İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2024/592 K.2024/683

İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 26.01.2024 tarih ve 2024/22 D.iş Esas, 2024/24 Karar sayılı kararının, istinaf başvurusu yoluyla incelenmesinin ihtiyati haciz isteyen vekili tarafından istenilmesi üzerine, dosyanın gönderildiği, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi'nin 14.03.2024 tarih ve 2024/315 Esas, 2024/596 Karar sayılı görevsizlik kararı ile dairemize gönderilen dosya incelendi, dosya içeriğine göre incelemenin duruşmasız olarak yapılması uygun görülmekle, gereği konuşulup düşünüldü.

STEM

İhtiyati haciz isteyen vekili tarafından verilen 24.01.2024 tarihli ihtiyati haciz istemli dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile borçlu şirket arasında, Güneş Enerji Santrali Yapım İşi Sözleşmesi nedeniyle bir ticari ilişki bulunduğunu, müvekkili şirketin, söz konusu sözleşme kapsamında edimlerini düzenli bir şekilde, belirlenen süre içerisinde ve eksiksiz olarak yerine getirdiğini, ancak davalı-karşı tarafın borçlarını ödemeyerek sözleşme şartlarına uymadığını, bu durumun cari hesap kayıtları ve fatura belgeleri üzerinden açıkça görüleceğini, İlgili sözleşme çerçevesinde,

müvekkili şirket tarafından 13.01.2024 tarihi itibariyle başarıyla tamamlanan 270 kW gücündeki Fotovoltaik güneş paneli kurulumunun, sözleşme hükümlerine uygun bir şekilde gerçekleştirildiğini, borçlunun ödemesi gereken 11.410,71 USD tutarındaki bakiye cari hesap borcu için yapılan ikazlara rağmen, şu ana kadar borçlu herhangi bir ödeme gerçekleştirmediğini, taraflar arasındaki sözleşmenin "ödeme" hususunu düzenleyen 5.2.1 maddesi "Elektrik proje onayı alınıp sistemin elektrik üretir hale getirilmesi itibariyle işlemin bittiğine dair mail atılır akabinde 24 saat içinde sözleşme bedeli ödenir.

24 saat içinde ödenmemesi halinde sözleşme bedelinin %10'u cezai şart uygulanır." hükmünü içerdiğini, bu çerçevede, borçluya sözleşmeye uygun olarak 15.01.2024 tarihinde mail ile bildirim yapıldığını ve bakiye olan 11.410,71 USD'nin ödenmesi için 24 saat süre tanındığını, ancak, borçlu tarafından belirlenen süre içinde ödeme yapılmadığını ve anılan madde uyarınca müvekkilinin 17.750,00 USD cezai şart alacağının muaccel hale geldiğini, borçlu ile müvekkili arasındaki ticari ilişkiden kaynaklanan alım-satımların cari hesap kayıtlarına göre,

borçlu şirketin 11.410,71 USD tutarındaki bakiye borcu ile müvekkili şirket ile imzalanan sözleşmeden kaynaklanan 17.750,00 USD tutarındaki cezai şart borcu olmak üzere toplamda 28.960,71 USD borcu bulunmakla birlikte bu borçlar bugüne kadar ödenmediğini, alacağın tahsili için borçlu ile birkaç defa irtibat kurulduğunu, ancak başarılı bir sonuca ulaşılamadığını, ayrıca, taraflarınca yapılan tahkikat ve piyasadaki bilgilere göre, borçlu şirketin başka şirketlere de borcu olduğu ve bu borçları ödemekte geciktiğinin tespit edildiğini belirterek;

borçlunun taşınır ve taşınmaz mallarına ve üçüncü şahıslardaki hak ve alacaklarına borca yetecek tutarda ihtiyati haciz konulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesi 26.01.2024 tarih ve 2024/22 D.iş Esas, 2024/24 D.iş Karar sayılı kararında özetle; ihtiyati haciz talep eden vekili, dayanak faturalardaki malların borçlu şirkete teslim edildiğine ilişkin borçlunun imzasını taşıyan bir belge ya da hizmetin ifa edildiğini yaklaşık ölçüde ispata yarar bir vesika ibraz etmediği, faturalar karşı taraf adına düzenlenmiş olmakla birlikte, tek taraflı olarak düzenlenen faturaların talep edenin alacaklı olduğunu ispata elverişli olmadığı, ihtiyati haciz talep eden vekilinin, İİK'nun 257. maddesinin 2.fıkrasındaki koşulların gerçekleştiği iddiasına gelince;

borçlunun muayyen yerleşim yerinin bulduğu sabittir ve sunulan belgeler taahhütlerinden kurtulmak maksadıyla mallarını gizlediğini, kaçırdığını veya kaçmağa hazırlandığını, alacaklının haklarını ihlal eden hileli işlemlerde bulunduğunu yaklaşık ispat ölçüsünde dahi ispata yarar nitelikte olmadığından talep edenin ihtiyati haciz talebinin reddine dair karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

İhtiyati haciz isteyen vekili tarafından verilen 30.01.2024 tarihli istinaf kanun yoluna başvuru dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile borçlu arasında, Güneş Enerji Santrali Yapım İşi Sözleşmesi nedeniyle bir ticari ilişki bulunduğunu, müvekkili şirketin, söz konusu sözleşme kapsamında edimlerini düzenli bir şekilde, belirlenen süre içerisinde ve eksiksiz olarak yerine getirdiğini, ancak davalı tarafın borçlarını ödemeyerek sözleşme şartlarına uymadığını, bu hususun, dosyaya eklenen cari hesap kayıtları ve fatura belgeleri üzerinden açıkça görüldüğünü, ilgili Güneş Enerji Santrali Yapım İşi Sözleşmesi çerçevesinde,

müvekkili şirket tarafından 13.01.2024 tarihi itibariyle başarıyla tamamlanan 270 kW gücündeki Fotovoltaik güneş paneli kurulumunun, sözleşme hükümlerine uygun bir şekilde gerçekleştirildiğini, bu süreçte, borçlunun ödemesi gereken 11.410,71 USD tutarındaki bakiye cari hesap borcu için yapılan ikazlara rağmen, şu ana kadar borçlunun herhangi bir ödeme gerçekleştirmediğini, taraflar arasındaki sözleşmenin "ödeme" hususunu düzenleyen 5.2.1 maddesi "Elektrik proje onayı alınıp sistemin elektrik üretir hale getirilmesi itibariyle işlemin bittiğine dair mail atılır akabinde 24 saat içinde sözleşme bedeli ödenir.

24 saat içinde ödenmemesi halinde sözleşme bedelinin %10'u cezai şart uygulanır." hükmünü içerdiğini, bu çerçevede, borçluya sözleşmeye uygun olarak 15.01.2024 tarihinde mail ile bildirim yapıldığını ve bakiye olan 11.410,71 USD'nin ödenmesi için 24 saat süre tanındığını, ancak, borçlu tarafından belirlenen süre içinde ödeme yapılmadığını, bu durumun, sözleşmenin 5.2.1 maddesi uyarınca müvekkilinin 17.750,00 USD cezai şart alacağını muaccel hale getirdiğini, ilgili mail görüntüsünün dilekçe ekinde sunulduğunu, bu bağlamda, borçlu ile müvekkili arasındaki ticari ilişkiden kaynaklanan alım-satımların cari hesap kayıtlarına göre,

borçlu şirketin 11.410,71 USD tutarındaki bakiye borcu ile müvekkili şirket ile imzalanan sözleşmeden kaynaklanan 17.750,00 USD tutarındaki cezai şart borcu olmak üzere toplamda 28.960,71 USD borcu bulunmakla birlikte bu borçların bugüne kadar ödenmediğini, alacağın tahsilatı için borçlu ile birkaç defa irtibat kurulduğunu, ancak başarılı bir sonuca ulaşılamadığını, ayrıca, taraflarınca yapılan tahkikat ve piyasadaki bilgilere göre, borçlu şirketin başka şirketlere de borcu olduğu ve bu borçları ödemekte geciktiğinin tespit edildiğini,

bu nedenleri göz önüne aldıklarında borçluların menkul ve gayrimenkul malları ile üçüncü kişilerdeki hak ve alacaklarının ihtiyaten haczine karar verilmesini talep etme zorunluluğunun doğduğunu, somut olayda İİK'nın 257. maddesindeki ihtiyaten haciz koşullarını karşılamakta olup borçlunun yedinde veya üçüncü şahısta olan taşınır ve taşınmaz mallarını ve alacaklarıyla diğer haklarını ihtiyaten haczettirebilir denildiğini, İlgili kanun maddesi ile aşağıdaki Yargıtay ve Bölge Adliye Mahkemesi kararlarının da haklılıklarını gösterdiğini (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi'nin 2019/312 Esas, 2019/281 Karar,

