İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 46. Hukuk Dairesi E.2026/149 K.2026/169

Taraflar arasında ilk derece mahkemesinde görülen davanın yapılan yargılaması neticesinde verilen karara ilişkin davalının süresi içerisinde istinaf edilmesi üzerine, istinaf dilekçesinin esasa kaydı sonrası dosya içerisindeki bütün belge, bilgi ve kağıtlar okundu.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ

Dava; taraflar arasında imzalanan ürün ve hizmet alımından doğan 1.833.800,00 TL alacağın tahsili için Bakırköy 6. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile başlatılan takibe yönelik itirazın İİK 67.madde uyarınca iptali ve icra inkar tazminatı istemine ilişkindir. Davalı; davanın reddini talep etmiştir.

İlk derece mahkemesince; davalı belediyenin tacir vasfına haiz olmadığı, taraflar arasındaki uyuşmazlığın mutlak ve/veya nispi ticari dava niteliği taşımadığı gerekçesiyle. "Göreve ilişkin dava şartı yokluğu nedeniyle, HMK 114/1-c ve 115/2 md gereğince DAVANIN USULDEN REDDİNE, Bakırköy Asliye Hukuk Mahkemesi'nin görevli olduğuna," karar verilmiştir.

Davalı istinaf dilekçesinde özetle; dava dilekçesi tebliğ edilerek taraf teşkili sağlanmadan ve bu suretle HMK 122.madde de yer alan düzenlemeye aykırı hareket edilerek cevap hakkı tanınmadan, hukuki dinlenilme hakkı ihlal edilerek görevsizlik kararı verilemeyeceği beyanıyla; ilk derece mahkeme kararının ortadan kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE,

Somut olayda. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun, "Dava şartları ve ilk itirazlar hakkında karar" başlıklı 138/1 nci maddesinde mahkemenin, öncelikle dava şartları ve ilk itirazlar hakkında dosya üzerinden karar vereceği, gerektiği taktirde kararını vermeden önce, bu konuda tarafları ön inceleme duruşmasında dinleyebileceğini belirtildiği, nitekim 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 138 nci madde gerekçesinde de;

usule ilişkin hususların, şekli nitelik taşıdıklarından yargılamanın başında dosya üzerinden de incelenerek karara bağlanabileceği ancak mahkemenin kararını vermek için tarafların dinlenmesine ihtiyaç duyması hâlinde bunu tahkikat aşamasında değil, ön inceleme oturumunda yapacağı, böylece dava şartları ve ilk itirazlarla ilgili sorunların, en geç tahkikat başlamadan ön inceleme duruşması sonunda karara bağlanmasının amaçlandığının belirtildiği, anılan düzenleme ile hâkime dava şartlarına ilişkin olarak hangi aşamada karar verilmesi noktasında takdir hakkı tanınmış olduğu,

hâkimin tarafların dinlenmesine ihtiyaç duymaması hâlinde gerekli gördüğü takdirde dosya üzerinden de karar verebileceği, ayrıca 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 30 ncu maddesi uyarınca hâkimin, yargılamanın makul süre içinde ve düzenli bir biçimde yürütülmesini ve gereksiz gider yapılmamasını sağlamakla yükümlü olduğu,

dava şartlarına ilişkin bir sorunun yargılamanın başında çözülmeyip sonrasında dava şartı nedeniyle davanın reddine karar verilmesinin usul ekonomisi ilkesi ile de bağdaşmayacağı ve dolayısıyla da tüm bu açıklamalar ışığında somut olaya gelindiğinde, mahkemece dava dilekçesi davalıya tebliğ edilmeden dosya üzerinden görevsizlik nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmiş olmasının, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 115/1. ve 138. maddeleri ve usul ekonomisi uyarınca mümkün olduğu anlaşıldığından davalının istinaf isteminin yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

E:(YHGK 11.04.2019 Tarih ve 2017/15-2141 Esas-2019/442 Karar ve Dairemizin 21/03/2024 Tarih ve 2024/113 E- 2024/611 K )Ancak; davalı yanca her ne kadar, İstinaf başvuru dilekçesinde görevsizlik kararının içeriğine ilişkin bir İstinaf sebebine dayanılmamış ise de; görev hususunun kamu düzenine ilişkin olması ve görev konusunda kazanılmış haktan da bahsedilemeyeceğinden, göreve ilişkin yapılan incelemede Mahkemesince de isabetli olarak belirtildiği üzere davalı belediyenin tacir vasfına haiz olmadığı,

taraflar arasındaki uyuşmazlığın TTK 4-5maddeleri uyarınca mutlak ve/veya nispi ticari dava niteliği taşımadığı gözetildiğinde uyuşmazlığın çözümünde genel görevli asliye hukuk mahkemelerinin görevli olup, görevsizlik kararı verilmesinde de bir isabetsizlik olmadığı anlaşılmıştır.

Bu itibarla; davalının istinaf talebinin dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve 6100 sayılı HMK 355. maddedeki, kamu düzenine aykırılık halleri resen gözetilmek üzere istinaf incelemesinin, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılacağı kuralına uygun biçimde yapılan inceleme neticesinde; özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre istinaf talebinin HMK/353.1.b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar vermek gerektiği kanaatine varılmakla, oy birliği ile aşağıdaki hükmün kurulması cihetine gidilmiştir.