İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2023/1304 K.2026/174

Taraflar arasındaki davadan dolayı Muğla 1. Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 05/04/2023 gün ve 2022/934 Esas - 2023/219 Karar sayılı hükmün istinaf yoluyla Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için üye ... tarafından düzenlenen rapor dinlenip ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin davalı kooperatifin üyesiyken yönetim kurulunun almış olduğu karar doğrultusunda genel kurula sunduğu teklif ile müvekkilinin üyeliğinin sonlandırılmasını yazılı olarak talep ettiğini ve oylanmasını istediğini, 12/07/2022 tarihinde yapılmış olan 2021 yılı ertelenen genel kurul toplantısında bu konuda oylama yapıldığını ve müvekkilinin kooperatif üyeliğinden çıkarılması katılanların oy birliği ile kabul edildiğini, müvekkilinin davalı kooperatifin 11/C ve 21/C maddelerine göre üyeliğinin sonlandırılmasının usul ve yasaya, anasözleşmeye aykırılık teşkil ettiğini,

genel kurul toplantı tutanağında müvekkilinin üyeliğinin sonlandırılmasına ilişkin nedenin somut ve net bir şekilde ortaya konulmadığını, Datça 2. Noterliği'nden 20/07/2022 tarih ve 3016 yevmiye numaralı ihtarname ile "müvekkilinin içinde bulunduğu durumun kooperatifin üyelerinin manevi zarar görmüş olması sebebitle oy birliği ile ihraç kararı alındığını" ihtarının müvekkiline 26/07/2022 tarihinde tebliğ edildiğini, müvekkili hakkında Muğla 1. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2022/71 Esas sayılı dosyası ile cezalandırılmasına karar verildiğini, ancak bu karar hakkında İstinaf yoluna başvurulduğunu bu kararın kesinleşmediğini,

müvekkilinin bu ceza dosyasının iş bu kooperatif ile ilgili bir suç olmadığını, müvekkilinin medeni haklarını kullanmasına engel bir durumu bulunmadığını, davalı kooperatif ana sözleşmesinin 22. Maddesine göre kişi hakkında ceza davası açılmış olmasının mahkumiyet kararı verilmiş olmasının ğyelikten çıkarma sebebi olarak gösterilmemiş olduğunu, müvekkili hakkında yargısız infaz yapıldığını, üyelikten çıkarılmasına ilişkin genel kurul kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu ve iptali gerektiğini, üyelikten çıkarılma öncesi müvekkiline bir ihtarname bulunmadığını,

tüm bu nedenlerle müvekkili ...'in üyeliğinin sonlandırılması yönünde alınan 12/07/2022 tarihli 10 nolu kooperatif genel kurul kararının Anayasaya, hukuka, usul ve yasaya, kooperatif ana sözleşmesine aykırı olması nedeniyle iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili davaya cevap sunmamıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece dava konusu uyuşmazlık yönünden uyuşmazlığa dair tespit yapılmakla birlikte delillerin toplandığına dair birtakım tespitler ile birlikte talep konusu 12/07/2022 tarihli 2021 yılı Olağan Genel kurul Toplantısının 10 nolu kararı ile ilgili olarak davacının kooperatif üyeliğinden çıkarılmasına yönelik oybirliği ile alınan kararın yasa, ana sözleşme kapsamına uygun olup olmadığı bu anlamda iptalinin gerekip gerekmediğine yönelik bir SMMM,

bir su ürünleri mühendisi ve bir nitelikte hesaplama uzmanı heyetten rapor alınmasına karar verilmekle birlikte delil avansı olarak tespit edilen masrafın davacı yanca 2 haftalık süre içerisinde karşılanmasına yönelik duruşma ara kararı kurulmakla birlikte bir sonraki duruşmada masrafın yatırılmadığına yönelik tespit üzerine davacı vekilince dosya kapsamına kazandırılan bilgi ve belgeler ile konunun değerlendirilebileceği bu nedenle masrafın yatırılmadığının belirtilmesi üzerine bu sefer davalı yana masraf ikmali için kesin süre verildiği yine masraf ikmalinin sağlanmaması üzerine bilirkişi deliline dayanmaktan vazgeçmiş sayılması kararı ile

birlikte aynı duruşmada davanın reddine dair karar verilmekle birlikte kararın gerekçesinin uyuşmazlığın yerindeliğinin tespiti bakımından delil avansının yatırılmadığı bu sebeple tespitin mümkün olmadığı değerlendirilmesine dayandırıldığı anlaşılmıştır.

Karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili, mahkemece yapılan değerlendirmenin yerinde olmadığı zira konunun özel veya teknik bilgiyi gerektirmediği, davacı yan aleyhindeki alınan Genel Kurul Kararının dayanağı ana sözleşme maddelerinin yerindeliği yönünden mahkemece bir değerlendirme yapılabileceği, bu hususta bilirkişi incelemesine de gerek bulunmadığı belirtilerek talebin esastan incelenmemesi ile birlikte davalının işleminin gerekçesinin somut olayda gerçekleşmediği belirtilerek davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken aksi yönde yapılan değerlendirmenin yerinde olmadığı hususları istinaf nedenleri olarak ileri sürmekle kararın kaldırılmasını istemiştir.

GEREKÇE

Dava, kooperatif üyeliğinden ihraca ilişkin alınan Genel Kurul Kararının hukuka, ana sözleşmeye aykırılık iddiasına dayalı genel kurul kararının iptali istemine ilişkin olup, ilk derece mahkemesince yukarıda yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmiştir.

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzenine ilişkin sebeplerle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır.

Taraflar arası uyuşmazlık yönünden 12/07/2022 tarihinde yapılan 2021 yılı Olağan Genel Kurul Toplantısının 10. Maddesi ile ana sözleşmenin 11/c ve 21/c maddelerine göre davacının üyeliğinin sonlanmasının oylanması neticesi davacının kooperatif üyeliğinden çıkarılmasına, katılanların oy birliği ile verilen kararın ana sözleşmeye ve yasaya uygun olmadığı gerekçesi ile eldeki davanın açıldığı, davalı yanca cevap verilmediği, mahkemece davalı Kooperatif tarafından alınan kararın yerindeliği bakımından bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verilmekle birlikte giderin önce davacı sonrasında ise davalı yanca yatırılmadığı gerekçesi ile esasen davanın ispatlanamadığı kabul edilip yukarıda belirtilen şekilde reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

Kooperatif üyeliğinden ihraç üyenin mülkiyet ve üyelik haklarını doğrudan etkileyen ağır sonuçlar doğuran bir işlemdir. Bu nedenle gerek doktrinde ve gerekse yerleşik Yargıtay içtihatlarında ''ihraç kararının haklı, geçerli ve ana sözleşmeye uygun olduğunun ispat yükünün kooperatife ait olduğu'' kabul edilmektedir. Bu kapsamda ihraç kararının yerindeliği yönünden davacıdan iddianın teknik ve mali yönden ispat edilmesi beklenemez.

Aksine kooperatifin ihraç kararına dayanak teşkil eden fiil veya olguların ana sözleşmede öngörülen ihraç sebeplerine uygun olduğunu, davacıya savunma hakkı tanındığını ve kararın ölçülülük ve dürüstlük kuralına uygun şekilde alındığını, somut ve inandırıcı deliller ile ortaya koyması gerekir. Dolayısıyla bu yönlerden ispat yükünün kooperatif üzerinde olduğunda bir tereddüt yoktur.

İDM ce bu husus gözardı edilerek ispat yükünün fiilen davacıya yüklenmesi suretiyle hüküm kurulması usul ve yasaya aykırıdır.

Yukarıda yapılan açıklamalar kapsamında somut uyuşmazlık yönünden, Mahkemece bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verilmiş olmakla birlikte bilirkişi giderinin yatırılmamış olması uyuşmazlığın mevcut delil durumu çerçevesinde değerlendirilmesine engel değildir.

Her ne kadar somut uyuşmazlıkta bu yönlerden ihtaratlı ve kesin süreler verildiği belirtilmiş ise de az önce açıklanan durum çerçevesinde mevcut delil durumuna göre bir değerlendirme yapılmasına engel bir durum bulunmamaktadır. Dosyada kooperatif ana sözleşmesi, ihraç kararına ilişkin genel kurul kararı, taraf beyanları ve yazılı diğer deliller üzerinden ihraç kararının hukuka uygunluğu denetlenebilir niteliktedir.

Bu durumda mahkemece yapılması gereken iş; bilirkişi incelemesi yapılmasa dahi dosyadaki mevcut deliller esas alınarak ihraç kararının az önce belirtilen belgeler ve yine az önce sayılan kriterler çerçevesinde usule, yasaya ve ana sözleşmeye uygun olup olmadığının değerlendirilmesi gerekir.

Salt bilirkişi giderinin yatırılmamış olması nedeniyle ispat yükü kooperatife ait olan somut uyuşmazlık yönünden davanın reddine karar verilmesi eksik incelemeye dayalı olduğu gibi adil yargılanma hakkına ve hukuki dinlenilme hakkına aykırı olacağından eksik inceleme nedeniyle kurulan hükmün kaldırılması gerekmiştir.

Bu durumda, ilk derece mahkemesince uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış ve değerlendirilmemiş olması nedeniyle Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-a-6 maddesi uyarınca istinaf başvurularının esasa ilişkin hususlar incelenmeksizin kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılması gerekmiştir.