İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2023/1594 K.2025/139

Taraflar arasındaki davadan dolayı Muğla Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 12/07/2023 gün ve 2022/1176 Esas - 2023/544 Karar sayılı hükmün istinaf yoluyla Dairemizce incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için üye ... tarafından düzenlenen rapor dinlenip ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı, kooperatif yönetim kurulunun 11/11/2021 tarihinde 13 sıra no ile aldığı ... nolu parsele ezan ile ilgili hoparlör konulmasına ilişkin yönetim kurulu kararının genel kurul toplantısı maddelerinde gündem maddesi olarak konu yer almadığını ve oylamaya sunulmadığını, yönetim kurulunun almış olduğu kararın müftülüğe ve kaymakamlığa verilerek izin çıkarmak amaçlı kullanıldığını, karardan kendisinin ve bir çok kooperatif üyesinin haberinin bulunmadığını, karardan karardan uygulamaya geçildikten sonra haberdar olduğunu, belirteek; 11/11/2021 tarihinde alınan 13 no lu yönetim kururlu kararın iptalini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, yönetim kurulunun genel kurula tanınmamış bir hak konusunda karar vermediğini, yönetim kurulunca üyelerden gelen istek üzerine Bodrum müftlüğüne ezan hizmeti verilmesi için başvurduğunu, ilçe müftülüğünce yönetim kurulu kararı istenmesi üzerine davaya konu karar alındığını, eşitlik ilkesine aykırı bir karar alınmadığını, üyelerin haklarını ihlal eden bir karar söz konusu olmadığını, yönetimin sadece ezan hizmeti talebinde bulunduğunu, ezan hizmetinin sağlanması için kooperatif bütçesinden hiçbir harcama yapılmadığını, belirterek; davanın reddine, karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece iddia, savunma, benimsenen bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; tüm kooperatif üyelerini ilgilendiren ortak alanlarda bir tesis veya hizmet amaçlı bir sistem kurulması için bu konuda kooperatif yönetimi tarafından gündeme alınarak genel kurul kararı alınması gerektiği, bu konuda genel kurul kararı alınmadığı, davalı adına Kooperatif Başkanı ... tarafından Bodrum Kaymakamlığı’na ezan sisteminin takılması ıçın 11/10/2021 tarihli başvuru dilekçesinde eklı imzalı dilekçe verdiği, dilekçe ekinde imzası bulunan 52 kişiden 8 imza sahibinin kooperatif üyesi olduğu, 44 imza sahibinin ise kooperatif üyesi olmadığı,

hoparlör takılması için 11.10.2021-18.10.2021 tarihleri arasında imza verildiği, Kaymakamlığa 11.10.2021 tarihinde müracaat edildiği, kararın bu başvuru yapıldıktan 1 ay sonra Kooperatif Yönetim Kurulu tarafından 11.11.2021 tarihinde karar alındığı, davaya konu hoperlörün Kooperatife ait ... numaralı parsel olduğu belirtilen yerde su deposunun üzerinde bulunduğunun tespit edildiği, gürültü ölçüm sonucunun ... gürültü göstergesi cinsinden arka plan gürültü

seviyesini 27,4 dBA aştığından mevzuat sınır değerinin çok üzerinde olduğu, Kooperatifin parsel durumu ve hoparlörün bulunduğu yerin incelenmesinde hoparlörün sadece ...

Parselin üst tarafında bulunan su deposunun üzerinde bulunduğu, davacının evine olan mesafesinin 138,83 Metre olduğu, diğer parsellere aynı mesafede bulunmadığı, bu haliyle davacının diğer kooperatif üyelerine oranla daha yüksek sese maruz kaldığı ve davacı ile diğer kooperatif üyeleri arasında eşitlik ilkesine aykırı olduğu,belirtilerek.

11/11/2021 tarih ve 13 nolu kararı ile ezan ile ilgili hoparlör konulması konulu yönetim kurulu kararın yok hükmünde olduğunun tespitine, yönetim kurulu kararına istinaden davalı kooperatife ait ... parsel içerisinde bulunan su deposunun üzerine konulan hoparlör ve ses sisteminin karar kesinleştiğinde kaldırılmasına karar verilmiştir.

