İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2024/34 K.2024/91

Yukarıda yazılı İlk Derece Mahkemesi ara kararına karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, Dairemiz Heyetince yapılan müzakere sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde; "... Müvekkilin 24.12.2021 tarihinde geçirdiği trafik kazası sonucu hastane giderleri, Kesin ve Geçici İşgöremezlikten (İş Kaybı) kaynaklanan maddi zararlarının HMK’nun 107. Maddesi gereğince fazlaya ilişkin her türlü talep, artırım ve dava haklarımız saklı kalmak kaydıyla, şimdilik Kesin ve geçici İşgöremezlik/çalışma gücü kaybı ve kazanç kaybı sebebiyle 5.000,00 TL'nin,

tedavi/hastane giderleri olarak 53.660,00 TL'nin davalılardan (Sigorta şirketi açısından poliçe limitleri dahilinde) müştereken ve müteselsilen kaza tarihi olan 24.12.2021 tarihinden itibaren avans faiziyle birlikte tahsiline ayrıca 400.000,00 TL manevi tazminat bedelinin sigorta şirketi dışında kalan diğer davalılardan müştereken ve müteselsilen kaza tarihi olan 24.12.2021 tarihinden itibaren faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesi ile dava neticesinde hükmedilecek tazminat bedelinin tahsil kabiliyetinin ortadan kalkmaması,

telafisi imkansız zararların ortaya çıkmaması için sigorta şirketi dışında kalan diğer davalıların malvarlığına ihtiyati tedbir niteliğinde ihtiyati haciz konulmasına kararı verilmesi..." talep ve dava etmiştir. Mahkemece 27/09/2023 tarihli ara kararı ile "İhtiyati haciz istemin, İİK 257 ve devamı maddeleri gereğince ihtiyati haciz koşulları oluşmadığından reddine" karar verilmiştir. Bu ara karara karşı davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Dairemiz 2023/2317 Esas 2023/2031 Karar sayılı kararı ile " ihtiyati haciz ve ihtiyati tedbir birbirinden farklı düzenlemeler olduğu ve sonuçlarının da birbirinden farklı bulunduğu gözetilerek mahkemece öncelikle davacı vekiline talebi açıklattırılmalı ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır. " gerekçesi ile kararın kaldırılmasına karar verilmiştir.

Mahkemece Daire kararımız gereğince davacı vekiline beyanda bulunmak için süre verildiği, davacı vekilinin sunduğu beyan dilekçesi ile öncelikle ihtiyati haciz olmadığı takdirde ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece 27/09/2023 ara kararı ile " İhtiyati haciz istemin, İİK 257 ve devamı maddeleri gereğince ihtiyati haciz koşulları oluşmadığından reddine, İhtiyati tedbir isteminin 6100 sayılı HMK'nun 389/1. maddesi gereğince şartları oluşmadığından reddine," karar verilmiştir. Bu karara karşı davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

HMK'nın 355. maddesine göre kamu düzeni ve istinaf nedenleri ile sınırlı olmak üzere İlk Derece Mahkemesince verilen kararın usul, yasa ve dosya içeriğine uygun olup olmadığı yönünden yapılan incelemede. Davacı vekilinin ihtiyati haciz kararına yönelik istinaf başvurusunun değerlendirilmesinde.

İİK'nun 257/1. fıkrasına göre “Rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı, borçlunun yedinde veya üçüncü şahısta olan taşınır ve taşınmaz mallarını ve alacaklariyle diğer haklarını ihtiyaten haczettirebilir.” Bu hüküm gereğince alacaklı, bir para alacağı için ancak vadesinin gelmesi hâlinde ihtiyati haciz talebinde bulunabilecektir.

İİK'nun 258/1. fıkrası gereğince “…Alacaklı alacağı ve icabında haciz sebepleri hakkında mahkemeye kanaat getirecek deliller göstermeğe mecburdur…” Bu hükme göre alacaklının, alacağının varlığını ve muaccel olduğunu tam ve kesin şekilde ispat etmesi gerekmez. Bu konuda mahkemeye kanaat verecek delilleri göstermesi yeterli kabul edilmektedir.

