İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2024/1746 K.2024/2233

Taraflar arasındaki davadan dolayı Aydın Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 27.09.2024 tarih ve 2024/617 Esas 2024/535 Karar sayılı hükmün istinaf yoluyla Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için üye ... tarafından düzenlenen rapor dinlenip ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili, davacının araç kiralama işi ile uğraştığını, davacıya ait aracın davalı nezdinde ZMMS poliçesi kapsamında sigortalandığını, aracın kiraya verdiği dönemde kazaya karıştığını öğrendiğini, karşı aracın zararın karşılanması için davalı ZMMS başvuru yapıldığını, ancak bahse konu hasarın beyan edildiği şekilde gerçekleşmediği gerekçesiyle reddedildiğini, adına Sisbis kaydı oluşturulduğunu, davacının bu süreçten haberi dahi olmadığı Sisbis kaydının kaldırılması için davalı sigorta şirketine SBM üzerinden yapılan başvurunun sonuçsuz kaldığını, belirtilerek; SİSBİS kaydının kaldırılmasını talep ve dava etmişitir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece iddia ve tüm dosya kapsamına göre, davacıya ait ... plakalı aracın kullanım cinsi hususi olup sigorta şirketi karşı açılmış olan menfi tespit davasında görevli mahkemenin Tüketici Mahkemesi olduğu, belirtilerek; görevsizlik nedeniyle davanın dava şartı okluğundan reddine, dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir. Karara karşı davacı tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili, davacının rent a car işi ile uğraştığını, tacir sıfatına haiz olduğunu, davalı sigortalı nezdinde ZMSS poliçesi ile sigortalı aracın 04/05/2023-22/05/2023 tarihleri arasında dava dışı üçüncü kişiye kira sözleşmesi ile kiralandığını, aracın maddi hasarlı çift taraflı trafik kazasına karıştığını, kiracı ile karşı araç sürücüsü tarafından kaza tespit tutanağı düzenlendiğini, kazadan davacıya bilgi verilmediğini, karşı taraf tarafından araç zararın karşılanması için davacı ve davacıya ait aracın ZMMS şirketi olan davalıya başvurulduğunu,

davalı sigorta şirketi tarafından bahse konu hasarın beyan edildiği şekilde gerçekleşmediği gerekçesiyle zararın karşılanmadığını, kazanın şaibeli olduğu gerekçesiyle davacı adına SİSBİS kaydı oluşturulduğunu, davacı tarafından kiralama sözleşmesi, kabis bilgileri ve kesilmiş faturaları sunarak SİSBİS kaydının kaldırılması davalıya başvurulmuş ise de sonuç alınamadığını, her iki tarafında tacir olması nedeniyle davaya bakmakla görevli mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğunu, belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, ZMMS poliçesi kapsamında SİSBİS kaydının kaldırılması istemine ilişkin olup, ilk derece mahkemesince yukarıda yazılı gerekçeyle davanın görevizlik nedeniyle dava şartı yokluğundan usulden reddine, karar verilmiştir. 1. Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzenine ilişkin sebeplerle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır.

2. Usul Hukuku açısından görev, bir yargı yerinin davanın konusu yönünden yetkili olması durumudur. 6100 sayılı HMK'nın 1. maddesi gereğince Mahkemelerin görevi, ancak kanunla düzenlenir. Göreve ilişkin kurallar, kamu düzenindendir.Dava şartlarının amacı, bir davanın esası hakkında incelemeye geçilebilmesi için gerekli bütün şartları ve bunların incelenmesi usulünü tespit etmek, böylece davaların daha çabuk, basit ve ekonomik bir şekilde sonuçlanmasına yardımcı olmaktır.

Genel anlamda bir mahkemenin görevi, belirli bir davaya, dava konusunun niteliği veya değerine göre o yerdeki aynı yargı koluna ait ilk derece mahkemelerinden hangisi tarafından bakılabileceğini belirtir. Göreve ilişkin kurallar kamu düzenine ilişkin olup 6100 sayılı Kanun'un 114/1-c maddesine göre mahkemenin görevli olması dava şartıdır.

6100 sayılı Kanun'un 115. maddesine göre ise dava şartlarının mevcut olup olmadığı, taraflarca ileri sürülüp sürülmediğine bakılmaksızın yargılamanın her aşamasında mahkemece kendiliğinden (resen) gözetilir. Diğer taraftan görevsiz mahkeme davanın esası hakkında karar veremez.

3. 6102 sayılı TTK.'nın 3. maddesinde, ”Bu Kanunda düzenlenen hususlarla bir ticari işletmeyi ilgilendiren bütün işlem ve fiiller ticari işlerdendir.” düzenlenmesi mevcuttur. 6102 sayılı TTK.'nın 1483 ve devamı maddelerinde “zorunlu sorumluluk sigortaları” düzenlenmiştir.

Bir hukuki işlemin veya fiilin TTK'nın kapsamında kaldığının kabul edilmesi için yasanın amacı içerisinde yukarıda tanımları verilen bu kanunda düzenlenen hususlarla, bir ticari işletmeyi ilgilendiren bir hukuki işlemin veya fiilin olması gerekir. Sigorta hukuku 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 6. kitabında 1401 ve devamı maddelerinde, zorunlu sorumluluk sigortası ise 1483 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir.

Bu çerçevede, esasen, sigortalının tüketici sıfatı bulunmadığı takdirde ilke olarak sigorta hukukunda kaynaklı bir davanın Türk Ticaret Kanunu'nda düzenlenen hususlardan olması nedeniyle mutlak ticari dava niteliğinde olduğu kuşkusuzdur. (Yargıtay 17. HD'nın 21/03/2017 tarih ve 2014/20096 E. - 2017/3049 K. )

4. Somut olayda, da davacı Yanlış Sigorta Uygulamalarının Tespiti, Bildirimi, Kaydı Ve Bu Uygulamalarla Mücadele Usul Ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 11. Maddesine istinaden haksız olarak davacı adına oluşturulan SİSBİS kaydının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiş olup, davacının iddiası, ibraz edilen kira sözleşmesi ve KABİS kayıtlarından aracın kiralık araç olduğu ve ticari faaliyetinde kullanıldığının anlaşılması karşsıında;

davacı tüketici olmadığı gibi taraflar arasındaki hukuki ilişkinin 6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanuna göre tüketici işlemi olarak kabulüne imkan bulunmaması ve ZMM sigortacısnın taraf olduğu eldeki dava niteliği itibariyle 6102 sayılı TTK 4. maddesi gereğince mutlak ticari dava niteliği taşıması nedeniyle uyuşmazlığın asliye ticaret mahkemesince çözümlenmesi gerekir. ( Yargıtay 20. HD'nin 30.10.2017 tarih ve 2017/9747 E. 2017/8624 K.)

5. Açıklanan tüm bu hukuki ve maddi vakıalar karşısında; eldeki davaya konu uyuşmazlıkta davaya bakmakla görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemesi olup ilk derece mahkemesince tarafından yargılamaya devam edilerek, davanın esası hakkında bir karar verilmesi gerekirken dosya kapsamına uygun düşmeyecek şekilde Tüketici Mahkemesinin görevli olduğundan bashile görevsizlik kararı verilmesi usul ve yasaya aykırıdır. Bu itibarla; ilk derece mahkemesince hatalı şekilde görevsizlik kararı verilmiş olması nedeniyle 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-a-3 maddesi uyarınca tarafların istinaf başvurusunun kabulüne ve ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekmiştir.