İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesi E.2024/270 K.2024/545

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. Maddesi uyarınca dosya incelendi,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında 01/04/2022 başlangıç ve 01/04/2023 bitişi olmak üzere servis hizmet akdi yapıldığını, işbu davadaki her iki tarafın da birbiri ile ticari faaliyet içerisinde olduğunu, servis taşımacılığı faaliyetini eksiksiz ve özenli bir şekilde yaparak fatura düzenlediğini, davalının itiraz yada iade etmediğini, ödeme yapmadığını, Küçükçekmece İcra Dairesi ... E. sayılı takip dosyasına vaki itirazının iptaline, takibin devamına, İtirazında haksız olan davalı-borçlunun İİK'nın 67/2. maddesi gereğince takibe konu asıl alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere hükmolunacak tazminatı davalı-alacaklı müvekkile ödemesine, Yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; ''davalı müvekkil, dava dışı kurum, şirket, okul vs. gibi yerlerin personel ve öğrenci taşıma işini yapmaktadır. Müvekkil şirket servis hizmetinin yürütülmesi için kendi araçları ile gerçekleştirdiği gibi kimi zamanda bir başka servis aracını şoförü ile kiralamıştır. Bu kapsamda müvekkil şirket, davacı ile de 01.04.2022 tarihli "Tedarikçi Araç Kiralama Sözleşmesi" imzalamış ve davalı müvekkil ... Plakalı servis aracını şoförü ile birlikte kiralamıştır. yapılan iş şoförü ile beraber araç kiralama işi olması sebebiyle davaya bakmakta görevli mahkeme Sulh Hukuk Mahkemeleri olması gerekmektedir." şeklinde beyanda bulunarak esasa ilişkin itirazları ile davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI Mahkemece "Dava, tedarikçi araç kiralama sözleşmesi çerçevesinde düzenlenen faturalara ilişkin başlatılan takibe itirazın iptali davasıdır. Davacı, davanın servis taşımacılığı sözleşmesine konu olması nedeniyle TTK.da düzenlenen nitelikte bir taşıma sözleşmesinin mevcut olduğunu iddia etmekle, davalı sözleşmenin kira sözleşmesi niteliğinde olması nedeniyle Sulh Hukuk Mahkemelerinin görevli olduğunu savunmuştur.

Dosyaya sunulan Tedarikçi Araç Kiralama Sözleşmesi kapsamında, davacının, davalı ile 1 yıllık süre boyunca şoförlü servis hizmeti vermek üzere anlaştığı görülmekle, sözleşmenin hizmet sözleşmesi niteliğinde olduğu, taşıma sözleşmesi niteliğinde olmadığı, İstanbul BAM 36.HD.NİN 2020/53 e.

2020/113 K sayılı kararının "...eğer taraflar arasındaki sözleşmenin "şoförlü araç kiralama hizmetine" ilişkin bir sözleşme olduğu tespit edilirse tarafların tacir olması nedeniyle davaya bakma görevi ticaret mahkemesine ait olacağından yargılamaya devam edilerek esas hakkında karar verilmesi... " ve Yargıtay 23 HD.nin 2018/1293E.

2019/5145 K. Sayılı kararının "...Şoförü ile birlikte araç kiralama işi, niteliği itibariyle hizmet sözleşmesi olduğundan her iki tarafın da ticaret şirketi olması nedeniyle uyuşmazlık, nispi ticari dava olup, uyuşmazlığı çözme görevi, Asliye Ticaret Mahkemelerinindir. " (Aynı yönde Yargıtay 3.HD.nin 2017/7999 E. 2019/3856) gerekçelerinin de bu yönde olduğu görülmüştür.

Davacı yönünden yapılan tacir araştırması sonucunda davacının tacir olmadığı, esnaf olduğu, bu halde davanın nispi ticari dava olarak değerlendirilmesinin de mümkün olmadığı değerlendirildiğinden, uyuşmazlığı çözümleme görevinin Asliye Hukuk Mahkemelerine ait olduğu yönünde" karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili yasal süresi içinde sunmuş olduğu istinaf dilekçesinde özetle. Müvekkil ve davalı ... arasında 01/04/2022 başlangıç ve 01/04/2023 bitişi olmak üzere servis hizmet akdi yapıldığı delillerle sabittir. Müvekkil fatura kesen, vergi beyan eden, kendi aracı ile kendi ad ve hesabına iş yapan bir esnaftır. Belirtmek gerekir ki Yerel Mahkemede dava açılmadan önce zorunlu arabuluculuğa başvurmuş ve davamızı Asliye Ticaret Mahkemelerinde açılmıştır.

Yine taraflar arasındaki sözleşmeler incelendiğinde de ve tarafımızın verdiği hizmet türü de dikkate alındığında müvekkilin tacir olduğu açıkça ortadadır. Ayrıca TTK md. 19 uyarınca taraflardan yalnız biri için ticari iş niteliğinde olan sözleşmeler, Kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, diğeri için de ticari iş sayılır. Ve davalı şirketin tacir olduğu hususunda bir tartışma bulunmamaktadır.

Son olarak ise de taşımacılıkla ilgili hukuki uyuşmazlıklar ve taşımacılık hizmet ilişkisi de TTK uyarınca mutlak ticari davadır. Nitekim benzer uyuşmazlık olan ve Bakırköy 2. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/323 esas numaralı dosyamıza da öncesinde görevsizlik verilmiş olup İstinaf Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi 2023/549 E., 2023/526 K. İle ilk derece mahkemesi kararı bozulmuştur'' şeklinde beyanda bulunarak kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇE İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında inceleme. 6100 sayılı HMK'nın 355.maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılmış, kamu düzenine aykırılık olup olmadığı ise re'sen gözetilmiş ayrıca HMK'nın 357. maddesindeki "İlk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve savunma istinafta dinlenemez ve istinafta yeni delillere dayanılamaz" kuralı nazara alınmıştır.

Dava, taraflar arasındaki tedarikçi araç kiralama sözleşmesi isimli taşıma sözleşmesi kapsamında alacağın tahsili için başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davasıdır.İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda görevsizlik nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur. Taraflar arasında imzalanan tedarikçi araç kiralama sözleşmesinin ilgili hükümleri şu şekildedir.

Madde 1. İş bu sözleşme bir tarafta ... sitesi ... Blok No:... Başakşehir/İstanbul adresinde ... LTD.

ŞTİ. (bundan sonra işveren olarak anılacaktır.) ve diğer tarafta ... plakalı aracın sahibi ... (bundan sonra tedarikçi olarak anılacaktır.) Madde 2. İş bu sözleşmenin konusu işverenin imzalamış olduğu taşıma sözleşmelerindeki taşıma yükümlülüğünü yerine getirmesinde yararlanılmak üzere Tedarikçinin maliki olduğu araçların kiralanmasına ilişkin koşul ve şartların belirlenmesidir.Madde 7.17 Tedarikçi, seyir anında trafik kural ve kanunlarına eksiksiz olarak uyacaktır.

Taşıdığı yolcular ile birlikte kendi can güvenliğini tehdit edecek davranışlarda bulunamaz. Madde 13. Araç sahibi olarak, kendi aracında şoförlük yapan Araç Tedarikçileri SGK belgelerini ve prim ödeme makbuzlarını İşverene vermek zorundadır. Taraflar arasındaki tedarikçi araç kiralama sözleşmesi ile davalı tarafın imzalamış olduğu taşıma sözleşmelerindeki taşıma yükümlülüğünün yerine getirilmesinde davacının maliki olduğu ... plakalı aracın kiralandığı açıktır.

Tarafların beyanlarından davacının aracını sürücülü olarak davalıya kiralayarak taşıma hizmetini verdiği anlaşılmaktadır. Taraflar arasında, davalının ihale ile aldığı taşıma işinin bir kısımının davacı tarafından yapılmasına ilişkin alt taşıma sözleşmesi bulunduğu sabittir. Davacı, TTK'nın 850. maddesi kapsamında, yolcu taşıma işini belli bir ücret karşılığında taşımayı üstlenmesi nedeniyle taşıyıcı olarak kabul edilmelidir.

Hâkim, Türk hukukunu re'sen uygulaması gerektiğinden, tarafların sözleşmeye verdikleri ismin hâkim açısından bağlayıcı olmadığı, taraflar arasındaki ilişkinin kira sözleşmesinin tipik unsurlarını içermediği ve taşıma sözleşmesi niteliğinde olduğu anlaşılmıştır. TTK'nın 3. maddesinde ise "Bu Kanunda düzenlenen hususlarla bir ticari işletmeyi ilgilendiren bütün işlem ve fiiller ticari işlerdendir.” düzenlemesine yer verilmiştir.

TTK'nın 4. maddesinde ise bu kanundan doğan hukuk davaları, tarafların sıfatına bakılmaksızın mutlak ticari dava. TTK'da düzenlenen bir hususa ilişkin olmamakla birlikte iki tarafın ticari işletmesini ilgilendiren davalar ise nispi ticari davadır. Ticari davalara bakma görevi ise, aksine kanuni bir düzenleme yoksa, asliye ticaret mahkemelerine aittir (TTK m.5).

Somut olayda, taraflar arasındaki taşıma sözleşmesi ilişkisinin TTK'da düzenlenmesi nedeniyle, taşıma sözleşmesinden kaynaklanan dava mutlak ticari davadır. Mahkemelerin görevi kamu düzenine ilişkin olup, mahkemelerce yargılamanın her aşamasında resen dikkate alınması gereken dava şartı niteliğindedir. Taşıma sözleşmesinden kaynaklanan davalarda görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesi olup, asliye hukuk mahkemesinin görevli olmadığı anlaşılmıştır.

Bu durumda mahkemece işin esasına girilerek hüküm kurulması gerekirken görevsizlik kararı verilmesi 6100 sayılı HMK'nun 353/1.a.3 maddesine aykırı olduğundan, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılmasına, davanın esası hakkında inceleme yapılarak karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine karar dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere. 1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun sair istinaf sebepler incelenmeksizin KABULÜ ile Bakırköy 6. Asliye Ticaret Mahkemenin 2023/607 E. 2023/980 K. sayılı 07/11/2023 tarihli kararının 6100 sayılı HMK'nun 353/1.a.3 bendi uyarınca KALDIRILMASINA,2-Dairemizin kararı doğrultusunda işlem yapılması için dosyanın mahkemesine İADESİNE,3-Davacı tarafından yatırılan istinaf başvuru harcının Hazineye irat kaydına,