İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi E.2021/812 K.2024/2057

Taraf vekilleri tarafından yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucu eksiklik bulunmadığı anlaşılmakla; inceleme aşamasına geçildi. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin ambalaj üretim ve ticareti ile iştigal etmekte olduğunu, davalı/borçluya uzun süre çeşitli faturalara konu ambalaj malzemesi sattığını, davaya ve icra takibine konu fatura bedellerine herhangi bir itirazda bulunmayan davalı/borçlunun tüm şifahi görüşmelere rağmen 99.465,83-TL toplam borcunu takip tarihine kadar ödemediğini, davalı/borçlu hakkında Selçuk İcra Müdürlüğünün 2019/710 Esas numaralı dosyasında icra takibinin başlatıldığını, davalı/borçlu vekili tarafından borca itiraz edildiğini ve takibin durdurulduğunu,

yasal zorunluluk olan arabuluculuğa başvurulduğunu ancak davalı/borçlu vekili ile yapılan görüşmede anlaşmama tutanağı düzenlendiğini ve sürecin sonlandığını, borçlunun zaman kazanmaya yönelik itirazının iptali ile %20 icra inkar tazminatına hükmedilmesini, mahkemece masrafları ve avukatlık ücretinin karşı tarafa yükletilmesine arar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı taraf ile müvekkili arasında faturaya dayalı ticari bir ilişkinin bulunduğunu, davalı müvekkilinin davacı taraftan mal aldığını, karşılığında da ödemelerini yaptığını, ancak taraflar arasındaki normal alışveriş gereğince davacının hatalı ürün gönderdiğini bu nedenle hiç teslim alınmayan ürünlerin iade edilen malların olduğunu, davalı müvekkili tarafından teslim alınan tüm ürünlerin bedellerinin ödendiğini, davacı dava dilekçesinde alacağının kaynağının hangi faturalar ve ürünler olduğunu açıkça beyan etmediğini, haksız ve kötüniyetli olarak takip yapan davacının %20'den aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

MAHKEMECE

"...,Tüm dosya kapsamı, tarafların iddia ve savunmaları, İzmir Arabuluculuk Bürosunun 2019/4585 Dosya 2019/75582 Arabuluculuk numaralı Arabuluculuk Son Anlaşmama Tutanağı aslı, Selçuk İcra Dairesinin 2019/710 Esas sayılı dosyası, taraflara ait ticari defter ve belgeler, taraflara ait ticaret sicili kayıtları, İzmir Vergi Dairesi nezdinde bulunan ... ile ...

Şirketi'ne ait BA/BS formları, talimat yazılmak suretiyle alınan Serbest Muhasebeci Mali Müşavir bilirkişinin 14/07/2020 havale tarihli raporu, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir bilirkişinin 17/09/2020 havale tarihli raporu, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir bilirkişinin 30/10/2020 havale tarihli ek raporu ve sair deliller birlikte değerlendirildiğinde,

dava konusu uyuşmazlığın taraflar arasındaki ambalaj malzemesi alım satımına ilişkin ticari ilişki kapsamında davacı şirket tarafından davalı şirket adına düzenlenen faturalardan kaynaklanan alacağın tahsili amacıyla davalı şirket aleyhine başlatılan icra takibine davalı şirket tarafıdan süresinde yapılan itirazın iptali ve asıl alacağın %20'si oranında icra inkar tazminatının davalı şirketten tahsili taleplerine ilişkin olduğu,

