İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 54. Hukuk Dairesi E.2024/4000 K.2024/2281

Dairemizde bulunan istinaf başvurusunun yapılan açık incelemesi sonunda, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ DÜŞÜNÜLDÜ; İstinaf isteminde usul işlemleri tamam olduğundan, ilk derece mahkemesinin dosyasındaki bütün belgeler ve dosya hakkındaki düzenlenen rapor incelendi, istinaf başvuru dilekçesinin kamu düzeni ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan inceleme sonunda dosyada dairemizce karar verilmesi için eksiklik bulunmadığı anlaşıldı.

İstinaf sebepleri: Davalı vekili tarafından süresinde sunulan istinaf dilekçesinde; davacı tarafın müvekkil şirketinden ... marka araç kiraladığını, kiraladığı aracı hasarlı olarak teslim ettiğini, müvekkili nezdinde doğan zararı tazmin etmediğini, bunun yerine bono tanzim ederek verdiğini, bu bononun kendilerince takibe konu edildiğini ve taraflar arasındaki temel ilişkinin kira ilişkisine dair olması sebebiyle görevli mahkemenin sulh hukuk mahkemesi olduğunu, davacının kendisine teslim edilen araçla ilgili olarak kaza yapıp, kazaya ilişkin tutanak tanzim edilmediğini,

tutanağın tanzim edilmemesi sebebiyle sigorta şirketinden zararını karşılayamadığını, bononun verilme sebebinin taraflar arasında tanzim edilen protokolde de mevcut olduğunu belirterek, davanın kabulüne dair kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Yargılama konusu olayda: Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı tarafından kendisi aleyhine İstanbul ... İcra Dairesi'nin ... E. Sayılı dosyası ile kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takipte bulunduğunu, kendisinin dava dışı şirket olan ... Hiz. Tic. Ltd.

Şti.'den 25.06.2023 tarihinde araç kiraladığını, aracın aynı şirkete 10.07.2023 tarihinde teslim edildiğini, ... marka aracın kendisine teslime ilişkin evrakının dilekçenin ekinde sunulduğunu, davalı ile hiçbir ticari ilişkisinin mevcut olmadığını, dava dışı şirket tarafından bir takım evrak imzalatılarak, bononun da bu kapsamda alınma ihtimalinin bulunduğunu, bononun davalı tarafından sonradan doldurulduğunu, davalı şirket ile davadışı şirket arasında organik bağın mevcut olduğunu, bononun bu sebeple alınmış olmasına binaen, davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacı tarafın kendisinden ... marka araç kiraladığını, kiraladığı aracı hasarlı olarak teslim ettiğini, davalı nezdinde doğan zararı tazmin etmediğini, bunun yerine bono tanzim ederek verdiğini, bu bononun kendilerince takibe konu edildiğini ve taraflar arasındaki temel ilişkinin kira ilişkisine dair olması sebebiyle görevli mahkemenin sulh hukuk mahkemesi olduğunu, davacının kendisine teslim edilen araçla ilgili olarak kaza yapıp, kazaya ilişkin tutanak tanzim edilmediğini, tutanağın tanzim edilmemesi sebebiyle sigorta şirketinden zararını karşılayamadığını,

bononun verilme sebebinin taraflar arasında tanzim edilen protokolde de mevcut olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Mahkemece, İstanbul ... İcra Dairesinin ... E. Sayılı dosyası, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının 2023/169393 Sor.

No dosyası, Gelir İdaresi Başkanlığından davalının BA-BS formları celp edilmiş, kiralandığı iddia edilen ... plaka numaralı aracın, davacı tarafından kiralanıp kiralanmadığı Emniyet Genel Müdürlüğünden sorulmuş, davalının icra takipleri açısından mevcut kayıtları dosya arasına alınmış ve dosya bilirkişiye incelenmek üzere gönderilmiştir.Mahkemece, "Davalı yan alacağı kaynağı olarak davacıya araç kiralandığını, davacın aracı hasarlı teslim ettiğini, hasar sonucu uğranılan zararlara karşılık bononun davacıdan alındığını belirterek bonodaki nakden ibaresini talil ettiğini ve ispat külfetinin davalıya geçtiğini,

davalının savunması kapsamında EGM'ye yazılan müzekkere sonrası ... plakalı aracın davacıya kiralanmadığı, mali müşavir bilirkişi raporunda taraflar arasında ticari ilişkinin mevcut olmadığının değerlendirildiği, davalının bonoyu talil etmesi sebebiyle ispat külfetini yerine getiremediğine" dair sonuç ve kanaatiyle davanın kabulüne karar vermiştir. Görevle ilgili düzenlemeler kamu düzenine ilişkin olup, taraflar ileri sürmese dahi yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilir.

Taraflar da yargılama bitinceye kadar görev itirazında bulunabilirler. Görev itirazı yapılmamış olsa bile re'sen mahkeme, ilk önce görevli olup olmadığını inceleyip karara bağlamalıdır.

HMK 4/a maddesi gereğince "kiralanan taşınmazların İcra İflas Kanununa göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler ayrık olmak üzere kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dahil olmak üzere tüm uyuşmazlıkları konu olan davalar ile bu davalara karşı açılan davaların Sulh Hukuk Mahkemesinde" görüleceğinin düzenlenmiştir. Taraflar arasındaki uyuşmazlığın TTK 4 kapsamına girmesi halinde ise, uyuşmazlık Asliye Ticaret Mahkemesince görülecektir.

Somut olayda dava, kambiyo senedine özgü ilamsız icra takibine ilişkin olarak borçlu olunmadığına ilişkin menfi tespit davası olup, uyuşmazlığın temeli açısından gerek dava dilekçesinde gerekse cevap dilekçesindeki beyanlardan taraflar arasındaki hukuki ilişkinin, kira ilişkisinden kaynaklandığı anlaşılmıştır.

İşbu sebeple, kira ilişkilerinden kaynaklanan davalarda Sulh Hukuk Mahkemesi görevli olmasına karşılık görevsiz mahkeme olan Asliye Ticaret Mahkemesince davanın görülmesi hukuka aykırı olup, davalı tarafından gerçekleştirilen istinaf başvurusunun değişik gerekçe ile istinaf sebepleri incelenmeksizin yerinde olduğu anlaşılmıştır.

Dairemiz ilk derece mahkemesi kararını hem maddi olay, hem de hukuka uygunluk bakımından incelemeye tabi tutarak tespit edilen yargılama hatalarını bizzat düzeltmek amacıyla yapılan inceleme sonunda; duruşma yapılmasına gerek olmadığı, açıklanan nedenler ile mahkeme kararının yerinde olmadığı, istinaf sebebi değişik gerekçe ile yerinde olduğundan HMK 353/1-a/3 maddesi gereğince istinaf başvurusunun kabulüne karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜ M