İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2024/161 K.2024/871

İzmir 6.Asliye Ticaret Mahkemesinin 25.10.2023 tarih 2022/420 E. - 2023/867 K. sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, üye ... tarafından düzenlenen rapor dinlenip ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili, davacının tarım sektöründe faaliyet gösterdiğini, İzmir ilinde 23/05/2022 tarihinde ortaklar pay defterinin kaybolduğunu, söz konusu defterin 27.09.2012 tarihinde Bornova 1.Noterliği'nce tasdik edildiğini, davacı şirketin iş yeri halinde bulunduğunu, meydana gelen bu hırsızlık nedeniyle bir kısım ticari belgelerin zayi olduğunu, 23.05.2022 tarihinde İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı 10349018087 iş emri numarasıyla suç duyurusunda bulunulduğunu, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun “Belgelerin saklanması, saklama süresi” başlıklı 82. maddesinde “Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler;

yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir.”

şeklinde bir düzenleme yer aldığını belirterek zayi belgesi verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece iddia ve tüm dosya kapsamına göre, davacı tarafından şirket karar defterinin çalındığından bahisle bu defterin zayi olduğunun tespitine karar verilmesi istemiyle dava açılmış ise de, şirket karar defterinin 2012 yılında tasdik görmesinden sonra müteakip yıllarda tasdik edilmemesi, bu manada “Bu defterlerin izleyen faaliyet dönemlerindeki açılış onayları, defterlerin kullanılacağı faaliyet döneminin ilk ayından önceki ayın sonuna kadar notere yaptırılır.” şeklindeki TTK 64/3 2.cümle hükmündeki şartların oluşmaması gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili şirket karar defteri adında da bir ticari defter olmayıp defterin tam adının mevzuatta "yönetim kurulu karar defteri" olarak geçtiğini, mevzuatın zayi belgesi temin edilebilmesi için birtakım şartların gerektiğini belirttiğini, bu şartlardan birisinin de zayi belgesi isteyen tacirin usulüne uygun ticari defter tutması gerektiği olduğunu, tacirin ticari defterlerini usulüne uygun tutma yükümlülüğünü ihlal etmesi durumunda olası bir zayi durumu karşısında zayi belgesi verilemeyeceğini, tacirin bu yolla korunamayacağını belirttiğini,

fakat taleplerinin ortaklar pay defteri için zayi belgesi olup bu defterin tasdik edilme sürecinde davacı şirketin herhangi bir ihmali bulunmadığını, TTK'nın, ticari defter türlerine göre farklı prosedürler getirdiğini, ortaklar pay defteri için TTK md.64/3, yine 19/12/2012 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanan Ticari Defterlere İlişkin Tebliğ md. 13/4'e göre, taleplerinin yönetim kurulu karar defterinden bahisle davacı şirketin 2012 yılından sonra noterde tasdik görmemesi nedeniyle davayı reddettiğini, fakat davanın karar defteri için değil ortaklar pay defterinin çalınması nedeniyle zayi belgesi talepli olduğunu,

belirtilen düzenlemelere göre ortaklar pay defterinin izleyen faaliyet dönemlerinde açılış onayı yaptırmasına gerek olmadığını istinaf nedenleri olarak ileri sürmekle kararın kaldırılmasını istemiştir.

GEREKÇE

Dava, zayi belgesi verilmesi istemine ilişkin olup, ilk derece mahkemesince yukarıda yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmiştir. Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzenine ilişkin sebeplerle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır.

Davaya konu zayi belgesi verilmesine ilişkin istemde TTK'nın 82/7, 64/3 maddelerinde yasal düzenlemelerin mevcut olduğu, anılan TTK'nın 64/3 maddesine göre '' Fiziki ortamda tutulan yevmiye defteri, defteri kebir ve envanter defteri ile dördüncü fıkrada sayılan defterlerin açılış onayları, kuruluş sırasında ve kullanılmaya başlanmadan önce noter tarafından yapılır.

Bu defterlerin izleyen faaliyet dönemlerindeki açılış onayları, defterlerin kullanılacağı faaliyet döneminin ilk ayından önceki ayın sonuna kadar notere yaptırılır. Pay defteri ile genel kurul toplantı ve müzakere defteri yeterli yaprakları bulunmak kaydıyla izleyen faaliyet dönemlerinde de açılış onayı yaptırılmaksızın kullanılmaya devam edilebilir.

Yevmiye defterinin kapanış onayı, izleyen faaliyet döneminin altıncı ayının sonuna kadar, yönetim kurulu karar defterinin kapanış onayı ise izleyen faaliyet döneminin birinci ayının sonuna kadar notere yaptırılır. Açılış onayının noter tarafından yapıldığı hâllerde noter, ticaret sicili tasdiknamesini aramak zorundadır.

(Ek cümle: 15/2/2018-7099/22 md.) Ancak anonim ve limited şirketlerin ticaret siciline tescili sırasında defterlerin açılış onayları ticaret sicili müdürlükleri tarafından yapılır. Ticari defterlerin elektronik ortamda tutulması hâlinde bu defterlerin açılışlarında ve yevmiye defteri ile yönetim kurulu karar defterinin kapanışında noter veya ticaret sicili müdürlüğü onayı aranmaz.

Fiziki ortamda veya elektronik ortamda tutulan ticari defterlerin nasıl tutulacağı, defterlere kayıt zamanı, onay yenileme ile açılış ve kapanış onaylarının şekli ve esasları Gümrük ve Ticaret Bakanlığı ile Maliye Bakanlığınca müştereken çıkarılan tebliğle belirlenir.'' şeklinde düzenlendiği, davacı vekilinin somut olayda davacı şirkete ilişkin ortaklar pay defterinin kaybolduğundan bahisle zayi isteminde bulunmasına karşın Yerel Mahkemece şirket karar defterine ilişkin dosyanın irdelenerek karar verilmesi isabetli olmamıştır.

Zira davacı vekilinin talebi şirketin karar defterinin kaybolmasına yönelik olmayıp, ortaklar pay defterinin kaybolmasına dayalı olduğu, adı geçen defterler hakkındaki TTK 64/3 ve konuya ilişkin Gümrük ve Ticaret Bakanlığı ile Maliye Bakanlığı'nın ilgili tebliğ hükümleri dikkate alındığında, davacı vekilinin istinaf istemi yerinde görülmüştür.

Bu nedenle mahkemece yapılacak iş, davacı vekilinin delil listesinde göstermiş olduğu delillerin toplanılarak, olay nedeniyle yürütüldüğü bildirilen İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2022/78416 soruşturma numaralı evrak akibetinin de araştırılmak suretiyle davanın esası hakkında karar verilmesinden ibaret olacaktır.

Bu durumda, ilk derece mahkemesince uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış ve değerlendirilmemiş olması nedeniyle istinaf istemine konu karara yönelik denetim yapılması mümkün değildir. O halde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-a-6 maddesi uyarınca istinaf başvurularının esasa ilişkin hususlar incelenmeksizin kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekmiştir.