İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2023/799 K.2026/369

Dairemiz Heyetince yapılan müzakere sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. 26/11/2020 günü saat 21:45 sıralarında müvekkilinin sevk ve idaresindeki ... plaka sayılı motosikleti ile Bağcılar meydan istikametine seyir halindeyken ...

Sokak kesişiminde yine aynı cadde ve aynı istikamette seyir eden sürücü ...'nin sevk ve idaresindeki davalı şirkete ... poliçe no ile sigortalı ... plakalı araç arkadan gelerek müvekkilin aracına çarparak müvekkilin kullandığı aracın ve müvekkilin savrulmasına ve aynı istikamette müvekkilin aracının önünde seyreden sürücüsü ...'ın sevk ve idaresindeki ... plakalı aracın arka kısmına çarpmasına sebebiyet verdiğini, çarpma neticesinde müvekkilde sağ proxhumerus kırığı (sağ omuz kısmında kemik kırığı) ve kolunda kemik kırığı oluştuğunu, müvekkil, trafik kazası sonrasında basit tıbbi müdahale ile giderilemeyecek şekilde ağır yaralandığını,

bu nedenle 1.000,00 TL geçici sakatlık dönemine ilişkin ve 3.000 TL sürekli sakatlık dönemine ilişkin maddi tazminat olmak üzere toplam 4.000,00TL maddi tazminat ile müvekkilin yaşadığı ve yaşayacağı fiziki ve psikolojik acılara karşılık 70.000 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı ...A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle.

Davanın haksız ve hukuki dayanaktan yoksun bir dava olduğunu, müvekkil şirket kazaya karışan ... plakalı aracın işleteni olmadığını, dava konusu olay tarihi itibari ile ...plakalı aracın filli hakimiyeti müvekkil şirkette olmadığını, bu araçtan ekonomik anlamda faydalanın müvekkil şirket olmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir. Davalı ... A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle;Müvekkil sigorta şirketi nezdinde....

A.Ş. adına kayıtlı ... plakalı araç için düzenlenen ... nolu ve 14.09.2020 – 16.01.2021 başlangıç ve bitiş tarihli ... (...) Sigortası bulunduğunu, kaza tarihi itibari ile ölüm ve sakatlanma teminat limiti kişi başı 410.000-TL olduğunu, müvekkil şirketin davanın açılmasına sebebiyet vermediğini, başvuru sahibi tarafından mevzuat kapsamında geçerli bir maluliyet raporu sunulmadığını müvekkil şirketin temerrüde düşmediğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.Mahkemece yapılan yargılama sonucunda, "Maddi Tazminat Talebi Yönünden.

Davanın konusuz kalması sebebiyle karar verilmesine yer olmadığına, 2-)Davacının manevi tazminat talebinin kısmen kabulü ile. Davacı ... için 60.000,00-TL manevi tazminatın davalılar ... Şirketi ve ...'den kaza tarihi olan 26/11/2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve mütelselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, Fazlaya ilişkin manevi tazminat isteminin reddine" karar verilmiştir. Bu karara karşı davalı ....

A.Ş. vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.Davalı .... A.Ş. vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle;Müvekkili şirketin dava konusu kazaya karışan aracın maliki olmakla beraber aracın uzun süreli kiraya verilmiş olduğundan KTK hükümlerine göre aracın işleteninin uzun süreli kira sözleşmesinin kiracısı olan dava dışı ...

Şti. olduğunu, buna ilişkin olarak kira sözleşmesi dosyaya sunulmuş, kira ilişkisinin tespiti bakımından müvekkili şirketin ticari defterleri üzerinde bilirkişi incelemesi yapılması istenilmiş ve davanın, dava dışı ...

Şti'ye ihbarının talep edildiğini, yargılama sırasında talepleri gereğince herhangi bir işlem yapmadan ve bu hususlar araştırmadan hüküm kurulduğunu belirterek istinaf yasa yoluna başvurmuştur.Dava, yaralamalı trafik kazası nedeniyle manevi tazminat istemine ilişkin olup istinaf açısından uyuşmazlık konusu HMK'nın 355. maddesine göre kamu düzeni ve istinaf nedenleri ile sınırlı olmak üzere İlk Derece Mahkemesince verilen kararın usul, yasa ve dosya içeriğine uygun olup olmadığıdır.Dosya kapsamından 26/11/2020 tarihinde davacının sevk ve idaresindeki ... plaka sayılı motosikleti ile Bağcılar meydan istikametine seyir halindeyken ...

Sokak kesişiminde yine aynı cadde ve aynı istikamette seyir eden davalı sürücü ...'nin sevk ve idaresindeki ... plakalı aracın arkadan çarpması nedeni ile meydana gelen zincirleme trafik kazası nedeniyle davacının yaralandığı ve bu yaralanması nedeni maddi ve manevi tazminat talep ettiği anlaşılmıştır.İşleten tanımı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 3. maddesinde “Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir.

Ancak ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır” şeklinde yapılmıştır.

Bu yasal düzenleme karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de, araç malikleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılması için bir başka kimseye devir edilmesi halinde (kısa bir süre için kiralanmaması kaydıyla) artık üzerindeki fiili hâkimiyeti kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda, o araca kaza sırasında fiili hâkimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekir.

Bunun sonucu olarak da, araç maliki sorumlu tutulmamalıdır.Gerek doktrinde, gerekse Yargıtay'ın uygulamalarında, kiracının işleten sıfatının belirlenmesinde, kira sözleşmesinin uzun süreli olması, araç üzerinde fiili hâkimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması gerekmektedir (Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 15/10/2019 tarih, 2016/19555 E. ve 2019/9439 K. sayılı kararı).Somut uyuşmazlıkta İlk Derece Mahkemesince kaza tarihinde davalı .... A.Ş. ile ....

Şti. arasında uzun süreli ve 3.kişileri bağlayacak güçte bir kira sözleşmesinin bulunup bulunmadığı, aracın fiilen teslim edilip edilmediği, ekonomik yararlanmanın kime ait olduğu, kira sözleşmesi ve kira bedelinin Maliye ve Vergi Dairelerine bildirilip bildirilmediği, işleten ve kiracının ticari defter ve kayıtları üzerinde konusunda uzman bir bilirkişi marifetiyle inceleme yaptırılmak suretiyle, kira sözleşmesinin fatura, ruhsat ve cari hesap hareketleri gibi yan delillerle desteklenip desteklenmediği, davalı ....

A.Ş. 'nin işletenlik sıfatının devam edip etmediği hususları tartışılarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile karar verilmesi doğru olmamıştır.Yargılama sırasında davalı tarafından davanın ihbarı talep edilmiş olmasına rağmen İlk Derece Mahkemesince bu talep hakkında herhangi bir karar verilmemiş, davalılara ilgili kişilere davayı ihbar etme imkanı tanınmamıştır.

Davalıların dava sonunda ödeme yapmaları halinde rücu haklarının bulunduğu gözetilmek suretiyle 6100 sayılı HMK'nın 61.vd. maddelerine göre usulüne uygun ihbar dilekçesinin sunulması halinde, davanın ihbarı yönünde işlem tesis edilmesi gerekirken, bu işlem yapılmadan yargılamaya devam edilmesi de doğru olmamıştır.Açıklanan nedenlerle, davalı ....

A.Ş. vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK'nın 353/1-a/4. maddesi uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dosyanın yukarıda belirtilen şekilde işlem yapılmak üzere mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.