İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2023/470 K.2023/516

Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 02/09/2022 tarih ve 2014/730 Esas, 2022/550 Karar sayılı kararının, istinaf başvurusu yoluyla incelenmesinin davacı mirasçıları tarafından istenilmesi üzerine, Dairemize gönderilen dosya incelendi, dosya içeriğine göre incelemenin duruşmasız olarak yapılması uygun görülmekle, gereği konuşulup düşünüldü.

İSTEM. Davacı, ... ili ...

İlçesi ... pafta, ... ada ve ... parselde kayıtlı taşınmazın maliki olduğunu, 02/11/2006 yılında iflasına karar verildiğini, davalıların söz konusu taşınmazı elbirliği ile haksız ve hukuka aykırı olarak iflas masası rıza ve hilafına kullandıklarını, taşınmazın ...'de bulunduğunu, elektrik, su ve atıksu hizmet bedellerinin ....'ye ödendiğini, davalıların Nisan ve Mayıs ayında kullandıkları elektrik, su ve atıksu hizmet bedellerini ödememesi nedeniyle kendisinin ödediğini ve davalılardan tahsili için davalılar hakkında Karşıyaka 4.İcra Müdürlüğünün 2014/5925 Esas sayılı dosyası ile yapılan icra takibinin itiraz üzerine durduğunu belirterek,

Karşıyaka 4. İcra Müdürlüğünün 2014/5925 Esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptaline ve takibin devamına karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı yargılama devam ederken 28.01.2022 tarihinde vefat etmiştir.

CEVAP

Davalılar davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ

Mahkemece, HMK'nun 150/5 maddesi gereğince davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

İSTİNAF TALEBİNDE BULUNAN

Davacı mirasçıları ..., ... ve ... istinaf talebinde bulunmuştur.

BİLDİRİLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Mirasçılar istinaf dilekçelerinde; İlk derece mahkemesince verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu,

Mahkemece; maddi ve hukuki olgular çerçevesinde, öncelikle yargılama sırasında vefat eden davacının mirasçılık belgesi getirtilerek, davacının mirasçılarına usulüne uygun tebligat yapılıp, mirası reddetmeyen mirasçılarının mecburi dava arkadaşı olarak yöntemince davaya katılımı sağlanmak, mirasçılar davayı birlikte takip etmekten kaçınırlarsa terekeye temsilci tayin ettirmek suretiyle, taraf teşkili sağlandıktan sonra, hasıl olacak sonuca göre esas hakkında bir karar vermesi gerektiğini, müteveffa davacının haleflerine (mirasçılarına) davadan haber dahi verilmeksizin dosyanın işlemden kaldırıldığını,

Davacının yargılama sırasında vefatı üzerine davacının mirasçıları davadan haberdar edilerek taraf teşkili sağlanması gerekirken, aksine davadan usulüne uygun olarak haberdar edilmemiş mirasçıların veya vekillerinin, 20/05/2022 tarihli duruşmada hazır olmadıkları nedeniyle dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilmesi ve 3 ay içerisinde yenilenmediği gerekçesiyle davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi hukuka aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, haksız olarak ödenen abonelik ücretlerinin tahsili için yapılan icra takibine itirazın iptali istemi ilişkindir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacı tarafından ....'ye ödenen Nisan ve Mayıs ayına ait elektrik, su ve atıksu hizmet bedellerinin davalılardan talep edilip edilemeyeceği ve miktarının tespitinden kaynaklanmaktadır.

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen ilk derece mahkemesi kararı hakkında 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık olup olmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.

Dava devam ederken taraflardan birinin ölmesi halinde,ölen kişinin taraf ehliyeti son bulur. (4721 sayılı TMK m. 28/1) Bu nedenle, davaya ölen tarafa karşı veya onun tarafından devam edilmesine imkan yoktur. Ölen tarafın mirasçılarına karşı veya onun mirasçıları tarafından davaya devam edilip edilmeyeceğinin tespiti için bir ayrım yapmak gerekir.

Yalnız öleni ilgilendiren, yani mirasçılarına geçmeyen haklara ilişkin davalar, tarafın ölümü ile konusuz kalır; bu davalara ölen tarafın mirasçılarına karşı (veya mirasçıları tarafından) devam edilmesine imkan yoktur. Yalnız ölen tarafı ilgilendirmeyen, yani mirasçıları da ilgilendiren, mirasçıların mal varlığı haklarını etkileyen davalar, tarafın ölümü ile konusuz kalmaz. Bu davalara, ölen tarafın mirasçılarına karşı (veya mirasçıları tarafından) devam edilir. Bunlar malvarlığı haklarına ilişkin davalardır. Bu halde, ölen tarafın mirasçıları, davayı mecburi dava arkadaşı olarak hep birlikte takip ederler.

Taraflardan birinin ölümü halinde, mirasçılar mirası kabul veya reddetmemişse, bu hususta kanunla belirlenen süreler geçinceye kadar dava ertelenir. Bununla beraber hâkim, gecikmesinde sakınca bulunan hallerde, talep üzerine davayı takip için kayyım atanmasına karar verebilir (6100 sayılı HMK m. 55).

Öte yandan; yargılama sırasında taraflardan birinin ölmesi halinde, ölen tarafın ehliyeti sona ereceğinden, ölen tarafın vekili varsa ölüm ile vekalet ilişkisi de kural olarak sona erer (TBK m.43/1, 513/1). Vekilin davaya devam etmesi mümkün olmayıp, sadece bu kişinin mirasçıları tarafından davaya devam edilebilir.

Yukarıda açıklanan maddi ve hukuki olgular çerçevesinde eldeki davada; ilk derece mahkemesince yargılama devam ederken davacının vefat ettiğinin vekili tarafından bildirilmesi üzerine 20.05.2020 tarihli celsede davanın HMK 150. Madde gereğince takip edilmeyen davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

Taraf teşkili kamu düzenine ilişkin olup, mahkemece yargılamanın her aşamasında re'sen göz önünde bulundurulmalıdır. Bu nedenle öncelikle vefat eden davacının tüm mirasçılarını gösterir mirasçılık belgesi getirtilerek, mirasçılık belgesinde yer alan mirasçılarına usulüne uygun durumu bildirir tebligat yapılıp, mirası reddetmeyen mirasçılarının mecburi dava arkadaşı olarak yöntemince davaya katılımı sağlanmak, mirasçılar davayı birlikte takip etmekten kaçınırlarsa terekeye temsilci tayin ettirmek suretiyle, taraf teşkili sağlandıktan sonra, hasıl olacak sonuca göre esas hakkında bir karar verilmesi gerekirken mirasçılar davadan haberdar edilmeden davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi isabetsiz görülmüştür.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, ilk derece mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olmadığı, davacı mirasçılarının istinaf başvuru nedenlerinin yerinde olduğu anlaşılmakla HMK'nın 353/1-a/4 maddesi uyarınca kararın kaldırılmasına ve dosyanın yeniden yargılama yapılmak üzere mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.