Selçuk İcra Dairesinin 2019/710 Esas sayılı dosyasında davacı ... vekilinin, davacı şirketin davalı ...nden olan alacağının tahsili amacıyla davalı ... aleyhine 99.645,83-TL asıl alacak bedeli üzerinden icra takibi başlattığı, davalının süresinde yapmış olduğu itirazı üzerine icra takibinin durdurulmasına karar verildiği,

davacı şirkete ait ticari defter ve belgelerin incelenmesi amacıyla Salihli Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesi'ne talimat yazılmak suretiyle alınan Serbest Muhasebeci Mali Müşavir bilirkişinin14/07/2020 havale tarihli raporunda davacı şirkete ait ticari defter ve belgeler üzerinde yapılan inceleme neticesinde, davacı şirketin ticari defter ve belgelerinin usulüne uygun şekilde tutulduğunu, ticari defter ve belgelerin açılış ve kapanış onaylarının usulüne uygun şekilde yaptırıldığını, taraflar arasında mal alım satımına dair ticari ilişki bulunduğunu,

taraflar arasındaki ticari ilişki kapsamında davacı şirketin 90.456,09-TL tutarında davalı şirketten alacaklı olduğunu, taraflar arasında vade farkına dair sözleşme bulunmaması durumunda davacı şirketin davalı şirketten 4.704,79-TL tutarında vade farkı alacağının bulunduğunu, bu durumda toplam alacak miktarının 95.160,88-TL olarak hesaplandığını, taraflar arasında vade farkına dair sözleşmenin bulunması durumunda %4 vade farkı oranı üzerinden hesaplama yapıldığında davacı şirketin 99.865,67-TL tutarında davalı şirketten alacaklı olduğunu mütalaa ettiği,

davalı şirkete ait ticari defter ve belgelerin incelenmesi amacıyla dosyanın tevdi edildiği Serbest Muhasebeci Mali Müşavir bilirkişinin 17/09/2020 havale tarihli raporunda davalı şirkete ait ticari defter ve belgeler üzerinde yapılan inceleme neticesinde, davalı şirketin ticari defter ve belgelerinin usulüne uygun şekilde tutulduğunu, ticari defter ve belgelerin açılış ve kapanış onaylarının usulüne uygun şekilde yaptırıldığını, taraflar arasında ambalaj malzemesi alım satımına dair ticari ilişki bulunduğunu, taraflar arasındaki ticari ilişki kapsamında davacı şirketin 90.456,09-TL tutarında davalı şirketten alacaklı olduğunu,

davacı şirkete ait ticari defter ve belgelerin incelenmesine ilişkin olarak düzenlenen bilirkişi raporunda hesaplanan bedel ile bu rapor arasında hesaplanan bedel arasındaki farkın davalı tarafından düzenlenen 9.189,75-TL bedelli 3 adet iade faturasından kaynaklandığını, ancak bu faturaların davacı şirket tarafından kayıtlarına alınmadığını, davacı şirket tarafından talep edilebilecek faiz oranının yıllık %19,50 reeskont faiz oranı olduğunu mütalaa ettiği, davalı vekilinin itirazları üzerine Serbest Muhasebeci Mali Müşavir bilirkişinin 30/10/2020 havale tarihli ek raporunda kök raporunda sunmuş olduğu tespitlerini tekrarladığı,

her iki tarafın ticari defter ve belgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde davacı şirketin davalı şirketten 90.456,09-TL tutarında alacaklı olduğunun tespit edildiği, dosya muhteviyatında taraflar arasında vade farkı ödeneceğine ilişkin bir anlaşmanın bulunduğuna dair herhangi bir delilin yer almadığı,

fatura konusu malların fiyatında artış olmasının davacıya vade farkı faturası tanzimi hakkı vermeyeceği, tarafların ticari defter ve belgeleri üzerinde yapılan inceleme sonucunda davacı şirketin talep edebileceği alacak bedeli tespiti yönünden taraflar, Mahkememiz ve Bölge Adliye Mahkemesi denetimine uygun ve elverişli bilirkişi raporları doğrultusunda davacı şirketin 90.456,09-TL tutarında davalı şirketten alacaklı olduğunun ispatlandığı,

ayrıca davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verildiği ve davalı tarafça davacı tarafın icra takibini kötü niyetle açtığına dair herhangi bir ispat vasıtası sunulmadığı ve bu sebeple kısmen reddine karar verilen kısım yönünden kötü niyet tazminatı verilmesinin yasal koşullarının oluşmadığı kanaatiyle, fatura bedelinden kaynaklanan alacağı likit olduğu da göz önünde bulundurularak, açılan davanın kısmen kabulüne kısmen reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur," gerekçesi ile;

"Açılan davanın KISMEN KABULÜ KISMEN REDDİ İLE,

Davalı ...nin Selçuk İcra Dairesinin 2019/710 Esas sayılı dosyasındaki icra takibine İTİRAZININ 90.456,09-TL asıl alacak yönünden İPTALİNE, Selçuk İcra Dairesinin 2019/710 Esas sayılı dosyasındaki icra takibinin 90.456,09-TL asıl alacak bedeli üzerinden, asıl alacağa 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun hükümleri uyarınca yıllık %19,50 avans faiz oranında avans faizi uygulanmak suretiyle devamına, 9.189,75-TL asıl alacak bedeline yönelik fazlaya ilişkin talebin REDDİNE,

Alacak miktarı likit olduğundan takip konusu kabul edilen asıl alacak miktarı olan 90.456,09-TL'nin %20'si oranında icra inkar tazminatının davalı ...nden alınarak davacı ...ne verilmesine,

Reddedilen 9.189,74-TL yönünden davalı vekilinin kötüniyet tazminatı talebinin yasal koşulları oluşmadığı anlaşılmakla REDDİNE,"şeklinde karar verilmiştir.

Mahkeme kararına karşı taraf vekilleri tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF BAŞVURU SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesi kararının hukuka aykırı olup kabulünün mümkün olmadığını, huzurdaki davanın itirazın iptali davası olup, itirazın iptaline konu olan icra takibinin de taraflar arasındaki cari hesap ilişkisine dayandığını,

taraflar arasındaki cari hesap ilişkisi incelendiğinde de uzun süredir taraflar arasında mal alım satım ilişkisi olduğu ve ödemelerde gecikme yaşandığında da davalı tarafa gecikmelerden kaynaklı vade farkı faturaları da kesildiği ve davalı tarafa usule uygun olarak gönderildiği davalı tarafınca bu faturaların kayda alınarak müvekkili şirketin satmış olduğu ürünlere dair kesilen faturalarla birlikte bu faturaları yasal olarak kabul ettiğinin anlaşıldığını, taraflar tacir olup , T.T.K. m. 21 /2’ye göre “Bir fatura alan kişi aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde,

faturanın içeriği hakkında bir itirazda bulunmamışsa bu içeriği kabul etmiş sayılır” hükmüne havi olduğunu, davalı tarafın istinafa konu ettikleri üç adet faturaya 8 günlük süre içerisinde itiraz etmediğini ve akabinde davalı tarafça müvekkili şirkete iade faturası kesildiğini, müvekkili şirketçe iade faturalarının kabul edilmediğini ve süresinde noter kanalı ile iade edildiğini,

taraflar arasındaki hukuki ihtilafın kesilen faturalardan değil müvekkil şirkete iade edilip kabul edilmeyen faturalardan kaynaklanmakta olup anılı sebeple ilk derece mahkemesi’nin kararının da açıkça yanılgılı ve hukuka aykırı olduğunu belirterek davanın kısmen reddi kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini istinaf başvuru sebebi olarak ileri sürmüştür.

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle. 14/07/2020 tarihli bilirkişi raporunda bilirkişinin sadece davacı taraf ticari defter ve kayıtlarında inceleme yaptığını ve raporunun sonuç kısmında "davalı şirkete ait defter ve belgeler yönünden inceleme yapılamadığından herhangi bir karşılaştırma yapılamayacağı," ve devamında "Davacı şirketin davalı şirketten mal karşılığı olarak 90.456,09 TL alacağı bulunduğu" gibi bir hükme vardığını,

işbu rapora itirazları sonucu ilk derece mahkemesinin "tek taraflı inceleme temeline dayanan itirazlarını" yerinde gördüğünü ve iki tarafın da ticari defterlerinin tarafsız bir bakışla incelenmesi adına başkaca bir bilirkişiye inceleme vazifesi tayin ettiğini, 17.09.2020 Tarihli SMMM ... tarafından tanzim edilen bilirkişi raporunda;

