İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 53. Hukuk Dairesi E.2024/591 K.2025/1064

Taraflar arasında görülen davanın yerel mahkemece yapılan yargılaması sonucunda verilen hükme karşı istinaf yoluna başvurulmuş olup, duruşmasız olarak dosya üzerinde yapılan inceleme ve istinaf talepleriyle sınırlı olarak yapılan değerlendirme sonunda;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ

1.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle , taraflar arasında yapılan 01/02/2015 tarihli Malkara içme suyu hattı projesi kapsamında gerçekleştirecek işler hakkında sözleşme uyarınca davalı firmanın sözleşmenin 7/e bendinde belirtilen 5 adet iş kaleminde sadece panoların temin edilmesini gerçekleştirip diğer edimlerini yerine getirmediğini, müvekkilinin davalının sözleşmede kararlaştırılan işin eksiksiz tamamlanması karşılığında davalıya 71.720,00 TL nakit ve her biri 60.000,00 TL bedelli ... A.Ş Siteler İkitelli Şubesine ait 30/07/2015 ve 30/08/2015 keşide tarihli 2 adet çek verdiğinden bahisle söz konusu 2 adet çekten dolayı borçlu olmadıklarının tespiti ile %20 oranından az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, taraflar arasındaki ilişkinin kaynağının 01/02/2015 tarihli sözleşme olmayıp iş ilişkisinin asıl başlangıç noktasının 04/06/2014 tarihli sözleşme olduğunu, davacının bu sözleşmeden bahsetmemesinin sebebinin söz konusu ilk sözleşmedeki edimlerini yerine getirmemesi olduğunu, 04/06/2014 tarihinde Malkara İçme Suyu Hattı projesi kapsamında gerçekleşecek işler için iş bedelinin 270.000,00 TL artı KDV olarak kararlaştırıldığını ve davacının müvekkiline 240.000,00 TL tutarında çekler verdiğini,

müvekkilinin de işe başladığını ancak davacı hakkında iflas ertelenmesi kararı alındığından vadesi gelen çeklerin hiçbirinin ödenmediğini, taraflar arasında yapılan görüşmeler sonrasında bu defa aynı iş için 01/02/2015 tarihinde yeni bir sözleşme yapıldığını müvekkiline de 40.000,00 TL nakit ile birlikte keşidecisi ... olan İş bankasına ait 30/05/2015 ve 30/06/2015 vade tarihli her biri 60.000,00 TL bedelli çekler verildiğini müvekkilinin üstelendiği işe devam etmesine rağmen çeklerin vadesi geldiğinde ödenemeyeceğinin belirtilmesi üzerine çeklerin bankaya ibraz edilmeyip davacıya iade edilip bu defa keşidecisi ...

İnş. San. Ve Tic. Ltd.

Şti. olan ... ait her biri 60.000 TL bedelli 30/07/2015 ve 30/08/2015 keşide tarihli müşteri çeklerinin verildiğini, 30/07/2015 keşide tarihli çekin vadesi geldiğinde yine ödeme yapılamayacağının belirtildiğini ve 32.000 TL tutarının bankadan yatırılıp geri kalan 28.000 TL si için de aynı müşteriye ait 18/11/2015 vadeli yeni bir çek verildiğini tüm bu yaşananlara rağmen 30/08/2015 vadeli çekin vadesi gelmeden önce davacının haksız olarak işbu davayı açtığını davacının hiçbir edimini yerine getirmediğini, yukarıda belirtilen durum dışında müvekkile bir ödeme yapılmadığını beyanla davanın reddini savunmuştur.

