İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2022/1764 K.2025/728

Taraflar arasındaki davadan dolayı İzmir Fikri Ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesince verilen 27/10/2021 gün ve 2019/109 Esas - 2021/222 Karar sayılı hükmün istinaf yoluyla Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için üye ... tarafından düzenlenen rapor dinlenip ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili, davacı şirketin, üzerinde FSEK kapsamında hak sahibi olduğu ve "..." markası altında piyasaya sürülen "... 60+ ..." adlı eserinin bulunduğunu, davalının ise, "..." markasıyla benzer eseri "..." yapıp sattığını, bu setin davacının mali ve manevi haklarını ihlal ettiğini; intihal bulunduğunu ileri sürerek karşı tarafın ...-kodla başlıklı kitap setinin satışının durdurulmasını, internet ortamında reklam ve satışının durdurulması, toplanmasını, tecavüzün ref edilmesini, yeni baskı yapılmamasını, ilan yapılmasını talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, davacı tarafa ait kitap setlerinin ürünle karşılaştırıldığında herhangi bir hak ihlalinin bulunmadığını, davalının çalışmasına ait ürün ve tanıtımlarının ve internet kayıtlarının incelendiğinde savunmalarının kanıtlanacağını, özgün tasarım ve çalışma sayfalarının bulunduğunu, en fazla esinlenmenin söz konusu olabileceğini belirterek davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece iddia, savunma ve alınan 24/09/2021 tarihli bilirkişi raporunda da belirttiği üzere; davacıya ait eğitim setlerinin okul öncesi çocuklara yönelik görseller, şekiller basit yönerge ve talimatlarla örülü sistematik ve

uslupla hazırlanmış kitaplar olduğunu ve bu özellikleri sebebiyle FSEK m.2/1 anlamında “dil

ve yazı ile ifade olunan ilim ve edebiyat eseri” olduğu, FSEK'in 11 ve 12. Maddelerindeki karineler dikkate alındığında davacının eser sahibi olduğu, dava konusu eğitim setlerinin üzerinde yayıncı olarak isminin de yer aldığı, bu itibarla FSEK m.11/1 maddesi uyarınca yayımlanmış eser nüshalarında veya bir

güzel sanat eserinin aslında, o eserin sahibi olarak adını veya bunun yerine tanınmış

müstear adını kullanan kimse, aksi sabit oluncaya kadar o eserin sahibi sayılacağından dava konusu kitapların yayımcısı sıfatıyla davacının dava açabileceğini, davacının eğitim setleri eser vasfını haiz olsa bile davacının somutlaştırdığı ihlal iddialarına konu eğitim seti içeriklerinin de tek tek eser vasfının olması gerektiği, oysa davaya konu edilen intihal olduğu ileri sürülen eser

kısımlarda benzerlik teşkil eden hususların FSEK 1/B-a kapsamında sahibinin hususiyetini

yansıtan ve bir eser türü olarak korunan ifadeler olmayıp, hususiyet içermeyen örnekler

şeklinde olmakla vaki kullanımın FSEK çerçevesinde hak ihlali doğurmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili, yerel mahkemece uzman bilirkişilerden alınan 24.09.2021 tarihli heyet raporunda davalıların kullanımlarının iltibasa sebebiyet verecek nitelikte olduğunun açıkça belirtildiğini, davallıların müvekkilinin maddi ve manevi haklarını ihlal etmek suretiyle yeni olduğu iddiası ile kitap oluşturarak intihal meydana getirdiklerini, künye bilgileri dahi olmayan "..." markası ile piyasaya sürülen "..." isimli eserin müvekkili şirkete ait eserden intihal yapılarak oluşturulduğunu, "..." markası ile piyasaya sürülen "..." incelendiğinde müvekkilinin eseri ile aynı derecede benzer çalışma sayfaları, yönerge dili,

font ve resimler kullanılmış olduğunu, müvekkilinin benzersiz ve alanında öncü olan çalışmasını haksız ve hukuka aykırı şekilde kullanarak bir eser yayınlayan davalıların müvekkilin maddi ve manevi haklarını ihlal ettiğini belirtmiştir.

GEREKÇE

Dava, davacının hak sahibi olduğu kitap setlerine benzer içeriklerin davalı tarafça oluşturulan kitap setlerinde intihal yapılarak kullanıldığı, bu şekilde oluşturulup satılarak davacının FSEK'ten kaynaklanan maddi ve manevi haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle davalıya ait kitap setinin satışının durdurulmasını, internet ortamında reklam ve satışının durdurulması, toplanması, tecavüzün ref edilmesi istemine ilişkin olup, ilk derece mahkemesince yukarıda yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmiştir.

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzenine ilişkin sebeplerle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır.

