalı Kooperatifin Mersis Şifresinin değiştirilmesi/yeniden alınmasına yönelik ve Ticaret Sicil Müdürlüğü'ne Genel Kurul Karar Defteri ve Yönetim Kurulu Karar Defteri'nin tescil ve tasdik işlemlerinin yapılabilmesi yetki verilmesi istemine ilişkindir.

Davacı vekili 08/07/2024 tarihli UYAP üzerinden göndermiş olduğu dilekçe ile dava konusu defterlerin ve belgelerin teslim edilmemesi sebebiyle davalılar hakkında suç duyurusunda da bulunulduğunu, İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2024/154345 Soruşturma Numaralı dosyası ile soruşturma başlatıldığını ve bu dosya da yapılan incelemeler sonucunda 24/06/2024 tarihinde müzekkere yazılarak,

defterlerin kolluk marifetiyle Yeni Yönetim Kurulu'na tesliminin sağlandığını, hali hazırda Genel Kurul Karar Defteri ve Yönetim Kurulu Karar Defteri'nin müvekkillerine teslimi ile Ticaret Sicil Müdürlüğü'nden "mersis şifresi" alındığını, Ticaret Sicil Müdürlüğü'ndeki tescil ve tasdik işlemleri için gerekli başvurular yapılabildiğini ve eldeki davanın konusuz kaldığını, açılan davanın konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesini talep ettiği görülmüş, buna istinaden Mahkememizce İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2024/154345 Soruşturma Numaralı dosyası UYAP sistemi üzerinden celp edilerek incelenmiş,

davalılar vekilinin de cevap dilekçesinde yer alan aynı doğrultudaki beyanı ile konusuz kaldığı anlaşılan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair karar vermek gerekmiş olup, tüm dosya kapsamı itibariyle davalıların davanın açılmasına sebebiyet verdikleri kanaatiyle yargılama masrafları davalılar üzerinde bırakılarak, vekille temsil edilen davacılar lehine vekalet ücreti takdiri ile, usul ekonomisi gereği dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda..." karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ Davalı ... kendi adına asaleten, diğer davalılar adına vekaleten sunmuş olduğu istinaf dilekçesinde özetle; cevap dilekçesindeki açıklamalarını tekrar ederek, genel kurulda yönetim kurulunun seçimine ilişkin alınan kararların açıkça hukuka aykırı olduğunu,

davacılar tarafından bu kararların tescili için kendilerine yetki verilmesi talep edilmişse de halihazırda savcılık kararıyla davacılar tarafından gerekli yönetim kurulu ve genel kurul karar defteri teslim alındığından ve bu doğrultuda da sicile tescil içinde başvurulduğundan ayrıca sicil müdürlüğü tarafından davacıların yapmış olduğu tescil başvurularına verilen ret kararlarıyla haklılıklarının ve genel kurulda alınan kararların açıkça hukuka aykırı olduğunun ortaya çıktığını,

davacıların açmış olduğu haksız ve mesnetsiz davanın reddine aksi halde ise karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilmesi gerektiğini ancak hatalı bir şekilde işbu davanın açılmasına sebebiyet verildiğinden bahisle davalılar aleyhine karar verildiğini, oysa davanın açılmasına sebebiyet vermediklerini beyan ederek, kararın kaldırılmasını ve lehe yargılama giderlerine hükmedilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında inceleme. 6100 sayılı HMK'nın 355.maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılmış, kamu düzenine aykırılık olup olmadığı ise re'sen gözetilmiş ayrıca HMK'nın 357. maddesindeki "İlk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve savunma istinafta dinlenemez ve istinafta yeni delillere dayanılamaz" kuralı nazara alınmıştır.