III.İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece , bilirkişi incelemesi yaptırılan davacı ticari defterlerine göre 18/12/2015 tarihi itibarıyla 179.15.49 hesap kodlu "Taşeronlara Verilen Avanslar Hesabı” adı altında düzenlenmiş olan Kapanış fişinde 174.329,32 TL. ödemenin yapıldığı, davacı ...Taahhüt San. Ve Tic. Ltd. Şti’ nin davaya konu iki adet çek ile ilgili olarak davalı ... ... Taahhüt Proje Aks. Ve San. Ltd. Şti.'ne borcunun bulunmadığı gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesinin 15. Hukuk Dairesince yapılan istinaf incelemesinde sonucunda , Mahkemece istinafa konu karar 16/08/2018 tarihli bilirkişi raporuna dayanılarak verilmiş ise de söz konusu bilirkişi raporu hüküm kurmaya elverişli olmadığı , dayanak belge ile kanıtlanmayan tek taraflı ödeme kayıtları olan Davacı ticari defter kayıtlarına itibar edilerek karar verilmesinin hukuka aykırı olduğu ,taraflar arasındaki sözleşme götürü bedel olarak düzenlendiği ,

götürü bedel olarak yapılan sözleşmelerde yüklenicinin talep edebileceği bedel veya iş sahibinin varsa fazla ödemesinin belirlenmesi için öncelikle eksik ve ayıplı hususlar gözetilerek işin fiziki gerçekleşme oranı belirlenir ve bu orana sözleşme bedeli uygulandıktan sonra bulunacak tutardan kanıtlanmış veya kabul edilmiş ödemeler mahsup edilerek sonuca gidileceği , dava , sözleşme kapsamında kararlaştırılan işin tamamlanmamış olması nedeniyle , avans olarak verilen çeklerden dolayı borçlu olunmadığının tespiti olduğundan,

taraf iddia ve savunmaları doğrultusunda taraflar arasında yapılan sözleşme ile yapılması kararlaştırılan işin bedelinin, davalı tarafça sözleşme kapsamında yapılan işlerin fiziki gerçekleşme oranı ve bedelinin tespiti ile var ise davacı tarafça yapılan ödemeler bilirkişi aracılığı ile tespit edildikten sonra davaya konu çeklerin bedelsiz kalıp kalmadığı,

davacının çeklerden dolayı borçlu olup olmadığının tespiti gerekirken , tek taraflı davacı defterlerinde kayıtlı olan dayanağı belgeler konusunda açıklama bulunmayan ödeme kayıtlarına itibar edilerek davanın kabulüne karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olduğu , ayrıca, kabulü göre de, dava sırasında davaya konu çeklerden birinin bedeli ödenmiş olup,

ilgili çekle ilgili olarak dava istirdat davasına dönüşmüş olmasına ve bu konuda mahkemeye beyanda bulunulmasına rağmen bu konuda araştırma yapılmadan ve çek bedeli ödenmiş ise istirdat kararı verilmesi gerekip gerekmediği değerlendirilmeden karar verilmesi hatalı olduğu belirtilerek yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar vermiştir.

Mahkemece , kaldırma kararından sonra talimatla 15.09.2023 tarihli Bilirkişi Raporu alınmıştır. Söz konusu raporda yapılan tamamlanan iş miktarının %60 olduğu tespit edildiği , taraflar arasında götürü usullü eser sözleşmesi yapıldığı , toplam bedelin 191.720,00 TL.

Kararlaştırıldığı, 71.720,00 TL. ve 60.000,00 TL.'lik çek ödendiği , yapılan iş oranı götürü bedele oranlandığında davacının 115.032,00 TL. ücrete hak kazandığı , davacı iş sahibinin 16.688,00 TL. fazladan ödeme yaptığının tespit edildiği ve 30.08.2015 tarihli ,60.000,00 TL. tutarlı çekten dolayı davacının borçlu olmadığının anlaşıldığı ve dava icra takibinden önce açıldığından İİK 72/5. uyarınca tazminat şartları oluşmadığından tazminat talebinin reddine karar vermek gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile ; davacının ...

İkitelli Şubesine ait (...) 30/08/2015 tarihli 60.000,00 TL bedelli çek yönünden borçlu olmadığının tespitine, istirdat talebinin kısmen kabulü ile 16.688,00 TL'nin davalıdan istirdadı ile davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle;1-Kararda maddi hata olduğunu, dava konusu çeklerden bir tanesi olan ... İkitelli Şubesine ait 60.000,00 TL. bedelli 30.08.2015 tarihli, ... seri no'lu çek olduğu, gerekçeli kararın hüküm fıkrasında ise hatalı olarak ... seri numarası yazdığını,2-Müvekkilinin 30.7.2015 vade tarihli çekin bedelini davalı tarafa ödemek zorunda kaldığını, 16.688,00 TL. istirdat kararı verildiğini, bu kararın hatalı olduğunu çekin tamamının iadesine karar verilmesi gerektiğini belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

V.DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, Türk Borçlar Kanunun 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesinen kaynaklanan menfi tespit davasıdır.

Davacı iş sahibi (asıl yüklenici), davalı yüklenici (taşeron)Davacı, taraflar arasında imzalanmış olan 01.02.2015 tarihli Malkara İçme Suyu Hattı projesi kapsamında belirlenen işlerin yapılması karşılığında 71.720,00 TL. nakit ve her biri 60.000,00 TL. bedelli iki adet çek verdiğini, davalının sadece panoları temin ettiğini, diğer kalem işleri yapmadığını ileri sürerek dava konusu iki adet çekten dolayı borçlu olmadığının tespitini talep etmiştir.

Mahkemece verilen ilk kararda, sadece davacı tarafın ticari defter kayıtlarını esas alan bilirkişi raporu esas alınarak davanın kabulüne karar verilmiş, bu karara karşı taraf vekillerince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Dairemizce; taraflar arasında götürü bedelli sözleşme olduğu , yapılan işin fiziki gerçekleşme oranı tespit edilerek,

toplam bedele bu oranın uygulanması ve davacı tarafından yapılan ödemelerin mahsup edilmesi suretiyle davacının borcu olup olmadığının belirlenmesi gerektiği, ayrıca dava konusu çeklerden bir tanesi ödendiği için davanın istirdat davasına dönüşüp dönüşmediği hususunun da değerlendirilmesi gerektiği belirtilerek yerel mahkeme kararı kaldırmıştır.İlk derece mahkemesince Dairemiz kaldırma ilamı doğrultusunda alınan 15.9.2023 tarihli bilirkişi raporuna göre, yapılan işin oranının %60 olduğunu tespit edilerek götürü bedele uygulamış ve davacı ödemelerini mahsup edilerek davacının 30.08.2015 vade tarihli çek açısından borçlu olmadığının tespitine,

ödenen çek açısından da 16.688,00 TL.'nin davalıdan istirdadına karar verilmiştir.Mahkeme hükmüne dayanak bilirkişi raporlarında fiziki oran yöntemi kullanılarak davacının 16.688,00 TL. fazla ödeme yaptığı tespit edildiğinden, davacının çek miktarının tamamı olan 60.000,00 TL.'nin iadesine karar verilmesi gerektiği yönündeki istinaf talebi isabetsizdir.Davacı vekilinin kararda maddi hata olduğunu, dava konusu çeklerden bir tanesi olan ...

İkitelli Şubesine ait 60.000,00 TL. bedelli 30.08.2015 tarihli ,... seri no'lu çek olduğu , gerekçeli kararın hüküm fıkrasında ise hatalı olarak ... seri numarası yazdığını istinaf sebebi olarak gösterip maddi hatanın düzeltilmesini talep etmiştir.

Bu husus ilk derece mahkemesince düzeltilebilecek maddi hata niteliğinde olduğundan istinaf sebebi olarak incelenmemiştir.Açıklanan nedenlerle, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzeni gözetilerek yapılan istinaf incelemesi sonucunda, dosya kapsamına, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenler ve ileri sürülen istinaf sebeplerine göre, mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-1. bendi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.