Davacı vekili, davalı tarafça müvekkiline ait kitap seti içeriklerine benzer içeriklerin yeni olduğu iddiası ile davalı tarafça oluşturulan kitap seti içeriklerinde kullanılmak suretiyle intihal meydana getirildiğini, bu şekilde müvekkilinin FSEK'ten kaynaklanan maddi ve manevi haklarının ihlal edildiğini, davacıya ait eserden intihal yapılarak davalıya ait kitap setinin haksız ve hukuka aykırı olarak oluşturulduğunu, bu hususta davalılar hakkında yapılan şikayet üzerine Ankara CBS'nın ve 2019/20264 ve 20265 nolu dosyalarında soruşturmalar başlatıldığını belirtmiştir.

Mahkemece alınan bilirkişi raporunda; davacıya ait eğitim setlerinin okul öncesi çocuklara yönelik görseller, şekiller basit yönerge ve talimatlarla örülü sistematik ve

uslupla hazırlanmış kitaplar olduğu ve bu özellikleri sebebiyle FSEK m.2/1 anlamında “dil

ve yazı ile ifade olunan ilim ve edebiyat eseri” olduğu, davacıya ait eserin kitap kapağında yer alan ağaç ve kuş gibi imgelerin davalıya ait eserin kitap kapağına aynı renk, şekil ve bütünsellik ile yansıtıldığı, hiçbir şart ve gereklilik yok iken aynı görselin davalı kitabında bu şekilde kullanılmasının iltibasa sebebiyet verecek nitelikte olduğunu, sayfa 2'de yer alan görsellerin aynısının başka şekilde kullanma imkanı varken yine geometrik şekillerden oluşturulan kedi imgesi ile davalı kitabında kullanılmasının iltibasa sebebiyet verecek nitelikte olduğunu, davacının ek-6'te ihlal olarak belirttiği durumun,

davacının kitabının örneğinde yer alan saatlerin ...daki saat görselinden farklı renkte olduğunu, davacının ek-7'de ihlal olarak belirttiği ....- ...'un "..." adlı tablosunun eşleştirme örneğinin davalı kitabında puzzle karesi yerine daire şekline getirilerek verildiğini, farklı bir resimle bu örneğin yapılma imkanı varken bunun yapılmamasının iltibasa sebebiyet verecek nitelikte olduğu, davacının ek-8'de ihlal olarak belirttiği durumun davacı örneğindeki ...'nin ... tablosu yerine başka tablo ile örnek yapma imkanı varken aynı içerikte kullanılmasının iltbasa sebebiyet verecek nitelikte olduğu,

dava konusu eğitim setlerinin üzerinde yayıncı olarak davacının ismi yer aldığından FSEK 11/1 maddesi uyarınca davacının dava konusu kitapların yayımcısı sıfatıyla dava açma hakkının olduğu belirtilmiştir.

Eldeki davada, bilirkişi raporuyla davacının eğitim setlerinin eser vasfını haiz olup, dava konusu olan içeriklerin bir kısmının davalı kitabında kullanılmasının iltibasa sebebiyet verecek nitelikte olduğu belirtilmesine karşın, davacı tarafça belirtilen ihlal iddialarına konu eğitim seti içeriklerinin davalı tarafa ait kitap setine alıntılanıp alıntılanmadığı, esinlenme sınırının aşılıp aşılmadığı, benzer olduğu belirtilen içeriklerin intihal kapsamında değerlendirilip değerlendirilmeyeceği, eser kısımlarda benzerlik teşkil eden hususların FSEK 1/B-a kapsamında sahibinin hususiyetini

yansıtan ve bir eser türü olarak korunan ifadeler olup olmadığı, hususiyet içeriyorsa söz konusu kullanımın FSEK çerçevesinde hak ihlali doğurup doğurmadığı, bu şekilde davalı tarafça davacıya ait eserlerden usulsüz bir şekilde alıntı yapılıp yapılmadığı hususlarında herhangi bir inceleme ve değerlendirme yapılmadığı, bu itibarla bilirkişi raporunun denetime ve hüküm kurmaya elverişli olmadığı,

diğer taraftan yukarıda belirtildiği üzere davacı tarafça davalının eylemlerinin intihal kapsamında kaldığı iddiasıyla Ankara CBS'nın ve 2019/20264 ve 20265 soruşturma nolu dosyalarında alınan tüm bilirkişi raporları getirtilmeden ve şikayete konu soruşturma dosyalarının akıbeti araştırılmadan, yetersiz bilirkişi raporuyla hüküm kurulmasında isabet bulunmadığı değerlendirilerek ilk derece mahkemesi kararının HMK'nun 353/1-a.6 maddesi gereğince kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.