İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2021/1114 K.2024/380

İzmir 4.Asliye Ticaret Mahkemesinin 18.02.2021 tarih 2018/399 Esas 2021/146 Karar sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, üye ... tarafından düzenlenen rapor dinlenip ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili, davacı banka ile dava dışı ... Şti. arasında düzenelen kredi sözleşmesinin teminatı olarak davalı ... tarafından düzenlenen ciro yolu ile edinilen davaya konu 37.700,00-TL bedelli çekin süresinde muhattap bankaya ibraz edilmediğinden çek vasfını kaybettiğini, vasfını yitirmiş olsa bile çeki düzenleyenin ve kabul edenin hamile karşı hamilin zararına zenginleşmeleri oranında sorumluluğunun devam ettiğini, davalıların sebepsiz zenginleşmediğini ispat etmesi gerektiğini, belirterek; 37.700,00-TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

CEVAP

Davalı ... vekili, davanın zamanaşımına uğradığını, davalının sebepsiz yere zenginleşme konumunda olmadığını, davalının çeki borcuna karşılık diğer davalıya verdiğini, davalının banka ile şirket arasındaki kredi sözleşmesinden haberdar olmadığını, davalından talepte bulunulamayacağını, belirterek; davanın reddine karar verilmesinini talep etmiştir.

Davalı ... Şti. vekili, zamanaşımı, dava şartı yokluğu ve husumet itirazında bulunduklarını, davalının çekin hem lehtarı hem de cirantası konumunda olduğunu, çeki cirolayıp kendisinden sonraki cirantaya verdiğini, sebepsiz zenginleşme şartları oluşmadığını, çekin davacı bankaya teminat olarak son ciranta tarafından kredi kullanılmak üzere verildiğini, çekin kambiyo vasfını yitirdiğini, ciranta aleyhine sebepsiz iktisap davası açılamayacağını,belirterek; davanın reddine karar verilmesinini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece iddia, savunma, benimsenen bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davacı ile dava dışı .... Şti. arasında düzenlenen kredi sözleşmesi kapsamında dava dışı şirkete kullandırılacak krediye karşılık olarak davalı ...’ün ... Bankası T.A.O Dikili Şubesi nezdindeki TR... no.lu hesabı üzerine keşideli 0004434 no.lu 06.12.2016 keşide tarihli 37.700,00-TL bedelli ... Şti. adına düzenlenmiş çekin hamili tarafından sırasıyla ...’ýe, ... Şti.’ne , ...

Şti. ve iş bu şirket tarafında cirolanıp çek tevdi bordrosu ile bankaya tevdi edildiği, dava konusu çekin yasal süresi içerisinde ibraz edilmediğinden kambiyo senedi vasfını yitirdiği, davacı ile davalı keşideci arasında temel bir borç ilişkisi bulunmayıp dava konusu çekin dava dışı kredi borçlusu şirket tarafından kredi borcunun teminatını teşkil etmek üzere rehin olarak bankaya verildiği,

çekin bankaya teminat olarak verilmiş olması nedeniyle bankanın dava konusu çekin yetkili hamili olamayacağı, davacının artık kambiyo hukukuna ilişkin haklarını kaybettiği, çekte rehin cirosu caiz olmayıp rehin veya bunun sonucunu elde etmeye yönelik teminat amacıyla çekin elde edilmesi halinde çeki devir alan bankanın çeke dayalı hakları kullanamayacağı, belirtilerek; davacının davasının keşideci davalı ... yönünden esastan, ciranta ...

Şti. yönünden ise husumet yokluğu nedeniyle usulden reddine, karar verilmiştir.

Karara karşı davacı tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili, davalı ... Şti. eldeki davaya konu çekin lehtarı olduğunu, davalının sorumluluğu devam ettiğini, çekin düzenleyeninin ... olduğunu, açekin ciro silsilesi ile davacı bankaya ulaştığını, rehin cirosunun kurulmasını bedeli teminattır, bedeli rehindir ibaresi veya rehnetmeyi belirten herhangi bir kaydın varlığına bağlandığını, Davaya konu çek incelendiğinde söz konusu kayıtların hiçbirini içermediği, ciroda, cironun rehin cirosu olduğuna dair hiç bir ifade yer almadığını, ciro yolu ile davacı bankaya ulaşmış olan çekin temlik cirosu yolu ile intikal ettiğini, belirterek; kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, zamanlaşımına uğramış çeke dayalı alacak istemine ilişkin olup, ilk derece mahkemesince yukarıda yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmiştir. 1. Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzenine ilişkin sebeplerle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır.

2. Toplanan tüm bu deliller ile hukuki ve maddi vakıalar karşısında; davaya konu çekte davacı bankanın hamil, davalı ...’ün keşideci, diğer davalı şirketin ise ciranta olmasına, davacı bankanın çeki beyaz ciro yolu ile edinmesine, davacı tarafından çekin süresinde muhatap bankaya ibraz edilmemesine, ibraz süresi dahil çek için ön görülen zamanaşımı süresi ve sebepsiz zenginleşme karinesi için aranan bir yıllık sürenin henüz dolmamış olmasına, süresinde muhattap ibraz edilmeyen çekin kambiyo vasfını yitirmesine,

davacının kambiyo ilişkine dayalı olarak TTK'nın 732. maddesi kapsamında sebepsiz zenginleşme karinesi dayalı olarak talepte bulunmasına, çekte rehin cirosu caiz olmayıp rehin veya bunun sonucunu elde etmeye yönelik olarak teminat amacıyla çekin ciro ile elde edilmesi halinde çeki devir alanın çeke dayalı hakları kullanamasına, dış görünüş itibariyle temlik cirosu şeklindeki bir cironun ciro edilene senet üzerinde bir rehin hakkı kazandırdığı durumda gizli rehin cirosunun söz konusu olmasına, dava dilekçesinde davacı banka tarafından çekin dava dışı üçüncü kişiye kullandırılan kredinin teminatı için alındığının açıkça belirtilmesine,

davacı bankanın çeki gizli (örtülü) bir rehin cirosu ile devraldığının anlaşılmasına, bu şekilde geçersiz ciro ile hamil olan davalı bankanın meşru hamil olmadığından kambiyo senetleri için öngörülen sebepsiz zenginleşme karinesinden faydalanamayacak olmasına, davacı banka ile davalılar arasında bir temel ilişki bulanmamasına, çeklerde sebepsiz zenginleşme karinesine dayalı davanın cirantaya karşı açıklamayacak olması nedeni ile davalı cirantanın husumetin bulunmamasına, tarafların iddia ve savunmaları ile dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin doğru nitelendirilmesine,

hükmün dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayanağı maddî delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, ilk derece mahkemesince verilen kararda bir hukuka aykırılık bulunmamakla, istinaf itirazları yerinde değildir.

Bu durumda, istinaf kanun yoluna başvuranın dilekçesinde yer verdiği itirazların açıklanan gerekçe ışığında yerinde olmamasına, kararda kamu düzenine ilişkin bir aykırılık bulunmamasına, kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olmasına göre, duruşma açılmasına gerek görülmeyerek Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b-1 maddesi gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.