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2016/8631 Esas, 2016/7767 Karar, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi'nin 2018/1552 Esas, 2018/1236 Karar, Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin 2014/16266 Esas, 2015/4472 Karar, Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin 2015/685 Esas, 2015/13030 Karar sayılı ilamları.), sonuç olarak,

ilgili kanun maddesi ve referans alınan Yargıtay ile Bölge Adliye Mahkemesi kararlarının, müvekkili şirketin ihtiyaten haciz talebinin hukuki temellendirilmesini sağladığını, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin vurguladığı gibi, İİK'nın 257. maddesine göre vadesi gelmiş ve rehinle temin edilmemiş bir para borcunun alacaklısı, borçlunun taşınır ve taşınmaz mallarını ihtiyaten haczedebileceğini, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi ve Yargıtay 9. Hukuk Dairesi kararlarının da benzer bir yaklaşıma işaret ettiğini ve ihtiyaten haciz talebinin yaklaşık ispatın yeterli olduğu koşullarda haklılık arz ettiğini belirttiğini, bu bağlamda,

borçlu şirketin mal kaçırma ihtimali, para transfer riski ve diğer borçlara olan durumu göz önüne alınarak ihtiyaten haciz talebinin meşruiyetinin ortaya konulduğunu, borçlunun mal kaçırma ihtimali göz önüne alındığında, banka hesaplarında para transferi riski bulunması,

borçlunun taşınır ve taşınmaz malları ile üçüncü kişilere ait hak ve alacakları ile bankadaki mevduatlarının ihtiyaten haczedilmesi gerekliliğini ortaya çıkardığını, İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nden talep ettikleri ihtiyaten hacizin, maalesef 26.01.2024 tarihli 2024/22 Değişik İş, 2024/24 Karar sayılı kararıyla reddedildiğini, ihtiyati haciz tedbiri uygulanmaması halinde, müvekkilinin alacaklarını tahsil etme sürecindeki olası zorluklar ve riskler göz önüne alındığında, bu durumun müvekkilinin meşru çıkarlarını koruma konusunda ciddi bir tehlike oluşturabileceğini,

bu ret kararına karşı ileri sürecekleri sebepler ve re'sen değerlendirilecek diğer unsurlar göz önüne alındığında, istinaf kanun yoluna başvurma zorunluluğunun hasıl olduğunu, yukarıda detaylıca açıkladıkları sebeplerle birlikte re'sen dikkate alınacak nedenlerle; ilk derece mahkemesi kararının ihtiyati haciz talebinin reddi kararının bozulmasına, yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesi istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

DELİLLER, DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; HMK.nın 355. maddesindeki düzenleme uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı yönü gözetilerek yapılan inceleme sonucunda,

Talep, ihtiyati haciz istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesi tarafından ihtiyati haciz talebinin reddine karar verildiği, verilen kararın ihtiyati haciz talep eden davacı vekili tarafından istinaf edildiği görülmüştür.

2004 sayılı İcra İflas Kanunu'nun 257. maddesinde, “Rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı, borçlunun yedinde veya üçüncü şahısta olan taşınır ve taşınmaz mallarını ve alacaklarıyla diğer haklarını ihtiyaten haczettirebilir. Vadesi gelmemiş borçtan dolayı yalnız aşağıdaki hallerde ihtiyati haciz istenebilir: 1–Borçlunun muayyen yerleşim yeri yoksa; 2–Borçlu taahhütlerinden kurtulmak maksadıyla mallarını gizlemeğe, kaçırmağa veya kendisi kaçmağa hazırlanır yahut kaçar ya da bu maksatla alacaklının haklarını ihlâl eden hileli işlemlerde bulunursa; Bu suretle ihtiyati haciz konulursa borç yalnız borçlu hakkında muacceliyet kesbeder.”;

258. maddesinde, “İhtiyati hacze 50 nci maddeye göre yetkili mahkeme tarafından karar verilir. Alacaklı alacağı ve icabında haciz sebepleri hakkında mahkemeye kanaat getirecek deliller göstermeğe mecburdur. Mahkeme iki tarafı dinleyip dinlememekte serbesttir. İhtiyatî haciz talebinin reddi halinde alacaklı istinaf yoluna başvurabilir. Bölge adliye mahkemesi bu başvuruyu öncelikle inceler ve verdiği karar kesindir.” düzenlemeleri mevcuttur.

İhtiyati haciz kararı verilmesinin yasal koşulları İİK'nun 257. maddesinde düzenlenmiş olup, talepte bulunan alacaklı tarafından, alacağın varlığı ve miktarı hususunda, yaklaşık ispat olgusunun yerine getirilmesi gerekmektedir. İİK'nun 258. maddesi uyarınca, alacaklının alacağı ve icabında haciz sebepleri hakkında mahkemeye kanaat getirecek delilleri göstermesi mecburdur.

Tarafların iddia ve savunmalarının gerçekliği ve haklılığı yapılacak olan yargılama sonunda ortaya çıkacak ise de, ihtiyati haciz kararı verilmesinin talep edildiği tarih itibariyle ihtiyati haczin yasal koşullarının oluşup oluşmadığının değerlendirilerek sonuca gidilmesi gerekmektedir.

İİK 265.maddede, borçlu kendisi dinlenmeden verilen ihtiyati haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata karşı; huzuriyle yapılan hacizlerde haczin tatbiki, aksi halde haciz tutanağının kendisine tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde mahkemeye müracaatla itiraz edebilir.

Dava eser sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili için başlatılan takibe itirazın iptali istemine ilişkin ilişkin olup,

İhtiyati haciz isteyen şirket ile borçlu şirket arasında, Güneş Enerji Santrali Yapım İşi Sözleşmesi nedeniyle bir ticari ilişki bulunduğunu, İhtiyati haciz isteyen şirketin, söz konusu sözleşme kapsamında edimlerini düzenli bir şekilde, belirlenen süre içerisinde ve eksiksiz olarak yerine getirdiğini, ancak davalı-karşı tarafın borçlarını ödemeyerek sözleşme şartlarına uymadığını, taraflar arasındaki sözleşmenin "ödeme" hususunu düzenleyen 5.2.1 maddesi "Elektrik proje onayı alınıp sistemin elektrik üretir hale getirilmesi itibariyle işlemin bittiğine dair mail atılır akabinde 24 saat içinde sözleşme bedeli ödenir.

24 saat içinde ödenmemesi halinde sözleşme bedelinin %10'u cezai şart uygulanır." hükmünü içerdiğini, bu çerçevede, borçluya sözleşmeye uygun olarak 15.01.2024 tarihinde mail ile bildirim yapıldığını ve bakiye olan 11.410,71 USD'nin ödenmesi için 24 saat süre tanındığını, ancak, borçlu tarafından belirlenen süre içinde ödeme yapılmadığını ve anılan madde uyarınca İhtiyati haciz isteyen şirketin 17.750,00 USD cezai şart alacağının muaccel hale geldiğinden bahisle ihtiyati haciz kararı verilmesini talep etmiş ise de, dava konusu alacağın yargılamayı gerektirmesi nedeniyle,

İİK.'nın 257 ve devamı maddeleri gereğince dosya kapsamında sunulan delillerin muaccel bir alacağın varlığına ilişkin "yaklaşık ispat" ölçüsünü sağlayacak nitelikte olmadığı gibi İİK 257/2 maddesine göre davalının mallarını gizlemeğe,

kaçırmağa veya kendisinin kaçmağa hazırlandığı yahut kaçtığına ya da bu maksatla alacaklının haklarını ihlâl eden hileli işlemlerde bulunduğu iddiasıyla ilgili olarak da yaklaşık ispata yarar dosya kapsamında delil bulunmadığı anlaşıldığından ilk derece mahkemesinin ihtiyati haciz isteminin reddine ilişkin kararında usule ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığından İhtiyati haciz isteyen vekilinin istinaf istemi yerinde görülmemiştir.

Dosya kapsamı, mahkeme gerekçesi ve yapılan değerlendirmeye göre; mahkemece verilen ara karar usul ve yasaya uygun olup, İhtiyati haciz isteyen vekilinin istinaf kanun yoluna başvurusunun HMK'nın 353/(1)-b-1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur.