İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2024/1629 K.2024/1444

Muğla Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 26.04.2024 tarih ve 2024/121 D.İş Esas, 2024/119 Karar sayılı kararının, istinaf başvurusu yoluyla incelenmesinin talep eden vekili tarafından istenilmesi üzerine, dairemize gönderilen dosya incelendi, dosya içeriğine göre incelemenin duruşmasız olarak yapılması uygun görülmekle, gereği konuşulup düşünüldü.

İSTEM

İhtiyati haciz isteyen vekili tarafından verilen talep dilekçesinde özetle. Müvekkili ... (...), ...

A.Ş.'ye ait "..." isimli tekne için bir kısım iş ve işlemler yaptığını, taraflar arasında yapılacak iş ve işlemlere ilişkin bir sözleşme imzalanmışsa da bu sözleşmenin bir örneğinin müvekkilinin tüm girişimlerine rağmen müvekkiline verilmediğini, iş ve işlemleri tamamladıktan sonra karşı tarafça gerekli ödemenin yapılmadığını, müvekkilinin ödenmesi gereken bedel için karşı tarafa 3.500-EURO (146.169,66-TL) bedelinde fatura kestiğini, ancak karşı tarafın iade faturası ile faturayı iade ettiğini, müvekkilinin teknenin işlemlerini yapmak için teknenin bulunduğu ...

Ltd.

Şirketine ait tesise 14.10.2023-10.02.2024 tarihleri arasındaki 33 değişik tarihte giriş yaptığı, müvekkilinin stajyeri ...'un da aynı dönemde 17 değişik tarihte giriş yaptığı, borçlu şirket hakkında haricen yapılan araştırmalar sonucunda, borçlu şirketin başkaca şirketlere/şahıslara da ödeme yükümlülüğünden kaçınmak için iade faturası düzenlendiği, mali sıkıntılar çektiği ve mallarını kaçırma çabası içerisinde olduğunun anlaşıldığından müvekkilinin alacağını güvence altına almak için öncelikle borçlu şirkete ait "..." isimli teknenin ihtiyaten haczine karar verilmesi,

Mahkeme aksi kanaatte ise borçlunun diğer menkul ve gayrimenkul malları ile üçüncü kişilerdeki hak ve alacaklarının ihtiyaten haczine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesinin 26.04.2024 tarih ve 2024/121 D.İş Esas, 2024/119 Karar sayılı kararı ile özetle; ''.. tüm dosya kapsamı, taraflar arasındaki yazışmalar, fatura, ... Şirketinin yazısı dikkate alındığında, 2004 sayılı İİK'nun 257. vd. maddeleri gereğince talep eden yönünden yaklaşık ispat şartının gerçekleştiği ve tam ispatın gerekmediği dikkate alınarak ihtiyati haciz talebinin kısmen kabulüne, borçlunun 3.500,00-Euro'luk (146.169,66 TL) borçlarına ve masraflarına yeter miktarda menkul ve gayrimenkul malları ile üçüncü şahıslardaki hak ve alacakları üzerine %15 teminat karşılığında ihtiyati haciz konulmasına, ... isimli teknenin ihtiyati haciz talebinin reddine karar verilmiştir.

İlk derece mahkemesinin 15.05.2024 tarih ve 2024/121 D.İş Esas, 2024/119 Karar sayılı tashih kararı ile özetle; ''.. 3.500,00-Euro'luk (146.169,66 TL) borçlarına ve masraflarına yeter miktarda menkul ve gayrimenkul malları ile üçüncü şahıslardaki hak ve alacakları üzerine ihtiyati haciz konulmasına " kısmının " 2004 sayılı İİK.nun 257 vd. maddeleri gereğince borçlunun 4.200,00 euro'luk (146.169,66 TL) borçlarına ve masraflarına yeter miktarda menkul ve gayrimenkul malları ile üçüncü şahıslardaki hak ve alacakları üzerine ihtiyati haciz konulmasına," şeklinde tashihine (düzeltilmesine)'' dair karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Talep eden vekili tarafından verilen 19.08.2024 tarihli istinaf kanun yoluna başvuru dilekçesi ile özetle;

-Muğla Asliye Ticaret Mahkemesinin 2024/121 D. İş ve 2024/119 Karar sayılı kararı ile, ... isimli teknenin ihtiyati haciz talebinin reddine karar verildiğini, söz konusu karara karşı reddedilen kısım yönünden yasal süresi içerisinde istinaf kanun yoluna başvurduklarını,

-Müvekkilinin ... A.Ş.'ye verdiği hizmetin, bu hizmetin kapsamı, anlaşılan bedelin kendisine ödenmediği hususlarının işbu dosya kapsamındaki tüm deliller ile sabit olduğunu, müvekkilinin edimleri sırasında ... A.Ş.'ye ait "..." isimli teknenin .... Ltd. Şirketine ait tesiste bulunduğunu, müvekkilinin iş ve işlemler için tesise giriş çıkış yaptığını, müvekkilinin giriş çıkışlarını gösterir ... tarafından verilen belgenin dava dilekçeleri ekinde sunulduğunu,

