İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 49. Hukuk Dairesi E.2025/1407 K.2025/875

Dairemizde bulunan istinaf başvurusunun yapılan açık incelemesi sonunda, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ DÜŞÜNÜLDÜ; İstinaf isteminde usul işlemlerinin tamam olduğu anlaşıldıktan sonra ilk derece mahkemesinin dosyasındaki bütün belgeler ve dosya hakkındaki dairemiz hakimince düzenlenen rapor incelendi, istinaf başvuru dilekçesinin ve davanın esası istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzeniyle ilgili konularda resen yapılan ön inceleme ve asıl incelemede dosyada dairemizce karar verilmesi için eksiklik bulunmadığı anlaşıldı.

İstinaf sebepleri: Davalı, 06.01.2025 tarihinde süresinde sunduğu istinaf başvuru dilekçesinde; alacaklının senede dayanması halinde borçlu olmadığının ispat yükünün davacıda olduğunu, davacının aynı nitelikte bir delil ile borçlu olmadığını kanıtlaması gerektiğini, davalının bonoya dayalı olarak davacı hakkında takip başlattığı gözetildiğinde davacının aynı şekilde yasal delille borçlu olmadığını kanıtlaması gerektiğini, bono, ödeme vaadi niteliğinde bir kambiyo senedi olup, bağımsız borç ikrarını içerdiğini,

dava konusu talebin temelinin kıymetli evrak bonoya karşı İİK.'nun 72. maddesine dayalı olarak açılmış borçlu olmadığının tespiti iken davanın kira ilişkisi kapsamında açılan menfi tespit davası olarak nitelendirilmesin,in hatalı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep emiştir.

Davacı, 30.01.2025 tarihinde süresinde sunduğu katılma yoluyla istinaf dilekçesinde; taraflar arasındaki ilişki salt kira ilişkisi olmayıp iptali istenen teminat senedi kira ilişkisi dolayısıyla verilmiş olmakla talep ve dava edilen konu taraflar arasındaki kira ilişkisi olmayıp, teminat senedinin iptali talebine ilişkin menfi tespit davası olduğunu, taraflar arasındaki kira ilişkisi kira konusu depoda çıkan yangın sebebiyle aslen bitmiş olup, taraflar arasında bir kira ilişkisi dava tarihi itibariyle mevcut olmadığını,

tarafların ticari işletmeleriyle alakalı olduğu açık olan bir hususa ilişkin olarak yerel mahkemece dava konusu hatalı değerlendirilerek TTK’nın açık hükümlerine aykırı şekilde görevsizlik kararı verilmiş olduğunu, Davacı ile anılan firma arasındaki tek ilişki alt kiralama yapan ...

AŞ’nin söz konusu teminat senetlerini bu firmanın lehine düzenlenmesi isteği üzerine esasen 2013 yılından bu yana anılan firma lehine teminat senedi düzenlenmesi, kira bedellerinin ödenmesiyle de bu senetlerin geri alınması olduğunu, İstanbul Anadolu 13. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin görevsizlik kararı her ne kadar hukuka ve yasaya aykrı şekilde verilmiş bir karar olmakla, işbu karara karşı davalı yan tarafından yapılmış olan istinaf başvurusu kötü niyetli olarak,

zaman kazanmak amacıyla yapılmış olup, davalı tarafın taleplerinin reddi gerektiğini, tarafların ticari işletmelerini ilgilendiren işbu davada TTK’nın mukim hükümleri gereği görevli mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Yasal dayanak:Hukuk Muhakemeleri Kanunu;190, 191, 389,394,395. maddeleri, Türk Borçlar Kanunu 299 ve devamı maddeleri, İcra İflas Kanunu 257 ve devamı maddeleri, Yargılama konusu olayda: Davacıların; davacı ...'nin, lojistik depolama ve antrepo işi ile uğraşan bir şirket olduğunu, ulusal ve uluslararası alanda faaliyet gösteren firmalara hizmet verdiğini, bu sebeple ihtiyacı olan depoyu kiralamak için arayışa geçtiğini, ...'nın yetkilisi olduğu ... San. Ve Tic.

A.Ş firmasına ait "... Mah. ... Sok. No:... Gebze" adresinde bulunan depoyu ticari amaçla kiralamak için bu şahısla görüşmelere başladıklarını ve deponun davacı kiralanmasını kabul ettiklerini, ...'nın Türkiyede yerleşik bir kişi olmadığını, bu sebeple kira gelirlerini yurtdışına transfer ettiğini söyleyerek, deponun mülkiyet hakkına sahip olan ... isimli şirketi ile kiralama işlemini gerçekleştirdiğini, kira bedelinin son derece yüksek miktarlı olması sebebiyle;

...'nın talebi üzerine ilgili yıla ait kira bedelini karşılayacak şekilde kendi idarelerinde olan şirketleri lehine teminat senetleri düzenlendiğini ve kiraya verene teslim edildiğini, ... firması ile süre gelen kira sözleşmeleri nedeniyle 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018 ve 2019 yılları için düzenli şekilde banka yoluyla düzenlenen senetlerin, yine banka yoluyla bedelleri ödenerek iadesinin gerçekleştirildiğini, zaman içerisinde ... çeşitli finansal kazançlar ve vergisel avantajlar elde etme amacıyla, mülkiyet hakkı sahibi olan ... firması üzerinden kiralama ilişkisini sürdürmek istemediğini, bu nedenle,

... firması organik bağ içerisinde olduğu şirketlerden olan ... San. Ve Tic. A.Ş. firmasına "alt kiralama hakkı verdiklerini, bu sebeple, 2019 yılından itibaren kira ilişkisinin bu kez alt kiralamaya dayalı yeni kiralama ilişkisinin ...

A.Ş firması ile devam ettiğini, Temmuz 2023 tarihinde bir araya gelerek yeni kira dönemi ve kira bedelini kararlaştırtıklarını, Temmuz 2023 tarihinde KDV dahil kira bedeli 162.000-USD olarak tespit edildiğini, yine önceki dönemde olduğu gibi her ay ödenmesi gereken kira bedelinin karşılığı olarak toplam 36 adet her biri 162.000-USD tutarında teminat senetleri düzenlenerek davalı ...'nın muhasebecisi ...'a teslim edildiğini, bu senetlerde de alacaklı olarak ... isimli Londra' da yerleşik olan ve aynı zamanda alt kiralamayı yapan ...

A.Ş. şirketinin %20 hissedarı olan şirket gösterildiğini, tüm bu işlemlerin yapılmasına müteakip, Gebzede bulunan depoda 09.12.2023 tarihinde çok büyük bir yangın çıkmış, depo tamamen zarar gördüğünü ve yıkıldığını, yangından sonra kiralanan yerin depo olarak kullanılmasının mümkün olmaması,

kira ilişkisinin de hukuki ve fiili imkansızlık nedeniyle sona ermesi neticesinde davalı ...'dan kendisine teslim edilen teminat senetlerinin iade edilmesinin talep ettiğini, ancak ..., teminat amacıyla verilen senetler ile bir ilgisinin olmadığını belirttiğini ve senetlerin iade edilmediğini, alacaklı olduğu iddiasıyla takipteki şirket tarafından bedelsiz kalan senetlerle ilgili İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğünde ...

E. sayılı dosyası üzerinden aleyhine icra takibi başlatıldığını belirterek takibe konu 08.03.2024 vade tarihli 162.000-USD bedelli, teminat senedi nedeniyle davacıların borçlu olmadıklarının tespitine, senedin iadesi ve iptaline karar verilmesini talep ettiği, Davalının; dava dilekçesinden anlaşılacağı üzere davacıların ne takip dayanağı bonolara, nede usulüne ilişkin herhangi bir itirazda bulunmadıklarını, itirazlarının zaman kazanmaya yönelik olduğunu belirterek davanın reddini savunduğu, Mahkemece, taraflar arasındaki uyuşmazlığın kira ilişkisinden kaynaklanan menfi tespit davası olduğu,

kira sözleşmesindeki aylık kira bedeline ilişkin bilgilerle davaya konu edilen bono bilgilerinin uyumlu olması, organik bağ iddiası, alt kira ilişkileri, fiili kira ilişkisi bir bütün olarak değerlendirildiğinde, davanın kira ilişkisine ilişkin olduğu, uyuşmazlığın kira hukukuna göre aydınlatılması gerektiği, davanın kambiyo hukukuna ilişkin bir dava olmadığı, dava türü bakımından TTK'da sayılan mutlak ve nispi ticari davanın şartlarının oluşmadığı gerekçesiyle Sulh Hukuk Mahkemesine görevsizlik kararı verildiği, Somut olayda; davacıların dava dilekçesinde açıklamalar kısmında ...

