İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2024/642 K.2024/1382

Muğla Asliye Ticaret Mahkemesinin 27.02.2024 tarih 2023/1028 E. - 2024/175 K. sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davacılar vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, üye ... tarafından düzenlenen rapor dinlenip ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacılar vekili, davalı tüzel kişiliğin mülkiyetinde bulunan taşınmazların 382 parselin ifrazı sonucu oluşmuş parsellerden birisi olduğunu, imar çalışmaları sonunda tapu tescil işlemleri aşamasında kuruluş tarihindeki adına kaydedildiğini, yapılan imar çalışmaları sonucunda davalı adına 26 adet konut 3 adet turistik tesis, 3 adet çarşı yeri, 2 adet günü birlik tesis, 1 adet su deposu yeri ve bir adet cami yeri alanı olmak üzere toplam 36 adet tapu senedi alındığını, 26 adet tapudan oluşan konut parsellerinin toplam alanının 217.567 m2 olarak tespit edildiğini,

20 adet konut adasının tamamı 3. Derece arkeolojik sit statüsü içinde iken söz konusu statünün Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun 17.01.2018 tarihli ve 6317 sayılı kararı ile yeniden belirlendiğini, Ankara 19 Noterliğinin 14.10.1989 tarihinde 40425 yevmiye sayılı işlemi ile tamamı 672 adet konut parselinin kooperatife kayıtlı üyelere tahsisine ilişkin kura çekilişini yaptığını ve yapılan işlemin tutanağa geçirdiğini,

davalı yanın mülkiyetinde bulunan ....-... ve ... parsellerin ifraz edilmesi istemine ilişkin kurula yaptığı başvurusu üzerine 1. Derece arkeolojik sit alanı içinde kalan ...- ...- ...- ...- ...- ...- ... nolu parsellerin de kamuya terkine kararı verildiğini, terkinleri kararlaştırıldığı halde terkin işlemleri yapılmadığını, hakkın yahut hukuki ilişkinin varlığının yada yokluğunun belirlenmesi bağlamında tespit davasına konu yapılabileceği, 1989 kura zaptına esas olan vaziyet planı ile ruhsata tabi olan vaziyet planının farklı olduğunu, kadastro perselinin gerçek ve hukuki olduğunu,

davalı yanın arşivinde ve bir benzeri de Bodrum Belediyesi İmar ve Şehircilik Müdürlüğünde bulunan yerleşkeyle ilgili 1/1000 ölçekli vaziyet planının gerçek olmadığını, 1992 kura zaptı ile yerleştirilen 96 üyenin hukuka aykırı şekilde yolsuz tescille elden ettikleri kazınımlarının kaynağının araştırılıp hukuki bir sonuca bağlanması gerektiğini belirterek;

davalı Kooperatif tüzel kişiliğinin 06.01.1992 tarihli ve 923 sayılı yönetim kurulu kararına dayanakla 19.01.1992 tarihinde Ankara 'da düzenlediği Ankara 19. Noterliğinin 19.01.1992 tarihle ve 03035 yevmiye sayılı düzenleme kura zaptı ve ekleri ile İzmir II numaralı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulunun 17.06.1992 tarihli 2727 karar saylı kararı ekinde bulunan 1/1000 lik Vaziyet Planı belgelerinin pozitif hukuk kurallarına aykırı olduğu gerekçesi ile geçekli olmadıklarının ( sahteliğinin ) tespitine karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, davanın ve talebin zamanaşımına uğradığını, davacının dava açmakta hukuki bir yararının bulunmadığını, davacının talebinin davalı gerçek kişilerin açtığı el atmanın önlenmesi ve kal taleplerinin hukuka aykırılığın tespiti ile davalı kooperatif yönetiminin sebep olduğu usulsüzlüklerin incelenmesi ve hukuka aykırılığın tespiti istemine ilişkin olduğunu, Bodrum 2 Asliye Hukuk Mahkemesinin 2019/224 Esas sayılı dosyasına konu el atmanın önlenmesi ve kal taleplerinin hukuka aykırılığının tespiti hususunun yargılama konusu yapılamayacağını,

kura zaptının veya yönetimin sebep olduğu usulsüzlüklerin hukuka aykırılığın tespiti açısından da eda davası açılabilecek hallerde tespit davası açılamayacağını, Bodrum Belediye Başkanlığı, İmar ve şehircilik müdürlüğü kayıtlarına göre taşınmazı bulunduğu alan da dahil olmak üzere yerleşkede bulunan tüm parselleri kapsayan 1-1000 lik mevzi imar planı Turgutreis Belediye Meclisinin 15.06.1993 tarih ve 35 sayılı meclis kararı ile onandığını, kooperatifin hiçbir şekilde kusurunun olmadığını, belirterek; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece iddia, savunma, ve tüm dosya kapsamına göre; davacıların SS ...

Kooperatifinin üyesi oldukları, öncelikle, Ankara 19. Noterliğinin 19.01.1992 tarihli ve 03035 yevmiye sayılı düzenleme kura zaptı işleminin hukuki geçerliklerinin bulunmadığının tespiti talebinde bulundukları, Kooperatifçe kura işleminin noter huzurunda yapıldığı ve aradan 32 yıl geçtikten sonra iş bu davanın açıldığı, aynı talebe benzer olarak farklı bir üye tarafından Bodrum 2 Asliye Hukuk Mahkemesinin 2019/224 Esas sayılı dosyası ile dava açıldığı, el atmanın önlenmesi ve kal taleplerinin hukuka aykırılığının tespiti ve kura zaptının veya yönetimin sebep olduğu usulsüzlüklerin hukuka aykırılığının tespiti talebinde bulunulduğu,

Mahkemece davanın hukuki yarar yokluğundan "davanın reddine" karar verildiği, davanın hak düşürücü süre de açılmadığı ve daha öncesinde Bodrum 2 Asliye Hukuk Mahkemesinin 2019/224 Esas 2021/141 K sayılı dosyada aynı talebe ilişin karar verildiği, davacıların dava konusu ettikleri T.C.Kültür Bakanlığı Mülga İzmir II Numaralı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu'nun 17/6/1992 gün ve 2727 Sayılı Kurul Kararı ekinde bulunan 1/1000 ölçekli Vaziyet Planın hukuki geçerliklerinin bulunmadığına ilişkin talebi yönünden de adli yargının görevli olmadığı, belirtilerek; davanın usulden reddine karar verilmiştir.

Karara karşı davacılar tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacılar vekili, eksik inceleme yapıldığını, delillerin tam olarak değerlendirilmediğini, mülkiyeti davalı tüzel kişiliğe ait imarsız arazi üzerinde 3mevzuata uygun olarak yapılan imar çalışmaları sonucunda 26 adet konut,(adalar halinde) 3 adet turistik tesis, 3 adet çarşı yeri, 2 adet günübirlik tesis, 1 adet su deposu yeri ve bir adet cami yeri alanı olmak üzere toplam 36 adet tapu senedi alındığını, 26 adet tapudan oluşan konut parsellerinin toplam alanının 217.567 m2 olduğunu, yüzölçümü 388.080 m2.

Olan arazinin 137.299 m2. kısmı kıyı şeridi, yol ve yeşil alanlara ayrılarak kamuya terkini yapıldığını, imarlı arsaların toplam alanı 250.781 m2 olduğunu,26 adadanoluşan İmarlı konut parsellerinin bir kısmının kıyı kenar çizgisinden itibaren ilk 50 ve 100 m'lik kuşak içinde, bir kısmının da 1. derece arkeolojik sit alanında kalması sebebiyle konut adalarının sayısı 20 adede gerilediğini,

Anıtlar Kurulu' nun 09.06.1993 tarih ve 3342 Sayılı Kararı ile kabul edilmiş olan mevzi imar planı (tadilat planı) değişikliğinden önce yerleşkenin 1/1000'lik vaziyet planında mevcut olan 26 ada üzerinde her adada değişik sayıda olmak kaydıyla toplam 672 adet imarlı konut parseli alanı bulunmakta iken 04.04.1990 tarihli ve 3621 Sayılı Kıyı Kanunu'nda Değişiklik Yapılmasına Dair 3830 Sayılı Kanunla sahil şeridi tanımı değiştirilmiş ve kıyı kenar çizgisinin uzunluğu karaya doğru yatay olarak 100 mt. mesafeye çekildiğini, yerleşkenin bu tarihten önce yapılmış ve onaylanmış yapılaşma mesafesi 30 metre iken,

yapılan değişiklikle bu mesafe en fazla 50 metreye çekildiğini, kıyılarda, yapılaşma yasağı içinde kalan parsellerle 1. Derece arkeolojik sit alanında yapılaşma yasağı içinde kalan parseller nedeniyle davalı tarafında tadilat planı yaptırılarak belediyeye ve Anıtlar Kuruluna onaylatıldığını, ancak bu tarihten sonra değişen duruma göre düzenlenmiş vaziyet planı yapılmadığını, uygulamanın 1992 tarihinden günümüze kadar aralıksız olarak imara aykırı devam ettiğini, Ankara 19. Noterliği.

14.10.1989 Tarihinde 40425 Yevmiye Sayılı İşlemi ile tamamı 672 adet konut parselinin kooperatife kayıtlı üyelere tahsisine ilişkin kura çekilişini yapıldığını, yapılan kuraları çekilişininden üç yıl sonra davalının 100 metre kıyı kenar çizgisi altında kalan parsellerle 1.Derece Arkeolojik Sit Alanında kalan parseller için 06.01.1992 tarihli ve 923 Karar Sayılı Yönetim Kurulu kararıyla Ankara 19. Noterliğinin 19.01.1992 tarihli ve 03035 yevmiye sayılı işlemi ile ikinci kura çekilişi yapılarak sitten etkilenmeyen 20 adet ada içinde bulunan parseller arasına dağıtıldığını,

davalı yanın mülkiyetinde bulunan ...-... ve ... parsellerin ifraz edilmesi istemine ilişkin kurula yaptığı başvurusu üzerine 1. Derece arkeolojik sit alanı içinde kalan ...- ...- ...- ...- ...- ...- .... nolu parsellerin de kamuya terkine kararı verildiğini, terkinleri kararlaştırıldığı halde terkin işlemleri yapılmadığını, bu adalarda bulunan toplam 96 adet bağımsız bölüm parselin Yüksek Kurulun incelediği 2727 Sayılı Kararın eki 1/1000 ölçekli vaziyet planının içine konuşlandırılmış olup hukuka aykırı oluşturulan bu durumbugüne kadar varlığını sürdürdüğünü, terkin ve takas işleminin yapılmamış olmasının nedeni;

davalı yanın 1989yılında düzenlediği Noter Kur'ası çekilişinden üç yıl sonra, değişen yasalar sebebiyle bazı parsellerin 1.Derece Arkeolojik Sit Alanında kalmış olması, bu parselleri sitten etkilenmeyen parseller arasına yerleştirerek bir parsel için iki defa noter kur'ası çekimi yapıldığını, davacıların tespit davası açmakta hukuki yararı bulunduğunu,

Ankara 19. Noterliğinin 19.01.1992 tarihle ve 03035 yevmiye sayılı düzenleme kura zaptı ve ekleri ile İzmir II numaralı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulunun 17.06.1992 tarihli 2727 karar saylı kararı ekinde bulunan 1/1000 lik Vaziyet Planı belgelerinin pozitif hukuk kurallarına aykırı olduğu belirterek; kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, tespit istemine ilişkin olup, ilk derece mahkemesince yukarıda yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmiştir.

1. Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzenine ilişkin sebeplerle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır.

2. Toplanan tüm bu deliller ile hukuki ve maddi vakıalar karşısında; tarafların iddia ve savunmaları ile dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin doğru nitelendirilmesine, hükmün dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayanağı maddî delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, ilk derece mahkemesince verilen kararda bir hukuka aykırılık bulunmamakla, istinaf itirazları yerinde değildir.

Bu durumda, istinaf kanun yoluna başvuranın dilekçesinde yer verdiği itirazların açıklanan gerekçe ışığında yerinde olmamasına, kararda kamu düzenine ilişkin bir aykırılık bulunmamasına, kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olmasına göre, duruşma açılmasına gerek görülmeyerek Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b-1 maddesi gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.