İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2021/2079 K.2024/1337

Taraflar arasındaki davadan dolayı İzmir 7.Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 29.09.2021 gün ve 2020/10 E. 2021/725 K. sayılı hükmün istinaf yoluyla Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için üye ... tarafından düzenlenen rapor dinlenip ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili, davalı şirket yetkilisi olan ... ile davacı şirket yetkilisi ...'in Seferihisar'da inşaat işleri olan dava dışı ...

Şti. ile inşaat işi için girilen ihaleyi kazandıklarını, davacı şirketin söz konusu inşaat işi için davalıya mal tedarikinde bulunduğunu, bir süre sonra anlaşmazlık yaşanmaya başlandığını, davacının tedarik ettiği malların faturalarının dava dışı şirket tarafından hak edişlerde kullanılıp muhasebe kayıtlarına geçirilmesine ve fatura konusu malların davacıdan teslim alınarak söz konusu işte kullanılmsına karşın, toplam 534.963,14 TL tutarındaki 5 adet fatura bedelinin davalı tarafından ödenmediğini belirterek saklı kalmak kaydıyla,

yapılan mal tedariki işiyle ilgili toplam 534.963,14 TL'nin her bir faturanın kesildiği tarihten itibaren işleyecek ticari temerrüt faizi ile birlikte davalıdan tahsilini istemiştir.

CEVAP

Davalı vekili, taraflar arasındaki sözleşme gereğince müvekkili tarafından İzmir 21. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2019/382 sayılı dosyada açılan dava sebebiyle iş bu davanın açıldığını, adi ortaklık kurulduğu ve alacağının bulunduğu iddialarını kabul etmediğini, yazılı bir sözleşme veya adi ortaklık kurulduğuna ilişkin belge sunulmadığını, cari hesap ilişkisi olmadığını, davaya konu faturaların tek taraflı düzenlendiğini müvekkiline gönderilmediğini, eldeki dava için delil olarak kullanıldığını, müvekkilinin faturalardan önce davacı şirketin hesabına toplam 113.450,00 TL, faturalardan sonra da 335.204,09 TL ödeme yaptığını,

davacının tüm işleri tamamlamadığından muaccel bir borçtan söz edilemeyeceğini, sevk irsaliyesi ve teslim belgesi sunulmadığını dışarıdan hizmet alınarak işlerin tamamlandığını, elden ödeme de yapıldığını, yapılan işlerin ayıplı olduğunu, malların davalıya teslim edildiğinin ispatlanması gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, tarafların da kabulünde olduğu üzere dava dışı ...Şirketinin Seferihisar İlçesi, Sığacık Mahallesindeki inşaat işleri için yüklenici davalı şirkete davacı şirket tarafından mal tedarik ettiği, buna karşılık davalı şirketin davacı şirkete ödemeler yaptığı, bilirkişi raporunda davalı tarafça yapılan imalat bedelinin 1.665.866,00-TL olup, söz konusu imalatın faturaya konu alacakları da kapsayacak miktarda olduğu belirtilmiş ise de;

davacı tarafça, söz konusu imalatın bütün malzemesinin kendileri tarafından tedarik edildiği iddiası ile bedelinin tahsili veya buna ilişkin cari hesap bakiyesinin tahsilinin talep edilmediği, davalı tarafça faturaya konu malların teslim alınmadığı, davacı tarafın yükümlülüklerini yerine getirmediği, inşaatta kullanılan malzemenin bütünüyle davacı tarafça tadarik edildiği konusunda bir ikrarda bulunulmadığı, eksik veya ayıplı işlerin başkalarına yaptırıldığının iddia edildiği, davacının talebinin karşılığı ödenmeyen beş adet fatura bedelinin tahsili istemine ilişkin olmasına karşın, davaya konu faturaların davalı tarafça kabul edilmediği,

faturaya konu malların davalı tarafa teslim edilip edilmediği, teslim edilmiş ise, bedellerinin ödenip ödenmediğinin uyuşmazlık konusu olduğu, bu çerçevede davalı tarafça defter ve kayıtların sunulmadığı, davacı defter ve kayıtlarında dava konusu faturaların davalı tarafa tebliğine veya fatura konusu malların teslimine ilişkin sevk irsaliyesi, teslim fişi veya benzeri bir belgenin davacı tarafça dosyaya sunulmadığı, bu hususta ispat yükü üzerinde olan davacı tarafça ispat yükümlüğünün yerine getirilmediği gerekçesiyle kanıtlanamayan davanın reddine karar verilmiştir.

Karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili, ön inceleme duruşmasında, alacağın tedarik işine dayalı mal satış bedeli olduğu, davaya konu faturaların davalı tarafından kullanıldığı, maliyeye bildirildiği ve katma değer vergilerinin davalı tarafından tahsil edildiği,

dosyaya sunulu cari hesap listesinin davalının bilgisayarından çıktığını, davalının ticari defterlerini sunmamasına karşın, sadece bu beş adet faturanın davalının maliye kayıtlarında olup olmadığının, kdv'lerinin alınıp alınmadığının sorulması durumunda, davaya konu fatura bedellerinin ödenmediğinin ispatlanacağınının belirtildiğini, mahkemece buna ilişkin delillerinin toplanmadığını, söz konusu 5 adet faturanın vergi dairesine sorulması ile durumun netleşeceğini, 30.06.2021 düzenleme tarihli bilirkişi ek raporunda, dava konusu 5 fatura içeriği işin,

davacı tarafından davalı adına gerçekleştirilen imalatlar ile uyumlu olduğunun tespit edildiğini, bunun fatura karşılığı olan malların davalıya teslim ediliği anlamına geldiğini, bilirkişilerin bu husus yerinde tespit ettiklerini, davalının da bu faturaları defterlerine işlediğini ancak defter ve kayıtlarını sunmadığını, dava ve delil dilekçesinde ilgili vergi dairesinden vergi kayıtlarının celbinin talep edilmesine karşın, mahkemece bu delilin toplanmadığını, bu anlamda hem eksik inceleme ile hüküm tesis edildiğini, hem de bilirkişilerin imalatların uyumlu olduğu yönündeki delilin değerlendirilmesinde hataya düştüklerini,

dosya içerisindeki parça parça gönderilmiş toplam 335.204,09-TL tutarındaki ödemeye ait dekontlar ve dava dilekçesi ekinde sunulan cari hesap hareketlerinde de belirtildiği üzere eft açıklamalarında bu ödemenin hangi seri numaralı faturanın karşılığı olduğunun yazılı olduğunu, bilirkişi raporunda bu faturaların toplamının 335.204,51-TL olduğu açıklandığını, bu faturaların zaten cari hesap çizelgesinde yer aldığını, davalı tarafından yapılan 335.204,09-TL tutarındaki toplam ödemenin, dekonttaki kendi açıklamalarından anlaşıldığı üzere bu faturaların karşılığı olan ödemeler olduğunu, bu ödemelerin açıklamasının,

bilirkişilerin oluşturduğu tabloda, dava dilekçesi ekindeki cari hesap çizelgesinde ve dosyadaki davalı tarafından yapılan EFT dekontlarında yazmasına ve bu şekilde davalının kendi ikrarı bulunmasına karşın, ispat yükünün tayininde hataya düşüldüğünü, bu ödemelerin karşılığı olan faturalara ödendi kaşesi basıldığını, dolayısıyla toplam 335.204,51-TL tutarındaki ödemenin, dava konusu faturalara ilişkin ödemeler olmadığından alacak miktarı olan 534.963,14-TL'den mahsup edilemeyeceğini istinaf nedenleri olarak ileri sürmüştür

GEREKÇE

Dava, faturadan kaynaklı alacağın tahsili istemine ilişkin olup, ilk derece mahkemesince yukarıda yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmiştir.

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzenine ilişkin sebeplerle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır.

Bilindiği üzere fatura akdin kurulumuna değil, ifa aşamasına ilişkin bir belge olup, faturaya dayalı olarak alacak talebinde bulunmak için öncelikle sözleşmesel ilişkinin varlığının kanıtlanması gerekmektedir. Fatura konusu malın borçluya teslim edildiği hususundaki ispat yükü davacı alacaklı üzerindedir. Mahkemece taraflara ticari defter ve kayıtlarını sunmak üzere süre verilmesine karşın, davalı tarafça ticari defter ve kayıtların sunulmadığı, faturalara konu malın teslimi olgusunun ispatı açısından sevk irsaliyesi veya teslim fişi gibi belgelerin dosyaya sunulmadığı, davacı ticari defter ve kayıtlarının alacağın varlığını ispata tek başına yeterli olmadığı anlaşılmaktadır.

Diğer taraftan davacı tarafından söz konusu faturaların davalı tarafça Vergi Dairesine sunulduğunun iddia edildiği, bu durumda mahkemece söz konusu faturaların davalının bağlı bulunduğu Vergi Dairesine BA ve BS formlarıyla beyan edilip edilmediği araştırılarak, bilirkişi raporunda fatura konusu malların imalatla uyumlu olduğu yönündeki tespitleri de dikkate alınarak, gerektiğinde bilirkişiden ek rapor alınmak suretiyle sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken bunun yapılmadığı, bu şekilde ilk derece mahkemesince eksik inceleme ve araştırma ile hüküm kurulduğu kanaatine varılarak, ilk derece mahkemesinin kararının HMK 353/1-a.6 maddesi gereğince kaldırılmasına kesin olarak karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.