AŞ'nin kiracı, diğer davacıların kefil sıfatıyla dava dışı ... San ve Tic AŞ ve sonrasında ... San ve Tic AŞ ile imzaladıkları kira sözleşmeleri gereği, kira bedellerinin teminatı olarak kiraya veren dava dışı şirketlerin isteği ile davalı ...

Ltd Şti lehine teminat senetleri verdiğini, teminat senetlerinin bedelsiz olduğunu belirterek senetlere dayalı olarak başlatılan icra takibi nedeniyle borçlu olmadığının tespitini talep ettikleri, ancak dava dilekçesinin sonuç kısmında "müvekkillerden ... tarafından düzenlenen 08.03.2024 vade tarihli 162.000-USD bedelli, teminat senedi nedeniyle davacıların borçlu olmadıklarının tespitine, senedin iadesi ve iptaline karar verilmesini talep ettiği, dosyada ... isminde bir taraf bulunmadığı gibi, davaya esas takip dosyasına konu senetlerin de 08.03.2024 vade tarihli olmadığı,

bu hususun sehven yazıldığı düşünülmekle beraber Mahkemece davacı taraftan bu hususta açıklama istenmesi gerektiği, İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğünde ... sayılı dosyasının incelenmesinde, alacaklının "Yeni Kurulacak ...

Ltd", borçluların davacı şirketler olduğu, 08.01.2024 vade tarihli 162.000,00-USD, 08.02.2024 vade tarihli 08.02.2024 vade tarihli bonolara istinaden işlemiş faiz ve komisyon dahil toplam 325.957,31 USD alacağın tahsilinin talep edildiği, dava dilekçesinde davalının ...

Ltd Şti olarak gösterildiği, davalının cevap dilekçesinde davalı şirketin yurt dışında yerleşik şirket olması nedeniyle vergi kaydı ile takip yapıldığında ticaret ünvanına "Yeni Kurulacak" ibaresinin otomatik olarak kaydedildiği bu hususun düzeltilemediğini belirttiği, Dava dilekçesi içeriği ve dilekçe ekinde sunulan kira sözleşmeleri incelendiğinde, davacılar ile davalı şirket arasında kira ilişkisi bulunmadığı, taraflarca böyle bir iddiada bulunulmadığı, davanın kambiyo senedine dayalı başlatılan icra takibinde borçlu olmadığının tespitine ilişkin menfi tespit davası olduğu, takibin dayanağının kambiyo senedi olan bono olduğu,

TTK'da düzenlenen kambiyo senetleri ile ilgili uyuşmazlıklar TTK m. 4/1, a gereğince, mutlak ticari dava niteliğinde olduğu ve görevli mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemesi olduğu, Mahkemece verilen görevsizlik kararının yerinde olmadığı anlaşılmıştır.Dairemiz ilk derece mahkemesi kararını hem maddi olay, hem de hukuka uygunluk bakımından incelemeye tabi tutarak tespit edilen yargılama hatalarını bizzat düzeltmek amacıyla yapılan inceleme sonunda; duruşma yapılmasına gerek olmadığı,Dava dilekçesi içeriği ve dilekçe ekinde sunulan kira sözleşmeleri incelendiğinde, davacılar ile davalı şirket arasında kira ilişkisi bulunmadığı,

taraflarca böyle bir iddiada bulunulmadığı, davanın kambiyo senedine dayalı başlatılan icra takibinde borçlu olmadığının tespitine ilişkin menfi tespit davası olduğu, takibin dayanağının kambiyo senedi olan bono olduğu, TTK'da düzenlenen kambiyo senetleri ile ilgili uyuşmazlıklar TTK m. 4/1, a gereğince, mutlak ticari dava niteliğinde olduğu ve görevli mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemesi olduğu, Mahkemece verilen görevsizlik kararının yerinde olmadığı, istinaf sebebi yerinde olduğundan HMK 353/1-a/3 maddesi gereğince istinaf başvurusunun kabulüne karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜ M