İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2022/1425 K.2024/19

İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 14.09.2021 tarih ve 2009/19 Esas, 2021/684 Karar sayılı kararının, istinaf başvurusu yoluyla incelenmesinin asıl ve karşı davada davalı-birleşen davada davacı ... vekili ile asıl ve karşı davada davacı- birleşen davada davalı ... Yapı Koop. vekili tarafından istenilmesi üzerine, dairemize gönderilen dosya incelendi, dosya içeriğine göre incelemenin duruşmasız olarak yapılması uygun görülmekle, gereği konuşulup düşünüldü.

İDDİA VE İSTEK

Asıl dava:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; "Taraflar arasındaki 24/03/2008 tarihli 'Proje Koordinatörlüğü' işi ile ilgili eser sözleşmesi gereğince, davalı ...'ın davacı Kooperatifin inşa ettiği binalar ve arsaları ile ilgili proje koordinatörlüğü yaptığı, ancak sözleşme edimlerini gereğince yerine getirmediği, ayrıca suç teşkil eden eylemi olup savcılığı da suç duyurusunda bulunulduğu, bu nedenle kendisine sözleşme çerçevesinde verilen vekaletin azledildiği, sözleşmenin feshedildiği, buna rağmen davalının davacı kooperatifin tapulu taşınmazını işgal ettiği, tel örgü çektiği, kooperatif ismini ve refaranslarını kullanarak iş yapmaya devam ettiği" iddiası ile, müdahalenin önlenmesine, müdahale nedeniyle uğranın zararın tespit ve tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Birleşen dava:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; "Taraflar arasındaki 24/03/2008 tarihli karma nitelikli 'Proje Koordinatörlüğü' işi ile ilgili eser sözleşmesindeki yüklenici olan davacının sözleşme gereği işini eksiksiz yaparken, davalıdan kaynaklanan birtakım sorunlar nedeniyle davalı kooperatifin sözleşmeyi haksız bir şekilde tek taraflı feshettiği, davacının hiçbir hak ediş ücretini alamadığı, ayrıca menfi zararlarının olduğu" iddiası ile, sözleşmenin haksız feshinin tespitine, sözleşme gereği hak ediş ücreti alacak tespit ve tahsiline, sözleşme gereği ve sözleşme dışı tüm zarar ve masraflarının tespit ve tahsili ile fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak üzere toplam 150.000 TL'nin tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Karşı Dava: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; "Yapılan feshin haklı olduğu ve davalının kooperatife suç teşkil eden işlemleri nedeniyle zararlar verdiği, işleri eksik bırakması nedeniyle zararlar verdiği, ayrıca yaptığı işe göre 144.000 TL fazla ödeme bulunduğu" iddiası ile, bunların tespit ve tahsiline karar verilmesini istemiştir.

SAVUNMA

Asıl dava: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; "davanın reddine" verilmesini istemiştir. Birleşen dava: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; "davanın reddine" verilmesini istemiştir.

Karşı Dava: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; "davanın reddine" verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesinin 14/09/2021 tarih ve 2009/19 Esas, 2021/684 Karar sayılı kararında özetle.

"Taraflar arasındaki eser sözleşmesinin feshinde her iki tarafın ortak irade gösterdiği, buna göre ortada kusurlu bir taraf bulunmadığı, bu nedenle tarafların tüm tazminat taleplerinin reddinin gerektiği, asıl davadaki müdahale iddiası konusuz kalmış olup davalı koordinatörün sözleşme mevcutken taşınmazda tel çit ve konteyner bulundurduğundan ve sözleşmenin feshinden sonra taşınmazın boşaltılması için ihtar olmadığından, ayrıca fesih ihtarından sonra makul bir sürede taşınmaz boşaltıldığından bu iddia ile ilgili olarak dava tarihinde davalının haklı olması nedeniyle onun yararına vekalet ücretine hükmedildiği,

18/01/2020 tarihli bilirkişi raporundaki tespitler çerçevesinde iş sahibi kooperatifin yükleniciye 10.750 TL fazla ödemesinin bulunduğu" gerekçeleri ile, asıl davadaki; müdahalenin önlenmesi davasının esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına, davalı yararına maktu vekalet ücretine, davacının tazminat talebinin reddine, birleşen davada; tüm tazminat ve alacak taleplerinin reddine, karşı davanın kısmen kabulü ile.