Karara karşı davalı tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davalı vekili, Ezan sisteminin Bodrum İlçe Müftülüğü tarafından takıldığını, bu işlemin bir idari bir işlem olduğunu, idari yargıda dava açılması gerektiğini, yönetim kurulu kararının kaymakamlıkça yönetim kurulundan karar istemesi nedeni alınan bir karar olduğunu, ezan sisteminin kaldırılması kooperatifler yasasından kaynaklanmadığını, bu siteminin kurulmasında davalı kooperatifin her hangi bir müdahalesi olmadığını, ezan hoparlörlerinin bodrum belediyesine ait yeşil alan vasfındaki taşınmaz üzerine kurulduğunu, ezan sisteminin davalıya ait ... parsel sayılı taşınmaz içerisinde olmadığını, ... parselin üstünde genel bir yol bulunduğunu,

bu yolun üst tarafında kooperatife ait 912 sayılı taşınmaz bulunduğunu, hoparlörlerin bu taşınmazın da üst tarafında yer alan yeşil alan bulunduğunu, belediyeye ait yeşil alanda bulunan su deposunun üzerine kurulduğunu, kooperatif üyelerinin haklarına herhangi bir müdahale söz konusu olmadığını, davacının hoparlör ve ses sisteminin kaldırılması hakkında bir talebi olmadığını, yönetim kurulunun kararının iptali yanında yönetim kurulu kararı ile ilgisi olmayan idari bir işleme ilişkin karar verildiğini, bilirkişi raporunun hükme esas alınamayacağını, ses ölçümünün davacının arka bahçesinde yapıldığını,

davacının yaşam alanı evin ön kısmı olup buradan ses alımı farklılık gösterdiğini, bilirkişinin davacının evinin dış kapısı önünde ses kaynağını direk engelsiz görecek şekilde ölçüm yaptığını, kapalı alandan yapılan ses ölçümünden bilirkişi raporunda bahsedilmediğini, açık havada ölçülen 69,1 dBA gürültü birimi çevreyi rahatsız edecek gürültü kapsamına girmediğini, belirtilerek; kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

Davacı vekili, istinafa cevap dilekçesi ile davacının istinaf başvurusunun reddine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, kooperatif yönetim kurulu kararının iptali istemine ilişkin olup, ilk derece mahkemesince yukarıda yazılı gerekçeyle davanın kabulüne karar verilmiştir. 1. Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzenine ilişkin sebeplerle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır.

2. Mahkemece tüm kooperatif üyelerini ilgilendiren ortak alanlarda bir tesis veya hizmet amaçlı bir sistem kurulması için bu konuda kooperatif yönetimi tarafından gündeme alınarak genel kurul kararı alınması gerektiği, bu hususta her hangi bir genel kurul kararı alınmadığı, mahallinde refakate alınan çevre mühendisi ve mali müşavir bilirkişi marifetiyle keşif yapılarak ses sistemi ile ilgili teknik cihazlarla ölçüm yapıldığı, eşitlik ilkesine aykırı davaranıldığı belirtilmiş ise de varılan sonuç dosya kapsamına uygun düşmemektedir.

Zira, ezan sisteminin bulunduğu taşınmazın davalı kooperatife ait parselde bulunup bulunmadığı ile söz konusu siteminin davacı ve diğer diğer kooperatif ortakları bağımsız bölüm maliklerine uzaklığının tespiti, harita veya fen bilirkişisinin uzmanılık alanında olup keşfe katılan bilirkişilerin uzmanlık alanında olmayan hususlara dayalı yapılan bu tespite üstünlük tanınmasında hukuki isabet görülmemiştir.

3. Mahkemece bilirkişi incelemesine başvurulduğunda; raporun, olayın özelliklerine ve uyuşmazlığın çeşidine göre yapılması gerekli olan inceleme ve değerlendirmeleri içermesi, raporda hâkimin uyuşmazlığı çözmesi için gerekli olan tüm özel ve teknik bilgilere ve açıklamalara usulünce yer vermesi, tarafların iddia, savunma ve itirazlarını gerekçeleriyle ve olayın teknik özellikleriyle tartışması, bu tartışmanın da denetime elverişli olması gerekmektedir.

Bilirkişi raporunun teknik özellikleri taşımaması, denetime elverişli olmaması, mevcut bilirkişi raporları ile çelişki oluşturması ya da verilen bilgilere göre somut olayın özellikleri ve var olan teknik verilere göre kendi içinde çelişki oluşturur tarzda olması hâlinde söz konusu rapor hükme esas alınamayacaktır.

Hâkim bu durumda, davayı aydınlatma yükümlülüğünün de bir gereği olarak, eksiklik veya belirsizliğin ya da çelişkilerin giderilmesi ve gerçeğin ortaya çıkarılması için bilirkişiden ek rapor almalı ya da yeni bir bilirkişi incelemesi yaptırmalıdır.

Bu çerçevede; kooperatifin ..., ..., ... ve ... numaralı parsellerden oluştuğu, hoparlörün ... parselin üst tarafındaki su deposunun üzerinde bulunduğu, hoparlörün bulunduğu mesafenin davacının evine uzaklığının 138,83 metre olduğu ve diğer parsellere aynı mesafede bulunmadığı yönündeki tespit, rapor düzenleyen bilirkişilerin uzmanlık alanı dışındadır.

Bu nedenle dosyaya kazandırılan bilirkişi raporu yukarıda açıklanan ilkeler ışığında yetersiz olup, yapılan araştırma eksiktir. Eksik inceleme ve araştırma ile hüküm kurulamaz.

4. Bunun ötesinde, görüntü ve ses kirliliğine meydan verilmediği saptanıp, gerekli onaylar alındığı halde usulüne uygun olarak yürütülen uzlaşma toplantıları sonucunda, Cami ve mescit bulunmayan yerlerde merkezî ezândan yararlanmak amacıyla hoparlör takılması semt sakinlerinin çoğunluğunun istemine bağlı bulunmaktadır.

Cami ve mescit bulunmayan bir semtte ikamet eden vatandaşların bir kısmı tarafından merkezî ezândan yararlanmak amacıyla hoparlör takılması talebinde bulunulduğunda bu talebin semt halkının çoğunluğu tarafından verilen bir talep olup olmadığının araştırılarak buna göre söz konusu talep hakkında bir karar verilmesi idarenin görevi olup, ( Danıştay 10.İDD'nin 23.09.2020 tarih ve 2015/5022 E. 2020/3228 K.) bu nedenle esas itibariyle ezan sisteminin kurulması niteliği itibarile bir idari işlemdir.

5. Medenî yargılama hukukuna hâkim temel ilklerden olan, tasarruf ilkesinin de bir görünümünü oluşturan taleple bağlılık ilkesi, hâkimin tarafların talep sonuçlarıyla bağlı olduğu, ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremeyeceği anlamına gelmektedir. 6100 sayılı HMK'nın 26. Maddesinde düzenlene bu ilke gereğince, Hâkim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır, ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre, talep sonucundan daha azına karar verebilir.

Taleple bağlılık ilkesi uyarınca, dava konusunu (müddeabihi) davacı belirler. Mahkeme ancak davacı tarafından belirlenen konuda karar verebilir. Davacının talep etmediği bir şey hakkında karar verilemez. Mahkemece talepten daha azına karar verilebilir ise de dava sonucunda kurulacak hükmün sınırını, tarafların karara bağlanmasını istediği talep sonucu belirler, (Yargıtay HGK, 16/09/202 tarih ve 2017/(19)11-1644 E. - 2021/1017K. ).

Esasen istem sonucu, dava konusunu belirleyen tek ve asıl ögedir. İstem sonucu mahkemeden istenilen şey olup davanın mevzuunu teşkil eder ve mahkemenin davayı kabul etmesi halinde kararında neyi hüküm altına alacağı hususunun açıkça beyan edilmesi keyfiyeti olarak anlaşılmaktadır. Dava konusunun ne olduğu istem sonucu ile belirlenir. (Yargıtay HGK, 15/02/2017 tarih ve 2015/7-917 E. - 2017/265K.).

6. Dava konusu, yapılan yönetim kurulu kararı olmaksızın bir başka ifade ile davalı kooperatif yönetiminin her hangi bir başvurusu olmaksızın davalı kooperatifin bulunduğu mahalde ikamet eden mahalle sakinleri, kooperatif üyesi bağımsız bölüm malikleri veya üçüncü kişiler tarafından yapılacak bir başvuru üzerine de ilgili idare tarafından gerekli ihtiyacın varlığının tespiti halinde işlem tesis edilip mevcut kurulu yer veya bu yere çok yakın kamu yada davalı kooperatif dışında üçüncü kişilere ait alanlara söz konusu ezan siteminin konulmasının mümkün olup olmadığı,

idarece bu yönde işleme tesis edilip edilemeyeceği, söz konusu işlem için gereken şartlar ile ihityacın varlığının değerlendirlme yetkisinin ilgili idarede olup olmadığı, dava konusu yapılan yönetim kururlu kararının koopertafi iş ve işleyişine ilişkin kooperatif yükümlülük yükleyen icrai bir işleme olup olmadığı da usulünce araştırılıp, değerlendirilerek; mahalle sakinleri, kooperatif üyesi bağımsız bölüm malikleri veya üçüncü kişiler tarafından yapılacak başvuru üzerine de ilgili idare tarafından gerekli ihtiyacın varlığının tespiti halinde işlem tesis edilmesi mümkün olup olmadığı belirlenip, oluşacak sonuca göre;

davacının dava konusu yönetim kururlu kararının iptali talep etmesinde hukuki yararının bulunup bulunmadığının gözetilmemesi ve davanın yönetim kurulu iptaline ilişkin olup talebi aşacak, yetki ve usulde paralellik ilkesini ihlal edecek ve idari bir işlemin iptaline de neden olacak şekilde karar verilmesinde hukuki isabet görülmemiştir.

Bu durumda, ilk derece mahkemesince uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış ve değerlendirilmemiş olması nedeniyle istinaf istemine konu karar yönelik denetim yapılması mümkün değildir. O halde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-a-6 maddesi uyarınca istinaf başvurusunun esasa ilişkin hususlar incelenmeksizin kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, kaldırma kararının sebep ve şekline göre sair istinaf itirazlarının incelenmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekmiştir.