İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2022/1702 K.2025/573

Yukarıda yazılı İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, Dairemiz Heyetince yapılan müzakere sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle.

İstanbul Tuzla'da, 28/05/2018 tarihinde, gece vakti, ...'ın kullandığı ... plakalı ticari taksinin U dönüşü yapmanın yasak olduğu yerde, U dönüşü yaparak çaprazlama yolun karşısına geçmekistediği sırada, aynı yönden orta şeritte seyir halinde olan ...'ın kullandığı ve müteveffa...'ün de yolcu olarak bulunduğu... plakalı motorsiklet, U dönüşü yapmak üzere olan ticari taksiye çarpmış ve çarpmanın şiddeti ile motosiklet sürücüsü ... yaralanmış ve ...motorsikletten fırlayarak 28/05/2018 tarihinde olay yerinde feci bir şekilde hayatını kaybettiğini,

İstanbul Anadolu 4. Ağır Ceza Mahkemesinde İstanbul Anadolu Adliyesi Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından alınan bilirkişi raporunda; şüpheli ticari taksi sürücüsü ...'ın asli kusurlu motorsiklet sürücüsü ...'ın tali kusurlu tespit edildiğini, kazaya neden olan ... plakalı ... sevk ve idaresindeki ticari taksi, davalı ... nezdinde ZMSS poliçesi ile sigortalı olduğunu, davalı ...'ye 18.07.2018 tarihinde müracaat üzerine, hasar dosyası açılarak,

sigorta şirketi tarafından müvekkillerine, 104.591,94 TL tazminat ödendiğini fakat bu ödeme müvekkillerinin destekten yoksun kalma tazminatından düşük olduğunu, müvekkillerinin murisi müteveffa ...'ün de yolcu olarak bulunduğu ...plakalı motorsiklet, davalı ... A.

Ş. nezdinde zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesi ile sigortalı olduğunu, davalı ...'ye 17.07.2018 tarihinde müracaat edilmesi üzerine, motorsikletin sigorta şirketi, yasal süre içerisinde müvekkillerinin zararını gidermediğini belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, tüm davalıların, müvekkiller için şimdilik 1.000,00 TL maddi tazminatın haksız fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsili ile müvekkillerine ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle;

davacı yanın tazminat talebi yerinde olmadığını, davacıların müvekkili şirkete başvurusu üzerine davacı anne ... ve davacı baba ... için 08.08.2018 tarihinde 104.591,94-TL tutarında ödeme yapıldığını, kazaya karışan ... plaka sayılı araç müvekkili ... Sigorta A.Ş. nezdinde ...

Poliçesi ile 10.04.2018- 10.04.2019 tarihleri arasında sigortalı olduğunu, davayı kabul anlamına gelmemekle beraber kazaya sebep olan olayda öncelikle kusur durumunun net olarak tespiti gerektiğini, faizin dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faiz olduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle;

davayı kabul anlamına gelmemekle birlikte müvekkilinin sorumluluğunun müvekkiline atfedilecek kusur ile sınırlı olduğunu, kusur durumundan sonra yeni genel şartlar kapsamında tazminat hesabı yapılırken TRH 2010 yaşam tablosu ve aktüeryal yöntem kullanılması gerektiğini, kazada vefat eden eden ...'ün davalı ...'ın aracında hatır için taşındığını, öncelikle müvekkilinin kusursuz olduğundan davanın reddine, aksi halde kask takılmadığından müterafik kusur indirimi yapılmasına ve salt müteveffa için yolculuk yapıldığından yerleşik Yargıtay kararları gereği hatır taşıması indirimi yapılmasını,

ticari avans faizi taleplerinin reddine karar verilmesini talep etmiştir.Mahkemece yapılan yargılama sonucunda,"1-Davacı ... yönünden açılan davanın reddine, 2-Davacı ... yönünden açılan davanın reddine, 3-Davacı ... yönünden açılan davanın kısmen kabulü ile.

127.367,08 TL tazminatın; davalı ...Ş yönünden 02/08/2018 tarihinden, davalı ...Ş yönünden 31/07/2018 tarihinden, davalılar ..., ..., ... yönünden 28/05/2018 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte; davalı ... bakiye 255.408,05 TL limit ile sorumlu olmak üzere, davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı ...'e verilmesine, aşan istemin reddine, 4-Davacı ... yönünden açılan davanın kısmen kabulü ile.

171.999,99 TL tazminatın; davalı ... yönünden 02/08/2018 tarihinden, davalı ... yönünden 31/07/2018 tarihinden, davalılar ..., ..., ... yönünden 28/05/2018 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte; davalı ... bakiye 255.408,05 TL limit ile sorumlu olmak üzere, davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı ...'e verilmesine, aşan istemin reddine, " karar verilmiştir.

Bu karara karşı davacılar vekili ve davalılardan ... ve ... vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.Davacılar vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; trafik kazasının meydana gelmesinde müteveffanın kusurunun olmadığının bilirkişi raporu ile sabit olmasına rağmen, mahkemece müteveffanın kazanın meydana gelmesinde kusuru varmış gibi tazminattan % 20 indirim yapılması hukuka aykırı olduğunu, Türk toplumunun yapısı gereği, kardeşler de anne ve babada olduğu gibi, hastalık ve sair sıkıntılarda birbirlerinin yardımına koşarak,

birbirlerine destek olacakları, müvekkillerinin kardeşlerini kaybetmeleri, zor günlerinde kendilerine maddi ve manevi destek olacak dayanaklarını kaybetmeleri anlamına geldiğini, neticesinde maddi ve manevi olarak zarara uğradıklarını, mahkeme kararında, kardeşler lehine destekten yoksun kalma tazminatına hükmedilmemesinin hukuka aykırı olduğunu,Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarında yapılan değişiklik 04.12.2021 tarihinde Resmi Gazete'de yayınlandığını aktif çalışma dönemi üst sınırı 65 yaş olarak olarak değiştirilmiş olmasına rağmen,

mahkeme kararına esas teşkil eden bilirkişi raporunda,aktif çalışma dönemi üst sınırı 60 yaş olarak hesaplandığını ayrıca bilinen dönem işlemiş zararın hesaplanmasında 2022 yılı asgari ücretindeki artış da dikkate alınması gerektiğini belirterek istinaf yasa yoluna başvurmuştur.Davalı ... ile davalı ... için eksik harç nedeniyle istinaf edilmemiş sayılmasına dair verilen ayrı ayrı 27/04/2022 tarihli ek kararların davalılar vekillerine tebliğ edildiği ancak ek kararlara karşı istinaf başvurusunda bulunmadıkları anlaşılmakla bu davalıların istinaf başvurusu incelenmemiştir.Dava,

ölümlü trafik kazası nedeniyle destekten yoksun kalma tazminatı istemine ilişkin olup istinaf açısından uyuşmazlık konusu HMK'nın 355. maddesine göre kamu düzeni ve istinaf nedenleri ile sınırlı olmak üzere İlk Derece Mahkemesince verilen kararın usul, yasa ve dosya içeriğine uygun olup olmadığıdır.Dosya kapsamından, 28/05/2018 tarihinde davalı ...'ın sevk ve idaresinde olan ... plaka sayılı ticari taksinin, davalı ...'nın sürücüsü olan ... plaka sayılı motosiklet ile çarpıştığı,

kazada motosiklette yolcu olan ...’ün vefat etmesi nedeniyle tazminat talep edildiği anlaşılmıştır.6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 52. maddesi uyarınca zarar gören, zararı doğuran fiile razı olmuş veya zararın doğmasında ya da artmasında etkili olmuş yahut tazminat yükümlüsünün durumunu ağırlaştırmış (müterafik kusur hâli söz konusu) ise hâkim, tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir.TBK’nın 53. (818 sayılı BK 45) maddesinde sözü geçen destek kavramı hukuksal bir ilişkiyi değil, eylemli bir durumu hedef tutar ve ne hısımlığa ne de yasanın nafaka hakkındaki hükümlerine dayanır;

sadece eylemli ve düzenli olarak geçimini kısmen veya tamamen sağlayacak şekilde yardım eden ve olayların olağan akışına göre eğer ölüm vuku bulmasaydı, az çok yakın bir gelecekte de bu yardımı sağlayacak olan kimse destek sayılır. O halde, destek sayılabilmek için yardımın eylemli olması ve ölümden sonra da düzenli bir biçimde devam edeceğinin anlaşılması yeterli görülür. Bununla birlikte, destekten yoksun kalan kimse devamlı ve gerçek bir ihtiyaç içerisinde bulunmalıdır.

Genel olarak bakım ihtiyacı, sosyal düzeye uygun olan yaşamın devamını sağlamak için gerekli olanaklardan yoksun kalmayı anlatır. Eğer ölenin eylemli olarak baktığı davacı, ölüm yüzünden bu bakımın sağladığı yaşama düzeyinin altına düşmüş olursa, ihtiyaç bulunma koşulu gerçekleşmiş sayılır.

Burada önemli olan, destekten yoksun kalan kimsenin ve ailesinin temsil ettiği sosyal ve ekonomik düzeye göre normal karşılanan giderlerdir(Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 21.04.1982 gün, 979/4-1528 E., 1982/412 K. sayılı kararı).TBK’nın 53/3. maddesine göre destekten yoksun kalma tazminatı, desteğin mirasçısı olarak geride bıraktığı kişilere değil, desteğinden yoksun kalanlarına aittir.

Destekten yoksun kalma tazminatı isteyebilecek kişiler, mirasçılardan başka kişiler de olabileceği hususunda da herhangi bir ihtilaf yoktur.

Murisin trafik kazasından kaynaklanan bir sorumluluğu söz konusu olduğunda ve koşulları oluştuğunda mirasçıları bundan sorumlu olduğu halde, aynı olay nedeniyle destekten yoksun kalan ve fakat mirasçı olmayan kişiler bundan sorumlu değildir (HGK'nın 15.06.2011 gün ve 2011/17-142 E.-411 K. sayılı ilamı).Somut uyuşmazlıkta, dosya kapsamından ölenin davacılar... ve ...'nun kardeşi olduğu,

davacıların reşit olup fiziksel bir engelleri bulunmadığı ve bu nedenle devamlı ve gerçek bir ihtiyaç içerisinde bulunduklarından bahsedilemeyeceğinden destekten yoksun kalma tazminat şartları oluşmadığından reddine karar verilmiş olmasında isabetsizlik görülmemiştir.6100 sayılı HMK hükümlerine göre tahkikat aşaması İlk Derece Mahkemesi yargılaması sırasında sona ermekte olup istinaf mahkemesinin görevi HMK'nın 355. maddesine göre kamu düzeni ve istinaf nedenleri ile sınırlı olmak üzere İlk Derece Mahkemesince verilen kararın denetiminden ibarettir.

Bu nedenle istinaf aşamasında yeni ortaya çıkan durum nedeniyle (asgari ücretteki artış nedeniyle) delil toplamayacağı gibi asgari ücretteki artış nedeniyle yeniden bilirkişi incelemesi de yapılamayacaktır.

Kaldı ki İlk Derece Mahkemesince hükme esasa alınan bilirkişi raporunda hüküm tarihine en yakın tarihteki asgari ücret verileri esas alınarak hesaplama yapıldığı, davacılar vekili tarafından rapor kapsamına göre fazlaya ilişkin haklar saklı tutulmaksızın talep arttırım talebinde bulunulduğu anlaşıldığından karar tarihinden sonraki asgari ücret verilerine göre istinaf aşamasında bilirkişi raporu alınması gerektiği yönündeki istinaf itirazı yerinde görülmemiştir.Sürekli iş gücü kaybı tazminatının belirlenmesinde, davacının son gelir durumu ile birlikte muhtemel yaşam süresinin ve bu sürenin ne kadarında aktif çalışma hayatının devam edeceği,

ne kadarında pasif döneme bulunacağının tespiti önem arz etmektedir. Çalışma hayatının, aktif çalışma dönemi ve emeklilik dönemi olan pasif devre olarak ayrılması ve özel yasalarında çalışma süreleri ayrık olarak belirtilmemiş (asker, polis vb. gibi) kişiler yönünden 60 yaşın aktif çalışma devresini, bakiye yaşam süresi varsa kalan sürenin de pasif çalışma dönemini oluşturduğu;

sürekli iş gücü kaybı nedeniyle tazminatın hesabında, pasif devrede de zararın oluşacağı ve bu zararın asgari ücret düzeyinde bir zarar olacağının kabulü gerektiği Yargıtay Dairelerinin yerleşik içtihatlarındandır.Özel yasaları gereği çalışma süreleri ayrık olarak düzenlenenler dışında kalan kişiler yönünden, aktif-pasif devre ayrımı anılan şekilde yapılmakla birlikte;

asker, polis gibi özel yasaları ile çalışma süreleri farklı belirlenen kişiler için sürelerin bu yasalardaki düzenlemelere göre belirlenmesi gerekmektedir.Somut uyuşmazlıkta, dava dilekçesinden desteğin Yalova Üniversitesi 2 yıllık Pazarlama bölümünden 2017 yılında mezun oluş olup. Anadolu Üniversitesi 4 yıllık İşletme Fakültesi Havacılık Yönetimi Bölümü 1. sınıf öğrencisi iken kazada 22 yaşında hayatını kaybettiği, aynı zamanda.... Ltd.

Şti'ye ait petrol istasyonunda asgari ücretle, pompacı olarak çalışmakta olduğu anlaşılmakla Mahkemece hükme esas alınan 27/08/2021 tarihli aktüer raporunda;60 yaşın aktif çalışma devresi olarak hesaplanmasında isabetsizlik bulunmamaktadır (Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 2022/11858 E. ve 2024/10663 K. sayılı kararı) 2918 sayılı KTK'nın 78. ve Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin 150. maddesi ve eki Cetvel uyarınca; bisiklet, elektrikli bisiklet, motorlu bisiklet ve motosikletlerde sürücülerin koruma başlığı ve koruma gözlüğü, yolcuların ise koruma başlığı (kask) takması zorunludur.Somut olayda;

motosiklette yolcu konumunda bulunan müteveffanın kaza sırasında kask takılı olmadığı ve kafa bölgesinin parçalandığı anlaşılmakla mahkemece Yargıtay içtihatlarına göre %20 oranında müterafik kusur indirimi yapılmasında usul yasaya aykırılık görülmemiştir.Bu nedenlerle; davacılar vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b/1. maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

27/03/2025