İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi E.2017/1932 K.2019/1167

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesi ile. 14/08/2013 tarihinde ... yönetimindeki ... plakalı motosiklet ile davalıların sürücüsü, sahibi ve trafik sigortacısı olduğu ... plakalı otomobilin karıştığı kazada, ... plakalı motosiklette yolcu olarak bulunan davacı ... ağır yaralandığını ve uzun süre tedavi gördüğünü belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 40.000,00-TL manevi tazminatın davalılar ... ile davalı ... A.

Ş.'den, 20.000,00-TL geçici ve sürekli iş göremezlik tazminatının tüm davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiş, 26/12/2016 tarihli duruşmadaki beyanında, maddi tazminat taleplerinin davalı sigorta şirketince karşılandığını, bu nedenle bu talepleri hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesini, manevi tazminat taleplerinin kabulüne karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... A.

Ş. vekili cevap dilekçesi ile; sigortalının kusuru oranında ve poliçe limiti ile meydana gelen zarardan sorumlu olduklarını, tedavi giderlerinin teminat dışı olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı...cevap dilekçesi ile; davacının yolcu olarak bulunduğu ... plakalı motosiklet sürücüsü ... kazanın meydana gelmesinde asli kusurlu olduğunu, motosiklet üzerinde kaza anında 3 kişi bulunduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... A.

Ş. vekili cevap dilekçesi ile; kazaya karışan ... plakalı aracın kaza öncesinde ...Ticaret Limited Şirketi'ne 12 ay süreyle uzun süreli kiralanmış olduğu için işleten sıfatlarının bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece; maddi tazminat yönünden, davalı sigorta şirketi tarafından ödeme yapıldığı bildirildiğinden bu talep hakkında karar verilmesine yer olmadığına, manevi tazminat talebinin kısmen kabul kısmen reddi ile 5.000,00- TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 14/08/2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ... ve ... A. Ş.'den müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, karar verilmiş, karara karşı davalı ... A.

Ş. vekli tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur. Davalı ... A. Ş. vekilinin istinaf sebepleri; kazaya karışan ... plakalı aracın kaza öncesinde ....Ticaret Limited Şirketi'ne 12 ay süreyle uzun süreli kiralanmış olduğu için işleten sıfatlarının bulunmadığı, davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiği, gerekçeli kararda bu hususun hiç değerlendirilmediği hususuna ilişkindir.Davalı ... A.

Ş. vekili dosyaya sunduğu 13/11/2018 tarihli dilekçesi ile, İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2018/789 E. Sayılı dosyası ile davalı şirketin iflasına karar verildiğini, İstanbul .... İflas Müdürlüğü'nün ... E. sayılı iflas dosyasının açıldığını bildirmiştir. Yapılan araştırmada Dairemizin 2019/1781 E., 2019/1082 K. Sayılı dosyasında da davalı .... A.

Ş.'nin taraf olduğu, bu dosya kapsamına davalı şirketin iflasına ilişkin Mahkeme kararı, iflas dosyasına ilişkin bilgi ve belgelerin sunulduğu görülmüş, söz konusu bilgi ve belgelerden bilgi ve belgelerden İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2018/789 E. Sayılı dosyası ile davalı şirketin iflasına karar verildiği, İstanbul .... İflas Müdürlüğü'nün ...

E. sayılı iflas dosyasının açıldığı, iflas yetkili olarak ... atandığı ve onun vermiş olduğu vekaletnamenin dosya arasına girdiği ve Avukat ... bundan sonra yapılacak tebligatların kendisine yapılmasını istediği anlaşılmış, Dairemizin 2019/1781 E., 2019/1082 K. sayılı dosyasına sunulan bilgi ve belgelerin birer örneği dosyamız arasına alınmış, karar başlığında davalı şirketin iflas halinde olduğu belirtilerek başlık düzeltilmiş ve istinaf incelemesi yapılmıştır.

Dava, trafik kazası nedeniyle maddi ve manevi tazminat talebine ilişkin bulunmaktadır. İşleten tanımı 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 3. maddesinde “Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir.

Ancak ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır” şeklinde yapılmıştır. 2918 sayılı KTK'nın 3. maddesinde işleten sıfatını belirlenmesinde şekli ve maddi ölçüt olmak üzere iki ayrı ölçütten yararlanılmıştır. Şekli ölçüte göre trafik sicilinde malik görülen kişi işletendir.

Maddi ölçüte göre ise, trafik sicilinde adı geçen kişinin önemi bulunmamakta olup önemli olan araç üzerindeki fiili hakimiyet, araçtan ekonomik yarar sağlama, masraf ve rizikolara katlanma gibi ölçütlerdir. İşletenin belirlenmesinde doktrin ve Yargıtay'ın kabul ettiği görüş maddi ölçüttür.

2918 sayılı KTK'nın 85. maddesi ise “Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar” hükmünü içermektedir.Bu yasal düzenleme karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de,

bu araçların sahipleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılmasının bir başka kimseye devir edilmesi halinde (çok kısa bir süre olmaması kaydıyla), artık üzerindeki fiili hakimiyetin kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda, o aracı kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekip, bunun sonucu olarak da araç malikinin sorumlu tutulmaması gerekecektir.

Gerek doktrinde, gerekse Yargıtay'ın uygulamalarında, kiracının işleten sıfatının belirlenmesinde, kira sözleşmesinin uzun süreli olması, araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması gerekmektedir.

Ancak bu konuda getirilecek delillerin üçüncü kişileri bağlayabilecek nitelikte ve güçte olması, özellikle zarara uğrayanların haklarını halele uğratacak bir sonuç yaratmaması şarttır(Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin 15/11/2018 tarih ve 2016/1154 E., 2018/10822 K. Sayılı kararı, Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin 19/11/2018 tarih ve 2016/7624 E., 2018/10877 K. Sayılı kararı). Dosya içerisindeki kayıt ve belgelerden, kazaya karışan ve mülkiyeti davalı ... A.

Ş.'ye ait bulunan ... plaka sayılı aracın, kiralama işi ile iştikal ettiği belirgin olan ... A. Ş. tarafından dava dışı ....Ticaret Limited Şirketi'ne aralarında yapılan 16/08/2012 tarihli "Uzun Dönem Araç Kiralama Sözleşmesi" ile kiralandığı, aracın 10/09/2012 "Araç Teslim ve Tesellüm Belgesi" ile dava dışı şirkete teslim edildiğinin anlaşılmasına, bu durumda araç maliki olan davalı davalı .... A.

Ş.'nin 2918 sayılı KTK'nun 85. maddesi kapsamında işleten sıfatının kalmadığının anlaşılmasına göre; davalı davalı .... A. Ş. hakkında açılan davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken, bu davalı hakkında açılan davanın kabulüne karar verilmesi hatalı olmuştur.

Ancak bu yanılgının giderilmesi yeniden yargılamayı gerektirmediğinden, HMK 353/1-b/2 maddesi gereğince Mahkemece verilen kararın kaldırılmasına, dosya kapsamında kesinleşen hususlar da dikkate alınmak suretiyle davalı .... A. Ş. hakkında açılan davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi şeklinde hükmün düzeltilerek yeniden hüküm kurulmasına karar verilmesi gerekmiştir.