Başka bir anlatımla ihtiyati haciz kararı verilebilmesi için yaklaşık ispat kuralı gereğince mahkemenin alacaklının alacağı hakkında kanaat sahibi olması yeterlidir. Davacılar tarafından iddia olunan zarar, haksız fiilden kaynaklandığından, tazminat, haksız fiilin gerçekleştiği tarihte muaccel hale gelmektedir. Buradaki "muacceliyet" kavramı, alacaklı tarafından talep ve dava edilebilir hale gelmiş olma anlamındadır.

(Benzer yönde Yargıtay 17. Hukuk Dairesi 2019/2782 Esas ve 2019/11935 Karar 12/12/2019 tarihli kararı) Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 2022/8964 Esas 2022/15530 Karar sayılı ilamında " ...Uyuşmazlığın giderilmesi istemine konu olan davalar, haksız eylem nedeniyle maddi ve manevi tazminat istemiyle açılmıştır. Zarar haksız eylemden kaynaklandığından tazminat, haksız eylemin gerçekleştiği tarihte muaccel hale gelmektedir.

Buradaki muacceliyet kavramı, alacaklı tarafından talep ve dava edilebilir hale gelmiş olma anlamındadır. Borçlunun temerrüdüne ilişkin 6098 sayılı TBK’nın 117. maddesine göre haksız eylemlerde eylemin işlendiği tarih itibariyle borçlunun temerrüde düşmüş olacağı düzenlenmiştir. Az yukarıda açıklanan yerleşik yargısal içtihatlarda da bu hususlara işaret edilmiştir.

Haksız eylemden kaynaklı manevi tazminat istemiyle açılan davalarda ihtiyati haciz kararı verilmesini engelleyen yasal bir hüküm mevcut olmadığı gibi, İİK’nın 257 vd. maddelerinde de bu yönde bir hüküm bulunmamaktadır.

Haksız eylem nedeniyle açılan manevi tazminat davalarında İİK’nın 257 vd. maddelerinde öngörülen ihtiyati haciz koşullarının gerçekleşmesi ve mahkemenin alacağın varlığı konusunda kanaat edinmiş olması halinde, somut olayın özelliklerine ve ölçülülük ilkesine uygun düşecek şekilde ihtiyati haciz kararı verilebilmesi mümkün olup, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 8., 9. ve 40. Hukuk Dairelerinin yukarıda açıklanan ve benimsenen kararları da bu yöndedir." denilmiştir.

Somut uyuşmazlıkta, dosya kapsamı, kaza tespit tutanağı, maluliyet raporu, hazırlık aşamasında evrakları ve diğer deliller ile yaklaşık ispat kuralına göre değerlendirme yapılmak suretiyle ve ölçülülük ilkesine uygun düşecek şekilde ihtiyati haciz talebinin karara bağlanması gerekirken, az yukarıda belirtilen yasal düzenlemelere ve ilkelere uymayan ifadelerle ihtiyati haciz talebinin reddine karar verilmesi doğru olmamıştır.Davacı vekilinin ihtiyati tedbir kararına yönelik istinaf başvurusunun değerlendirilmesinde.

HMK'nın 389 ve devamı maddeleri gereğince mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı veya tamamen imkansız hale geleceği veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi halinde ihtiyati tedbirin, dava açılmadan önce esas hakkında görevli ve yetkili olan mahkemeden istenebileceği, talep edenin haklarının derhal korunmasında zorunluluk bulunan hallerde karşı taraf dinlenmeden karar verilebileceği düzenlenmiştir.

HMK'nın 389. maddesi gereğince taraflar arasında çekişmeli olan şey veya yargılama konusunu oluşturan hak, aynı zamanda tedbirin konusu hakkı da oluşturacaktır. Kanun, "uyuşmazlık konusu hakkında" diyerek bu hususa vurgu yapmıştır (m. 389/1). Ancak özellikle dikkat edilmesi gereken husus, diğer geçici hukuki korumaların alanına giren konularda ihtiyati tedbire karar verilmemesidir.(Pekcanıtez/Atalay/Özekes, a.g.e., s. 877).

İhtiyati tedbire ilişkin yasal düzenleme, dava konusu, dava dilekçesindeki talep, dosyadaki deliller ve İlk Derece Mahkemesinin gerekçesi birlikte değerlendirildiğinde dava ile para olarak tazminat talep edildiğinden ve üzerine ihtiyati tedbir konulması talep edilen malvarlığı uyuşmazlık konusu olmadığından, İlk Derece Mahkemesince ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmesinde de usul ve yasaya aykırılık bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile dosyanın yukarıda belirtilen şekilde işlem yapılmak üzere mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.