İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2025/155 K.2025/432

Taraflar arasındaki davadan dolayı Manisa Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 26.09.2024 tarih ve 2024/125 Esas 2024/570 Karar sayılı hükmün istinaf yoluyla Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için üye ... tarafından düzenlenen rapor dinlenip ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili, davalının müvekkili şirket bünyesinde 14.01.2019 - 16.06.2023 tarihleri arasında çamaşır makinesi fabrikası yıkama teknolojileri performans geliştirme grubu bölümünde yönetici olarak çalıştığını, davalının yöneticilerine beyaz eşya sektöründe faaliyet göstermeyen dava dışı ...

Yenilenebilir Enerji şirketinde çalışmaya başlayacağını söyleyerek iş akdini kendi el yazısı ile yazdığı 15.06.2023 tarihli dilekçesi ile 16.06.2023 tarihinde işten ayrılmak istediğini bildirdiğini, ancak davalının iş sözleşmesinde yer alan rekabet kaydına aykırı davranarak,

coğrafi alan kısıtlamasına rağmen müvekkili şirket ile aynı alanda hizmet veren ... firmasının Çamaşır Makinesi Fabrikası'nda çalışmaya başladığını, davacının çalışmış olduğu bölümde yapılan çalışmalarda çamaşır makinelerinde kullanılan başta motor olmak üzere kritik komponentlerin nasıl kontrol edileceğinin belirlendiğini, ayrıca işbu makinelerin A, B, C gibi tanımlanan enerji sınıflarını belirleyen enerji tüketimi, su tüketimi, yıkama performansı ve program süreleri gibi hem yasal regülasyonlar,

hem de genel kullanıcı memnuniyeti açısından oldukça önemli olan performans ve verimlilik parametrelerini doğrudan etkileyen çalışmaların da davalının sorumluluğu dahilinde olduğunu, ayrıca davalının müvekkili şirketin ürettiği çamaşır makinelerinin diğer rakip firmalardan farklılaşmasını ve daha iyi bir hale getirilmesini amaçlayan araştırma ve geliştirme çalışmalarına katkıda bulunduğunu, davalının yerleşim yerinin halen Manisa olduğunu, davalının yaptığı işin evden çalışma olarak tabir edilebilecek bir iş olduğunu, gerekirse ayda birkaç kere seyahat etmesinin yeterli olduğunu,

davalı her ne kadar farklı bir yerde çalışıyor gibi gösterilmiş olsa da elde etmiş olduğu üretim sırlarını işbu fabrikada bulunan üretimde de kullanabilecek durumda olduğunu, sözleşmede rekabet yasağı kaydında yer alan "Personel yukarıda belirtilen bentlerindeki sadakat ve rekabet yasağı “hükümlerine aykiri davrandığı takdirde almakta olduğu en son brüt aylık ücretinin 10 katı tutarında cezai şart ödemeyi kabul ve taahhüt eder." şeklinde düzenleme uyarınca sözleşmeye aykırı davranması nedeniyle davalı hakkında Manisa İcra Müdürlüğünün 2023/115051 E. sayılı dosyasında icra takibi başlattıklarını, davalının itirazı üzerine takibin durduğunu,

arabuluculuk görüşmelerinde anlaşma sağlanamadığını, Yargıtay kararlarına göre işçi ve işveren arasında akdedilen rekabet yasağı sözleşmesinden doğan uyuşmazlıkların çözüm merciinin Ticaret Mahkemeleri olduğunu belirterek, davalının itirazının iptaline, takibin devamına, alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, işçi işveren ilişkisinden kaynaklanan tüm uyuşmazlıkların iş mahkemesinin görev alanında olduğunu, rekabet yasağı sözleşmesinin ihlali nedeniyle açılan cezai şartın tahsiline ilişkin davalarda iş mahkemelerinin görevli olduğunu, davaya konu olan ''matbu'' rekabet yasağı kaydının hukuka, Anayasaya, insan haklarına, çalışma serbestisine ve güncel Yargıtay içtihatlarına aykırı olduğunu, bu kaydın rekabet yasağının kanunda belirtilen bağlayıcı şartlarını taşımadığını, rekabet sözleşmesi kaydının müvekkilinin kariyerine darbe niteliğinde olduğunu, rekabet yasağının geçerli olabilmesi için yer ve konu bakımından da sınırlandırılması gerektiğini savunarak davanın reddine, %20'den az olmamak üzere kötü niyet tazminatının davacıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, davanın rekabet yasağının ihlalinden doğduğu ileri sürülen cezai şart alacaklarının tahsili istemine ilişkin olduğu, TTK'da ve TBK'nın rekabet yasağına ilişkin hükümlerinde öngörülen hususlardan doğan hukuk davalarının ticari dava olduğu belirtilmiş ise de, TTK'nın 5. maddesinde yer alan "Aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesi tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevlidir" hükmünün, bu konuda ayrı bir düzenleme bulunup bulunmadığının göz önünde bulundurulmasını gerektirdiği,

7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 5. maddesinin "a) 5953 sayılı Kanuna tabi gazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa veya 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinci Kısmının Altıncı Bölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuk uyuşmazlıklarına,

b) İdari para cezalarına itirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariç olmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İş Kurumunun taraf olduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklara, c) Diğer kanunlarda iş mahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara, ilişkin dava ve işlere bakar." şeklinde düzenleme bulunduğu, İş Mahkemeleri Kanunu ile işçi ve işveren arasında iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden doğan uyuşmazlıkları çözme görevinin iş mahkemesine verilmiş olmasının, TTK'nın 5. maddesinde yer alan “aksine hüküm bulunmadıkça” ibaresinin karşılığı olduğu,

uyuşmazlığın kaynağının iş sözleşmesi olduğu, TBK'nın 444. ve devamı maddelerine dayalı olarak İş Kanunu kapsamında işçi sayılan kişinin, rekabet yasağı sözleşmesinin ihlali nedeniyle açılan cezai şartın tahsiline ilişkin davalarda iş mahkemelerinin görevli olduğu gerekçesiyle davanın 6100 Sayılı HMK'nun 114/1-c ve 115/2 maddeleri gereğince usulden reddine, mahkemenin görevsizliğine, görevli mahkemenin Manisa Nöbetçi İş Mahkemesi olduğuna karar verilmiştir.

Karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili, taraflar arasındaki uyuşmazlığın çözümünde görevli mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunu, Türk Ticaret Kanunu’nun 4/1-c maddesi ile aynı Kanun’un 5. maddesi gereği, Türk Borçlar Kanunu’nun 444-447 maddelerinden doğan rekabet yasağının ihlaline dair uyuşmazlıklara bakma görevinin Ticaret Mahkemelerine ait olduğunu, bu hususa ilişkin Bölge Adliye Mahkemeleri Hukuk Daireleri’nin Kesin Nitelikteki Kararları Arasındaki Uyuşmazlığın Giderilmesine Yönelik Yargıtay 11. HD, 03/12/2021 Tarih,

2021/1534 E. 2021/6811 K. Sayılı İlamı’nda da işçi ve işveren arasında akdedilen rekabet yasağı sözleşmesinden doğan uyuşmazlıkların çözüm merciinin Ticaret Mahkemeleri olarak kesin bir şekilde karara bağlandığını, davacının müvekkili şirket olduğunu, davalının ise müvekkili şirkette daha önce çalışmış olan bir işçi olduğunu,

Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin güncel kararında da 6098 sayılı TBK’nın 444-447. maddelerinden doğan rekabet yasağının ihlaline dair uyuşmazlıklara bakma görevinin 6102 sayılı TTK’nın 4(1)-c maddesi gereğince aynı Kanunun 5. maddesi uyarınca ticaret mahkemelerine ait olacağına karar verildiğini istinaf nedenleri olarak ileri sürmekle kararın kaldırılmasını istemiştir.

GEREKÇE

Dava, haksız rekabet nedeniyle maddi tazminat istemlerine ilişkin olup, ilk derece mahkemesince görevsizlik nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmiştir. Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzenine ilişkin sebeplerle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin Bölge Adliye Mahkemeleri Hukuk Daireleri'nin kesin nitelikteki kararları arasındaki uyuşmazlığın göderilmesine yönelik 03.12.2021 tarihli 2021/1534 E. 2021/6811 K. sayılı kararında, rekabet yasağına ilişkin TBK’nın 444 vd. maddelerinde düzenlenen hükümlerin doğrudan hizmet sözleşmesinin bir unsuru olarak görülemeyeceği gibi rekabet yasağının işçi-işveren arasındaki hizmet sözleşmesinin ve buna bağlı olarak iş ilişkisinin sona ermesinden sonra hüküm ifade edecek mahiyette olması,

işçinin tek taraflı bir taahhüdü suretiyle de oluşturulması mümkün bulunmakla, rekabet yasağının ihlali halinde ortaya çıkacak uyuşmazlıkların iş ilişkisinden yahut hizmet sözleşmesinden kaynaklandığının kabul edilemeyeceği, işçinin bizatihi hizmet sözleşmesinden ve buna bağlı olarak oluşan iş (hizmet) ilişkisinden kaynaklanan rekabet etmeme ve işverene ait sırları saklama yükümlülüğünün TBK’nın 396. maddesinde tanımlanan ve kanundan kaynaklanan işçinin özen ve sadakat borcu ile ilişkili olduğu,

TBK’nın 444. maddesinde tanımı yapılan ve taraf iradesine bağlı olarak ortaya çıkan rekabet etmeme taahhüdünün (rekabet yasağının) ise, açıklanan bu karakteri nedeniyle işçinin kanundan kaynaklanan özen ve sadakat yükümlülüğünün bir devamı yahut işçinin bu borcunun, sözleşme sona erdikten sonra da devamına olanak sağlayan bir düzenleme niteliğinde olmadığı, işçinin hizmet ilişkisinin sona ermesinden sonraya ilişkin sır saklama yükümlülüğünün, TBK’nın 396. maddesinin son fıkrasının ikinci cümlesinde özel olarak düzenlendiği, doğrudan kanundan kaynaklanan bir yükümlülük niteliğinde olduğu,

bu yükümlülüğün serbest iradeye dayalı rekabet etmeme taahhüdünden hukuki karakteri itibariyle ayrışmakta olduğu, kanunda birbirinden farklı nitelikteki bu iki kavrama ilişkin hükümlerin, açıklanan ayrışmaya uygun olarak farklı bölümlerde düzenlendiğinin gözden kaçırılmaması gerektiği, TBK’nın 444 vd. maddelerinde düzenlenen rekabet yasağına ilişkin hükümlerin ve buna bağlı olarak bu yasağın ihlali halinde ortaya çıkacak uyuşmazlıkların, 7306 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 5/1. maddesi kapsamında,

iş ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlık olarak tanımlanmasının ve giderek İş Mahkemelerinin görevi kapsamında addedilmesinin yerinde bir yaklaşım olmadığı, İş Mahkemeleri ile Ticaret Mahkemelerinin görev alanları bakımından bir hüküm uyuşmazlığından bahsedilemeyeceği gibi 7306 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesi ile TBK’daki rekabet yasağına ilişkin hükümlerin mutlak ticari dava olarak tanımlanmasına ilişkin TTK’nın 4. maddesi hükmünün zımnen ilga edilmiş olduğunun da ileri sürülemeyeceği, kanun koyucunun mutlak ticari dava niteliğindeki bir davayı, TTK’nın 5. maddesinde yazılı “aksine hüküm bulunmadıkça” hükmüne dayalı olarak,

ihtisas alanı ve yargılama usulü tümüyle farklı bir mahkemenin görevi kapsamına almasının kabul edilemeyeceği gerekçesiyle TBK’nın 444-447 maddelerinden doğan rekabet yasağının ihlaline dair uyuşmazlıklara bakma görevinin TTK’nın 4/1–c maddesi gereğince aynı Kanunun 5. maddesi uyarınca Ticaret Mahkemelerine ait olacağı kabul edilmiştir.

Bu durumda, ilk derece mahkemesi davaya bakmakla görevli olmasına rağmen davanın usulden reddine karar vermiş olması nedeniyle 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-a-3 maddesi uyarınca istinaf başvurusunun kabulüne ve ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekmiştir.