İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2023/1548 K.2025/435

Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 11/11/2022 Tarih ve 2021/668 Esas 2022/786 Karar sayılı kararının, istinaf başvurusu yoluyla incelenmesinin davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, dairemize gönderilen dosya incelendi, dosya içeriğine göre incelemenin duruşmasız olarak yapılması uygun görülmekle, gereği konuşulup düşünüldü.

İSTEM

Davacı avukatı tarafından verilen dava dilekçesinde özetle; davalı ... ile silah arkadaşı olarak tanış olduklarını, tarafların 05/08/2018 tarihinden itibaren araç alıp satmaya başladıklarını, bu ortak işte davalının sermaye olarak toplam 93.000,00 TL koymayı kabul ettiğini, bu parayla 3-4 tane araba aldıklarını, müvekkilinin ise tüm işçiliği yapmayı, araçları alıp satmayı kabul ettiğini, bu şekilde araçların alınıp satıldığını, kazanılan karın yarı yarıya pay edildiğini, ancak tarafların anlaşamayarak bu ortaklığın iki ay sürdüğünü, sermaye olarak davalı taraf, müvekkile banka üzerinden davalının, toplam 60.583-TL para gönderdiğini,

davacının ise 31.08.2018 tarihinde davalının hesabına 20.000-TL bedelindeki parayı açıklama yazılmadan para gönderdiğini, ortaklığın sona ermesiyle davalının koyduğu sermaye ve araçların alım satımından kaynaklı kazanılan karlar ile davalı, davacıdan 120.000-TL toplam alacak talebinde bulunarak davacı aleyhine Karşıyaka İcra Müdürlüğü'nün 2021/2562E. sayılı dosyasından 100.000,01-TL miktarlı senede dayalı olarak 71.000,00-TL asıl alacak için icra takibine başlattığını, yapılan takibin usule aykırı olduğu gibi davalı tarafından başlatılan söz konusu icra takibine konu alacağın kesinlikle hiçbir hukuki dayanağı olmadığını,

davalı yana böyle bir borcu bulunmadığını, davacı tarafından davalıya ödeme yapacağını beyan etmesi üzerine işleme konulan senet nedeniyle haksız kazanç elde etmeye çalışan davalı hakkında davacının dolandırıcılık ve tefecilik suçlarından şikayetçi olduğunu, soruşturma Karşıyaka Cumhuriyet Başsavcılığının 2021/15545 soruşturma numaralı dosyasından devam ettiğini, müvekkili ile iş yapmak için sermaye koyan davalının,

kalan borcuna dilediği gibi faiz yürüterek davacı borca sokmaya çalışarak ve kendisi de haksız kazanç elde etmeye çalışarak davaya konu kötüniyetli icra takibini başlatıldığını belirterek dolayısıyla ivedilikle davaya konu icra takibinin öncelikle ve ivedilikle teminatsız veya uygun görülecek bir teminat karşılığında takibin durdurulmasına ve müvekkili banka hesapları ile maaşına konulan hacizlerin ivedilikle kaldırılmasına karar verilmesini, müvekkilinin davalıya borcu olmadığının tespit edilmesine,

davalının haksız ve kötü niyetli takip yapmış olması nedeni ile icra takibine konulan takip konusu alacağın % 20’si üzerinden kötüniyet tazminatına mahkum edilmesine, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

YANIT

Davalı avukatı tarafından verilen yanıt dilekçesinde özetle; taraflar arasında araç alım satımına dair yazılı bir ortaklık anlaşması olmadığını, davacı yanın çalıştığı kurumdaki işinden zorunlu olarak ayrılmış olması nedeniyle; astsubay olmadan önceki dönemlerdeki hasarlı araç alım satım işlerini yapmak ve bu amaçla sermaye yapabilmek adına davalıdan borç para istediğini, davalının güvene dayalı borç para vermeyi kabul ettiğini, ancak davacının borcunu ödemediğini, davalının memur olduğunu, bu şekilde borç alıp vermeye alışık olmadığı için banka havalesi ile borca konu parayı göndermek istediğini, ancak davacı yanın,

vergisel durumlar nedeniyle borcun elden verilmesini talep ettiğini, davacının davacının memuriyetteyken de zaman zaman araç alım satım işi yaptığını ancak hem memuriyetle olan ilgisi hem de vergisel yükümlülükler nedeniyle bu işleri genellikle başkaları üzerinden ve elden alınan paralar ile yürüttüğünü bildiği için davacının bu talebini kabul ettiğini, davacının borç aldığı para ile başkaları üzerinden araç alım satımı yaptığını müvekkilinin bu işlerden anlamadığı için ortaklık teklifini kabul etmediğini, uygun olduğu zamanda aldığı borcu ödemesini istediğini, davacının bunun üzerine davalıdan başka borçlar da aldığını,