10.750 TL alacağın 30/03/2009 tarihinden itibaren reeskont faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, fazlaya ilişkin alacak kısmı ile tazminat talebinin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Asıl ve karşı davada davalı-birleşen davada davacı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle: "Hükme esas rapora göre hüküm kurulmasının hatalı olduğunu, Kooperatif'in sözleşmenin feshinde haksız olduğunu, tüm bilirkişi raporlarının yetersiz olduğunu, sözleşmenin ortak irade feshedilmesi gerekçesinin hatalı olduğunu, asıl davada maktu vekalet ücretine karar verilmesinin hatalı olup nispi olması gerektiğini" ifade ederek, mahkeme kararının ortadan kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.

Asıl ve karşı davada davacı- birleşen davada davalı ...

Yapı Koop. vekili istinaf dilekçesinde özetle: "sözleşmenin eser sözleşmesi olarak nitelendirilmesinin doğru olmadığını, Kooperatif'in sözleşmeyi feshetmekte haklı olduğunu, bedelsiz terk yönünde Kooperatif Genel Kurulu kararları bulunduğunu, genele kurulun yönetim kuruluna bu yetkiyi verdiğini, asıl davadaki müdahalenin önlenmesi davası konusuz kalmakla fesih ihtarının tebliği ile dava açıldığı ve haklı olunduğunu ve vekalet ücreti verilmemesinin hatalı olduğunu, karşı davadaki 10.750 TL fazla ödemenin doğru olmadığını, bu konunun iyice incelenmediğini ve 147.750 TL fazla ödeme yapıldığının ortada olduğunu,

fesihte haklı olup tazminat verilmemesinin de hatalı olduğunu" ifade ederek, mahkeme kararının ortadan kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.

KANITLAR, DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında HMK'nın 355.maddesi gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı yönü gözetilerek yapılan inceleme sonucunda aşağıdaki değerlendirmeler yapılmıştır:

Asıl dava; Kooperatif tarafından Koordinatöre karşı açılan "Proje Koordinatörlüğü Sözleşmesi" kaynaklı el atmanın önlenmesi ve el atma nedeniyle uğranan zarar tazmini, birleşen dava; Koordinatör tarafından Kooperatife karşı açılan aynı sözleşmeden kaynaklanan hak ediş alacağı ve tazminat, karşı dava ise; Kooperatif tarafından Koordinatöre karşı açılan yine aynı sözleşme nedeniyle fazla ödeme iddiasına davalı alacak ve tazminat isteklerine ilişkindir.

Taraflar arasında; Kooperatifin inşa etmekte olduğu binalar ile ilgili olarak Koordinatör ...'ın proje koordinatörlüğü yapması ile ilgili bir eser sözleşmesi bulunduğu, sözleşmenin Kooperatif tarafından feshedildiği konularında uyuşmazlık bulunmamaktadır.

Uyuşmazlık; "Sözleşmenin feshinin haklı olup olmadığı, buna göre tarafların iddia ettikleri zararların varlığı ve miktarı, yüklenicinin hak ediş alacağının varlığı ve miktarı ile bu konuda iş sahibi tarafından fazla ödeme olup olmadığı, yüklenicinin iş sahibine ait taşınmaza fesih sonrası el atıp atmadığı" noktalarında toplanmaktadır.

İlk derece mahkemesince verilen karar taraf vekillerinin istinaf sebepleri ile kamu düzeni gereği re'sen gözetilen hususlar çerçevesinde, aşağıdaki nedenlerle usul ve yasaya aykırıdır:

1-Davacı vekili 16/06/2009 tarihli duruşmadaki beyanında "davalının müdahalesinin sona erdiğini, davanın konusuz kaldığını, dosyadaki diğer talepleri atiye bıraktıklarını, bu konunun taraflar arasında görülmekte olan başka bir davanın konusunu oluşturduğunu, ancak davalı tarafın dava açılmasından sonra araziyi terk etmesi nedeniyle yargılama giderlerinden sorumlu tutulmasını istediklerini" ifade etmiştir.

Bu ifadedeki "dosyadaki diğer taleplerin atiye bırakıldığı" ibaresi, davanın özünden vazgeçmemekle birlikte ileride (gelecekte) açılmak üzere bu konudaki talebin şimdilik geri çekilmesi anlamına gelmekte olup, sözleşme ve dava tarihi ile söz konusu beyanın verildiği tarihte yürürlükte bulunan 1086 Sayılı HUMK.'nın 185/1. Maddesinde (6100 Sayılı HMK.'nın 123. Maddesinde) düzenlenen ve karşı tarafın açık muvafakatine bağlı kılınan "davanın geri alınması" niteliğindedir.

Hal böyle iken mahkemece; bu beyanın sadece asıl davadaki tazminat talebi hakkında mı verildiği, yoksa karşı davadaki de dahil olmak üzere tüm tazminat ve alacak taleplerini kapsayıp kapsamadığı davacı tarafa açıklattırılmadan, ayrıca özellikle karşı tarafın bu konuda muvafakati bulunup bulunmadığı sorulmadan tazminat taleplerinin reddine karar verilmesi doğru olmamıştır. Bu husus kamu düzenine ilişkin olduğu için dairemizce re'sen gözetilmiştir.

2-Yargılama sırasında bir çok bilirkişi incelemesi yapılarak raporlar alındığı ve bu raporların birbirleri ile çelişkili oldukları, yine hükme esas alınan 18/01/2020 tarihli raporun da; her ne kadar önceki raporlardan söz edilse de, hangi rapordaki hangi görüşün üstün tutulduğunun ya da hangi rapordaki hangi görüşe uyulmadığının irdelenmemesi nedeniyle raporlar arasındaki aykırılıkları gideren bir rapor olmadığı, yine hükme esas raporda iddia olunan zararlara ilişkin tazminat hesaplarının yapılmadığı anlaşılmakla, bütün bu eksiklik ve çelişkilerin giderilmesi bakımından yeni bir kurula kapsamlı bir inceleme yaptırılması gerekirken, mahkemece bu gerekliliğin yerine getirilmediği görülmüştür.

3-Asıl davada; "el atmanın önlenmesi" isteğinin esası konusuz kaldığı için, dava tarihindeki haklılık durumuna göre yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmesi çerçevesinde; el atıldığı iddia olunan alanın dava tarihindeki değeri keşfen tespit edilmek suretiyle, haklı olan taraf yararına bu değer üzerinden hesaplanacak nispi vekalet ücreti verilmesi gerekirken, maktu vekalet ücretine hükmedilmesi de doğru değildir.

Bu durumda mahkemece yapılması gereken iş:

1-Öncelikle; asıl ve karşı davaların davacısı olan Kooperatif vekiline, 16/06/2009 tarihli duruşmadaki "dosyamızdaki diğer taleplerimizi de atiye bırakıyoruz" şeklindeki beyanının sadece asıl davadaki taleplerini mi, yoksa karşı davadaki taleplerini de mi kapsadığı hususunun açıklattırılması,

2-Bu açıklamaya göre, asıl davadaki ya da asıl ve karşı davalardaki "davanın geri alınması" konusunda muvafakati olup olmadığının karşı tarafa sorulması,

3-Dosyada daha önce görev almayan 1 inşaat mühendisi, 1 mimar ve 1 mali müşavir bilirkişi görevlendirilerek, bilirkişi kurulundan; tarafların ticari defter ve ilgili belgeleri ve dosyadaki tüm bilirkişi raporları incelenmek suretiyle, raporlar arasındaki aykırılıkların irdelenip hangi görüşe katılım olup hangi görüşe olmadığının gerekçeleri ile birlikte açıklanarak, gerek iddia olunan zararlar ile ilgili tazminat hesaplamaları, gerekse yüklenicinin hak ediş alacağı miktarı ve bu konudaki fazla ödeme miktarı iddiaları çerçevesinde, ayrıntılı, gerekçeli ve denetime elverişli rapor alınması,

4-Asıl davada; esası konusuz kalan el atmanın önlenmesi isteği ile ilgili olarak, tarafların dava tarihindeki haklılık durumuna göre verilmesi gereken nispi vekalet ücretinin tespiti için, önce el atıldığı iddia olunan alanın dava tarihindeki değerinin belirlenmesi bakımından 1 inşaat mühendisi bilirkişi aracılığıyla yerinde keşif yapılması, buna göre de haklı olan tarafa verilmek üzere nispi vekalet ücretinin hesaplanması,

5-Bu araştırmalara göre ise; davanın geri alınması ve karşı tarafın muvafakati ile ilgili açıklamalar da dikkate alınmak suretiyle, hasıl olacak sonuç dairesinde karar verilmesi olmalıdır.

Yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda; taraf vekillerinin istinaf kanun yoluna başvurularının kabulü ile, ilk derece mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/(1)-a/4-6. Maddeleri gereğince kaldırılmasına karar verilmesi gerekmiş olup aşağıdaki hüküm kurulmuştur.