-Borçlu şirket hakkında haricen yapılan araştırmalar sonucunda, borçlu şirketin başkaca şirketlere/şahıslara da ödeme yükümlülüğünden kaçınmak için iade faturası düzenlendiği, mali sıkıntılar çektiği ve mallarını kaçırma çabası içerisinde olduklarının anlaşıldığını,

-Borçlu şirkete ait "..." isimli teknenin ihtiyati haczi için koşullar oluşmuş iken söz konusu teknenin ihtiyati haczine ilişkin ret kararı verilmesinin hukuka aykırı olduğunu,

Belirterek Muğla Asliye Ticaret Mahkemesinin 2024/121 D. İş ve 2024/119 Karar sayılı kararına karşı reddedilen kısım yönünden istinaf başvurularının kabulüne, borçlu şirkete ait "..." isimli teknenin ihtiyaten haczine karar verilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesi istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

DELİLLER, DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; HMK.nın 355. maddesindeki düzenleme uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı yönü gözetilerek yapılan inceleme sonucunda,

Talep, "..." isimli teknenin ihtiyati haczine karar verilmesi istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesi tarafından "..." isimli teknenin ihtiyati haciz talebinin reddine karar verildiği, verilen bu kararın ihtiyati haciz talep eden vekili tarafından istinaf edildiği görülmüştür.

6102 sayılı TTK'nın 'Deniz Ticareti' başlıklı beşinci kitabında da gemilere ilişkin ihtiyati haciz düzenlenmiştir. Anılan Kanun'un 1362. maddesi gereğince alacaklının, alacağının 1352. maddeden sayılan deniz alacaklarından olduğu ve parasal değeri hakkında mahkemeye kanaat getirecek delilleri sunması gerekmektedir. Buna göre, HMK'nın 389. ve İİK'nın 257.maddesinde olduğu gibi talep konusunda yaklaşık ispat gerekli ve yeterlidir. '(Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2014/11222 Esas ve 2014/13495 Karar sayılı İlamı)

6102 sayılı TTK' nın 1352. maddesinde;

(1) “Deniz alacağı”; aşağıda sayılan hususların birinden veya birkaçından doğan istem anlamına gelir:

a) Geminin işletilmesinin sebep olduğu zıya veya hasar.

b) Geminin işletilmesi ile doğrudan doğruya ilgili olarak karada veya suda meydana gelen can kaybı veya diğer bedensel zararlar.

c) Kurtarma faaliyeti veya her türlü kurtarma sözleşmesi, çevre zararı tehdidi oluşturan bir gemi veya gemideki eşya ile ilgili kurtarma faaliyeti için ödenecek özel tazminat.

d) Çevreye, kıyı şeridine veya bunlara ilişkin menfaatlere gemi ile verilen zarar ya da zarar verme tehdidi; bu zararı önlemek, sınırlandırmak veya ortadan kaldırmak için alınan önlemler; bu zarar karşılığı ödenecek tazminat; çevrenin eski duruma getirilmesi için fiilen alınan veya alınacak olan makul önlemlerin giderleri; bu zarar ile bağlantılı olarak üçüncü kişilerin uğradığı veya uğrayabileceği kayıplar ve bu bentte belirtilenlere benzer nitelikteki zararlar, giderler veya kayıplar.

e) Geminin içinde bulunan veya bulunmuş olan şeyler de dâhil olmak üzere, batmış, enkaz hâline gelmiş, karaya oturmuş veya terkedilmiş olan bir geminin yüzdürülmesi, kaldırılması, çıkartılması, yok edilmesi veya zararsız hâle getirilmesi için yapılan giderler ve harcamalar ile terk edilmiş bir geminin korunması ve gemi adamlarının iaşesi ile ilgili giderler ve harcamalar.

f) Bir çarter parti düzenlenmiş olup olmadığına bakılmaksızın, geminin kullanılması veya kiralanması amacıyla yapılmış her türlü sözleşme.

g) Bir çarter parti düzenlenmiş olup olmadığına bakılmaksızın, gemide eşya veya yolcu taşınması amacıyla yapılmış her türlü sözleşme.

h) Gemide taşınan, bagaj dâhil, eşyaya gelen veya bu eşyaya ilişkin zıya veya hasar.

i) Müşterek avarya.

j) Römorkaj.

k) Kılavuzluk.

l) Geminin işletilmesi, yönetimi, korunması veya bakımı için sağlanan eşya, malzeme, kumanya, yakıt, konteynerler dâhil teçhizat ve bu amaçlarla verilen hizmetler.

m) Geminin yapımı, yeniden yapımı, onarımı, donatılması ya da geminin niteliğinde değişiklik yapılması.

n) Liman, kanal, dok, iskele ve rıhtım, diğer su yolları ile karantina için ödenecek resimlerle diğer paralar.

o) Ülkelerine getirilme giderlerini ve onlar adına ödenmesi gereken sosyal sigorta katılma paylarını da içererek, gemi adamlarına, gemide çalışmaları dolayısıyla ödenecek ücretlerle, onlara ödenmesi gereken diğer tutarlara ilişkin istemler.

p) Gemi için alınmış krediler dâhil olmak üzere, geminin veya malikinin adına yapılmış harcamalar.

r) Geminin maliki tarafından veya onun hesabına ödenecek, karşılıklı sigorta aidatları da dâhil sigorta primleri.

s) Geminin maliki tarafından veya onun hesabına gemiye ilişkin olarak ödenecek her türlü komisyon, brokaj veya acente ücretleri.

t) Geminin mülkiyeti veya zilyetliğine ilişkin her türlü uyuşmazlık.

u) Geminin ortak malikleri arasında çıkan, geminin işletilmesine ya da gemiden sağlanan hasılata ilişkin her türlü uyuşmazlık.

v) Gemi rehni, gemi ipoteği veya gemi üzerinde aynı nitelikteki ayni bir yükümlülük.

y) Geminin satışına ilişkin bir sözleşmeden kaynaklanan her türlü uyuşmazlık." şeklinde

TTK nın 1353. Maddesinde ise;

(1) Deniz alacaklarının teminat altına alınması için, geminin sadece ihtiyati haczine karar verilebilir. Bu alacaklar için gemi üzerine ihtiyati tedbir konulması veya başka bir surette geminin seferden menedilmesi istenemez.

(2) Akdî veya kanuni bir rehin ile teminat altına alınmış deniz alacakları hakkında da birinci fıkra hükmü uygulanır.

(3) Deniz alacaklarından başka alacaklar için gemi hakkında ihtiyati haciz kararı verilemez.

(4) Alacağın, 1352 nci maddede sayılan bir deniz alacağı olması, ihtiyati haciz sebebidir.

(5) Vadesi gelmemiş deniz alacaklarında, İcra ve İflas Kanununun 257 nci maddesinin ikinci fıkrasında öngörülen şartlar gerçekleştiği takdirde geminin ihtiyati haczi istenebilir" şeklinde düzenleme bulunmaktadır.

Alacağın deniz alacağı olması durumunda da; ihtiyati haciz verilebilmesi için TTK m. 1369 ve devamına göre; aleyhine ihtiyati haciz istenen tarafın deniz alacağının borçlusu olması gerekmektedir. Bu borçlunun deniz alacağının doğduğu anda ve ihtiyati haczin talep edildiği sırada talep konusu geminin maliki olmasını gerektirir (TTK m. 1369). Bilindiği üzere; ihtiyati haciz talebini gemi maliki olan donatana yöneltmesi gereklidir.

TTK m. 1369’a göre; ihtiyati haciz hakkının kullanılabilmesi için 1. fıkra “a” bendine göre. “Deniz alacağı doğduğunda geminin maliki olan kişi, ihtiyati haczin uygulandığı sırada da bu borçtan sorumlu olup, geminin maliki ise; veya …..” ve “e” bendine göre. “Alacak 1320 madde uyarınca gemi alacaklısı hakkı veriyorsa” mümkün olup; bunlar dışında ihtiyati haczin verilmesi mümkün değildir.

Somut olayda, TTK 1369.maddesine göre, aleyhine ihtiyati haciz talep edilen karşı tarafın deniz alacağının doğduğu anda ve ihtiyati haczin talep edildiği sırada "..." isimli teknenin maliki olduğunu gösteren delillerin ve teknenin sicil kaydının dosyada bulunmadığı, yine talep edenin ihtiyati haciz istemesi halinde bu alacağına ilişkin ihtiyati haciz kararı verebilmesi için TTK 1363.maddesine göre 10.000 Özel Çekme Hakkı tutarında teminatı talepte bulunduğu an itibariyle mahkeme veznesine depo etmesi etmediği,

bu kapsamda "..." isimli teknenin ihtiyati haczinin yasal koşulları oluşmadığından Mahkemece "..." isimli teknenin ihtiyati haciz talebinin reddine karar verilmesinde usule ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığından ihtiyati haciz talep eden vekilinin istinaf istemi yerinde görülmemiştir.

Dosya kapsamı, mahkeme gerekçesi ve yapılan değerlendirmeye göre; mahkemece verilen karar usul ve yasaya uygun olup, ihtiyati haciz talep eden vekilinin istinaf kanun yoluna başvurusunun HMK'nın 353/(1)-b-1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerekmiş olup, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.