davacının bu borçlarını ödemediğini, davacının teminat mektubu başlıklı takibe konu senedi borçlarına karşılık verdiğini, taraflar arasında bir ortaklık anlaşması olduğuna, bu anlaşmaya istinaden senedin teminat senedi olduğuna dair bir belge olmadığını, davacının takibe konu senedi ödediğine dair dekont ya da ödeme makbuzu bulunmadığını, davacının, takibe konu senet bedeline ilişkin araç devri yaptığına dair yasal olarak kabul edilebilecek bir belge olmadığını, senet saiklerinden bağımsız bir kıymetli olarak borcun ispatı olmasına rağmen;

bir de üstüne üstlük davacı yan senede konu borcu olduğuna dair yazılı belge düzenlemiş ve müvekkile verdiğini belirterek haksız ve mesnetsiz davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesi 11/11/2022 Tarih ve 2021/668 Esas, 2022/786 Karar sayılı kararında özetle. Karşıyaka 1. İcra Md. 2021/2562 sayılı dosyası ,Karşıyaka Cumhuriyet Başsavcılığı 2021/15545 Sor.

No.lu dosyası,Teminat Mektubu başlıklı davacının beyanına esas yazı, tarafların iddia ve savunmaları ile davacının senet üzerindeki imzayı inkar etmediği veya ödendiğine dair aynı nitelikte belge sunmadığı, aksine senet bedeli kadar nakit aldığının teminat mektubu başlıklı belgeden de anlaşıldığı ,taraflar arasında ortaklık ilişkisinin kurulduğuna dair yazılı ve sözlü bir anlaşmanın dosya kapsamına sunulmadığı gibi Karşıyaka Cumhuriyet Başsavcılığı 2021/15545 Sor.

No.lu dosyasında dinlenen tanık ...'in beyanlarında da ortaklığın davacı ile ... arasında olduğu, davacıdan araç alım satımı konusunda yardımlaştıklarına ilişkin beyanları da göz önüne alındığında davacının ispatlanamayan davasının reddine dair karar verilmiştir.

İSTİNAF TALEBİNDE BULUNAN

Davacı vekili istinaf talebinde bulunmuştur.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı avukatı tarafından verilen istinaf kanun yoluna başvuru dilekçesinde özetle;-davacının davalı yana borcunun olmadığını, -tanık ....'in davacı ile ortaklığının söz konusu olmadığını, dosyaya sunulan deliller taraflar arasında whatsapp yazışmaları ile davacı ile davalı yanın ortak olduklarının anlaşıldığını, -tanıkların dinlenmediğini belirterek kararın kaldırılmasına davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava ; Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

Davaya dayanak Karşıyaka 1.İcra Müdürlüğünün 2021/2562E. sayılı dosyasının incelenmesinde; alacaklısının davalı, borçlusunun davacı olduğu, takibin 100.000-TL bedelli senedin 71.000- TL sinin tahsiline ilişkin yapılan kambiyo senetlerine özgü icra takibi olduğu anlaşılmıştır.

Kambiyo senedi düzenlenmesi dolayısıyla ortaya çıkan ilişki “kambiyo ilişkisi” ismiyle anılmaktadır. Kambiyo senedi vermek suretiyle borç altına giren borçlu “kambiyo taahhüdü”nde bulunmuş olur. Kambiyo ilişkisinin altında esas itibariyle bir asıl /temel borç ilişkisi vardır. Kambiyo senedinden kaynaklanan talebin geçerliliği, temel ilişkiden kaynaklanan temel talebin ve bununla ilgili olarak taraflar arasında varılmış amaca ilişkin mutabakatın geçerliliğinden tamamen bağımsızdır. Kambiyo senedinden doğan talep hakkına kambiyo hukuku, temel talebe ise bu talebin ait olduğu hukuk kuralları uygulanır. Bono, ödeme vaadi niteliğinde bir kambiyo senedidir. Bu nedenle bonoyu düzenleyen, asıl borçlu durumundadır .

Bonoda şekil şartları TTK’nın 688. maddesinde sayılmıştır. Bunlar; “Bono” ya da “Emre Muharrer Senet” ibaresi, kayıtsız şartsız bir bedel ödeme vaadi, vade, ödeme yeri, lehtar, keşide yeri ve tarihi, keşidecinin imzasıdır. Zorunlu şartlardan biri eksik olduğu takdirde, senedin bono niteliği kaybolur. Bunlardan vade ve ödeme yeri esaslı şekil şartlarından değildir. Sayılan zorunlu şekil şartlarının yanında seçimlik şartlar da vardır. Bonoya isteğe bağlı olarak, faiz, bedelin nakden yada malen alındığı veya yetkili mahkeme kayıtları da konabilir.

Yerleşik Yargıtay içtihatları ve öğretide kabul edildiği üzere, bonolara özgü seçimlik unsurlardan biri de temel borç ilişkisinden kaynaklanan borcun dayandığı nedenin gösterilmesine yönelik “bedel kaydı”dır. Yinelemek gerekirse “bedel kaydı” kambiyo senedinin ihtiyari kayıtlarındandır. Bu kayıt keşidecinin (borçlunun), senedin lehtarından (alacaklıdan) karşı edayı aldığını ispata yarar. Aslında kambiyo senetleri hukuku yönünden bu kayıtların bir anlamı ve önemi yoktur.

Çünkü kambiyo senedinin düzenlenmesiyle, mücerret bir borç ilişkisi yaratılmaktadır. Bu sebeple de karşı edimin elde edilip edilmediğinin önemi de bulunmamaktadır. Bedel kayıtları daha çok keşideci ile lehtar arasındaki iç ilişki yönünden ve ispat konusunda önem taşır. Kişisel defi sebeplerinin varlığının kanıtlanmasını kolaylaştırır.

Bono, bağımsız borç ikrarını içeren bir senettir. Bu sebeple bir illete bağlı olması gerekmez ve kural olarak ispat yükü senedin bedelsiz olduğunu ileri süren tarafa aittir. Ancak senette borcun nedeni “mal” ya da “nakit” olarak belirtilmişse, davacının yazılı borç sebebine dayanmaya hakkı olacağından, ispat yükü bunun aksini ileri süren tarafa ait olacaktır (HMK’nın m. 191/1, TMK m. 6).

Davalı tarafından varlığı inkâr edilen bir hukuki ilişkinin mevcut olmadığının (yok olduğunun) tespiti için açılan davaya menfi (olumsuz) tespit davası denir (Kuru, B: İcra ve İflâs Hukuku Ders Kitabı, Ankara, 2017, s. 136). Menfi tespit davası, 2004 sayılı İcra İflas Kanunu’nun (İİK) 72. maddesinde düzenlenmiştir.

Bu maddeye göre, borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında ya da icra takibinden sonra borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir. Bu dava maddi hukuk ve usul hukuku bakımından genel hükümlere dayalıdır ve normal bir hukuk davası olarak açılır.

Yukarıda yapılan açıklamalar ışığında somut olayda; Davacı; davalıyla arasında araç alım satımı konusunda ortaklık kurulduğunu ve senedin bu ortaklık ilişkisine dayalı olarak teminat senedi olarak verildiğini ileri sürerek dava açmıştır.

Davalı ise, davacı ile arasında hiçbir zaman araç alım satımına dair ortaklık anlaşması olmadığını, bu hususta yazılı bir anlaşma olmadığı gibi taraflar arasında sözlü olarak da böyle bir anlaşma yapılmadığını, davacının hasarlı araç alım satım işlerini yapmak ve bu amaçla sermaye yapabilmek için kendisinden borç para istediğini, davacıya güvendiği için borç para vermeyi kabul ettiğini, takibe konu senedin bu nedenle verildiği, ayrıca senedi verdiğine dair teminat mektubu başlıklı belgeyi de imzalayıp verdiğini bildirmiş teminat mektubu başlıklı belgeyi dosyaya ibraz etmiştir.

Davaya dayanak senet 100.000-TL bedelli olup ödeme tarihi 15.01.2019'dur. Davalı dayanağı teminat mektubu başlıklı yazı ve imzası davacı tarafından inkar edilmeyen belge ise; '.. 01.08.2019 tarihinde ...'tan elden borç olarak 100.000-tl aldım.15.01.2019 tarihinde faiz ve yasal sorumluluklarının tamamını karşılamayı taahhüt ederim. Aksi takdirde tüm yasal yollar açıktır...'şeklindedir.

Tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde: takibe dayanak senet kambiyo senedi olup bağımsız borç ikrarını içeren bir senettir. Bu sebeple bir illete bağlı olması gerekmez ve kural olarak ispat yükü senedin bedelsiz olduğunu ileri süren davacıdadır. Senet miktarı nazara alındığında davacı senedin bedelsiz olduğunu tanıkla da ispatlayamaz.

Davalı dayanağı 'Teminat Mektubu' başlıklı davacının imzasına haiz ve imza inkarına uğramayan belge içeri ile de sabit olduğu üzere davacı tarafça senet bedeli kadar davalıdan borç para alınmıştır. Hatta senette yer alan vade tarihi(ödeme) davacının adi yazılı belgede aldığı borcu davalıya ödemeyi taahhüt ettiği tarihle de aynıdır.

Bu haliyle davacı takibe konu senedin bedelsiz kaldığını ispatlayamadığından davanın reddine ilişkin karar usul ve yasaya uygun olmakla bildirilen tüm istinaf sebeplerinin 6100 sayılı HMK 353/1-b-1 maddesi uyarınca reddi gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.