Dava, kooperatifin önceki yönetim kurulu üyeleri tarafından, kooperatife ait defterlerin ve belgelerin yeni yönetim kurulu üyelerine teslim edilmediği, bu nedenle alınan genel kurul kararlarının ticaret sicil müdürlüğünde tescil ve sair işlemlerinin yapılamadığı iddiasıyla yeni Yönetim Kurulu üyeleri olan davacıların "Mersis Şifresi" değiştirmesi/yeniden almasına yönelik yetki verilmesi, Ticaret Sicil Müdürlüğü'ne Genel Kurul Karar Defteri ve Yönetim Kurulu Karar Defteri'nin tescil ve tasdik işlemlerinin yapılabilmesi için yeni Yönetim Kurulu üyeleri olan davacılara yetki verilmesi istemine ilişkindir.

1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun Üyelerin Titizlik Derecesi Ve Sorumlulukları başlıklı 62.maddesinde. "Yönetim Kurulu, kooperatif işlerinin yönetim için gereken titizliği gösterir ve kooperatifin başarısı ve gelişmesi yolunda bütün gayretini sarf eder.

(Değişik ikinci fıkra:21/10/2021-7339/7 md.) Yönetim kurulu; kendi tutanakları, genel kurul tutanakları, ortak listeleri, gelir-gider hesapları ve yıllık bilançonun usulüne uygun olarak hazırlanması ve saklanmasından, tetkik olunmak üzere denetçilere verilmesinden sorumludur.

Ayrıca görevi sona eren yönetim kurulu üyeleri tarafından sorumlulukları altında bulunan para, mal, defter, belge ve diğer kooperatif varlıklarının seçimlerin yapıldığı genel kurul toplantı tarihinden itibaren üç iş günü içinde tutanakla yeni seçilenlere teslimi zorunludur. Yönetim Kurulu üyeleri ve kooperatif memurları, kendi kusurlarından ileri gelen zararlardan sorumludurlar.

Bunların suç teşkil eden fiil ve hareketlerinden ve özellikle kooperatifin para ve malları bilanço, tutanak, rapor ve başka evrak, defter ve belgeleri üzerinde işledikleri suçlardan dolayı kamu görevlisi gibi cezalandırılır." 1163 sayılı Kanun'un Muhasebe Usulü Ve Defterler başlıklı 89.maddesinde; "(Değişik: 15/2/2018-7099/9 md.) Kooperatiflerin, kooperatif birliklerinin, kooperatif merkez birliklerinin ve Türkiye Milli Kooperatifler Birliğinin muhasebe usulleri ve mecbur olarak tutacakları defterler hakkında 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümleri uygulanır.

Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Gümrük ve Ticaret Bakanlığınca çıkarılacak tebliğ ile belirlenir..." 1163 sayılı Kanun'un Cezai Sorumluluk başlıklı Ek 2 maddesinde; "(Ek: 6/10/1988 - 3476/26 md..

Değişik: 23/1/2008-5728/340 md.) 8 inci maddenin üçüncü ve dördüncü fıkralarına, 16 ncı maddenin beşinci fıkrasına, 24 üncü maddenin birinci fıkrasına, 46 ncı maddenin ikinci fıkrasına, 56 ncı maddenin ikinci ve altıncı fıkralarına, 59 uncu maddenin dördüncü, altıncı, yedinci ve sekizinci fıkralarına, 62 nci maddenin ikinci fıkrası gereği sorumlulukları altında bulunan para, mal, defter,

belge ve diğer kooperatif varlıklarını teslim etmeyen ve 90 ıncı maddenin beşinci fıkrasına aykırı hareket eden kooperatif ve üst kuruluşlarının yönetim kurulu üyeleri ve memurları ile 72 nci maddenin dördüncü fıkrasına aykırı hareket eden kooperatif üst kuruluşlarının yönetim kurulu üyeleri üç aydan iki yıla kadar hapis ve elli günden beşyüz güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılırlar." hükümleri yer almaktadır.

Davacılar vekili 14/06/2024 tarihli dilekçesi ile genel kurul karar defteri, yönetim kurulu karar defteri ve sair belgelerin tedbir yoluyla teslimini talep etmiş, mahkemenin 25/06/2024 tarihli ara kararıyla "tedbir talebinin kabulü ile dava konusu ...

GELİŞTİRME KOOPERATİFİ'nin Genel Kurul Karar Defteri ve Yönetim Kurulu Karar Defterinin tedbiren davacılara teslimine" dair karar verilmiş ise de davacılar tarafından, defterlerin ve belgelerin teslim edilmemesi nedeniyle ayrıca davalılar hakkında İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2024/154345 Soruşturma sayılı dosyasında suç duyurusunda bulunulması sebebiyle soruşturma dosyasında yazılan müzekkere gereğince, davalılar tarafından kooperatife ait defter ve belgelerin kolluk marifetiyle 24/06/2024 tarihinde davacılara tesliminin sağlandığı anlaşılmıştır.

Anılan belgelerin teslimi neticesinde ise gerek davacılar vekili gerekse davalılar vekilinin ayrı ayrı sunmuş oldukları dilekçeleri ile defterlerin teslim edildiğini ve davanın konusuz kaldığını beyan etmişlerdir. 6100 sayılı HMK'nın 331. maddesine göre davanın konusuz kalması sebebiyle esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan hallerde, hakim, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir ve hükmeder.

HMK'nın 323. maddesinin 1. bendinde açıkça belirtildiği gibi vekalet ücreti bir yargılama gideridir. Bu nedenle, 29/5/1997 gün, 4/6 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında yazılı olduğu şekilde, yargılama giderlerinden olan avukatlık parası, diğer yargılama giderlerinde olduğu gibi mahkemece kendiliğinden hükme bağlanır.

Davada haklı çıkan taraf kendisini vekil ile temsil ettirmiş ise vekalet ücreti diğer yargılama giderleri gibi haksız çıkan taraftan alınarak haklı çıkan tarafa verilir (HMK md. 330). Yargılama harç ve giderleri de HMK'nın 326. maddesi uyarınca kural olarak davada haksız çıkan tarafa yükletilir. Gider yapan taraf haklı ise yaptığı giderlerin yargılama sonunda karşı taraftan tahsiline karar verilir, haksız ise yapılan yargılama gideri üzerinde bırakılır.

Somut olayda, 1163 sayılı Yasa'nın 62.maddesi uyarınca görevi sona eren yönetim kurulu üyeleri tarafından sorumlulukları altında bulunan para, mal, defter, belge ve diğer kooperatif varlıklarının seçimlerin yapıldığı genel kurul toplantı tarihinden itibaren üç iş günü içinde tutanakla yeni seçilenlere teslimi zorunludur.

Ancak davalılar tarafından anılan defterlerin yasal sürede teslim edilmediği, ihtarnameye rağmen teslim gerçekleşmediği için işbu davanın açıldığı ve ayrıca davalılar hakkında suç duyurusunda bulunulduğu, yargılama aşamasında İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2024/154345 Soruşturma sayılı dosyasında yazılan müzekkere gereğince kooperatife ait defter ve belgelerin kolluk marifetiyle 24/06/2024 tarihinde davacılara tesliminin sağlandığı,

davanın açılmasına davalıların sebebiyet verdikleri kanaatine varıldığından mahkemece davanın konusuz kaldığına dair karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı gibi işbu davanın açılmasına davalıların sebebiyet vermesi sebebiyle yargılama giderleri yönünden davacılar lehine hüküm tesis edilmesi de usul ve yasaya uygundur. Yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde.

6100 sayılı HMK'nın 355. maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık olup olmadığı hususunda re'sen ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak inceleme yapılmış olup, kararda kamu düzenine aykırı herhangi bir husus tespit edilmediği gibi istinaf sebeplerinin yukarıda açıklanan gerekçelerle yerinde olmadığı kanaatine varıldığından, davalılar vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1.b.1 bendi gereğince esastan reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere.

1-Davalılar vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, 2-Davalılar tarafından yatırılan istinaf başvuru harcının Hazineye gelir kaydına, 3-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40 TL istinaf karar harcından, davalılar tarafından yatırılan 427,60 TL'nin mahsubu ile bakiye 187,80 TL harcın davalılardan tahsili ile Hazineye gelir kaydına, 4-İstinaf yargılama giderlerinin davalılar üzerinde bırakılmasına, 5-Yatırılan gider avansından kalan kısmın davalılara ilk derece mahkemesince iade edilmesine,