ilk derece yargılaması sürecindeki itirazlarında da belirttikleri üzere açıkça hatalı bir inceleme yapıldığını ve bu hatalı hesaba dayalı, hatalı sonuçta, müvekkili şirketin 90.456,08 TL borcu olduğu sonucuna varıldığını, işbu rapora itirazlarını yerinde gören ilk derece mahkemesinin "ek raporun mahkememize sunulması" şeklinde bir karar verdiğini, HMK Madde 316 ve devamı gereği basit yargılama usulü hükümlerince görülmesine karar verdiğini,

HMK 317/3. maddesi ile sabit olduğu üzere basit yargılama usulüne tabi yargılamalarda "Taraflar cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçesi veremezler." bu nedenle davacı tarafın ikinci cevap dilekçesi vermesinin hukuka aykırı ve geçersiz olduğunu, raporda bilirkişinin, hükümsüz cevaba cevap dilekçesini dikkate almasının, bu dilekçeye değinmesinin ve atıfta bulunmasının açıkça yasalara aykırı olduğunu, bu durumun işbu raporun geçerliliğini etkileyecek ve hükme esas alınmasına engel olacak bir husus olduğunu, sadece ticari defterler ve kayıtların, söz konusu ticari ilişkinin geçerliliği ve alacağın varlığı için kanıt olamayacağını,

ürünlerin teslim edildiğine dair ispat yükünün davacı tarafa ait olduğunu ve ilk derece yargılamasında ürünlerin teslimine ilişkin hiçbir tespit yapılmadan karar verilmesinin hukuka ve yargıtay yerleşmiş içtihatlarına aykırı olduğunu, borcun varlığını kesinlikle kabul etmemekle birlikte söz konusu iade faturalarını ticari kayıtlarına almayıp icra takibine iade faturası düzenlenen meblağın da eklenmesinin kötü niyet içermediğinin düşünülemeyeceğini,

kabul edilen kısım için kötü niyet tazminatına hükmedilirken reddedilen kısım için hükmedilmemesinin çifte bir değerlendirme yapıldığına işaret olduğunu beyanla ilk derece mahkemesince verilen kararın kaldırılarak talepleri doğrultusunda bir karar verilmesini istinaf başvuru sebebi olarak ileri sürmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, satım sözleşmesinden kaynaklı icra takibine yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir.

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.

TMK'nın 6. maddesinde ''Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür.'' denmektedir. İspat yükü başlıklı HMK'nın 190. maddesi " (1) İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir.

(2) Kanuni bir karineye dayanan taraf, sadece karinenin temelini oluşturan vakıaya ilişkin ispat yükü altındadır. Kanunda öngörülen istisnalar dışında, karşı taraf, kanuni karinenin aksini ispat edebilir. " şeklinde düzenlenmiştir.

“Ticari defterlerin ibrazı ve delil olması” başlıklı 222. maddesi ;

“(1) Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir.

(2) Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır.

(3) İkinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya ilgili hususta hiç bir kayıt içermemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir. Bu şartlara uygun olarak tutulan defterlerdeki sahibi lehine ve aleyhine olan kayıtlar birbirinden ayrılamaz.

(4) Açılış veya kapanış onayları bulunmayan ve içerdiği kayıtlar birbirini doğrulamayan ticari defter kayıtları, sahibi aleyhine delil olur.

(5) Taraflardan biri tacir olmasa dahi, tacir olan diğer tarafın ticari defterlerindeki kayıtları kabul edeceğini belirtir; ancak, karşı taraf defterlerini ibrazdan kaçınırsa, ibrazı talep eden taraf iddiasını ispat etmiş sayılır”. Şeklinde düzenlenmiştir.

28/07/2020 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 7251 sayılı Kanunun 23. maddesi ile yapılan değişiklik ile HMK’nın 222. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan “ilgili hususta hiç bir kayıt içermemesi” ibaresi “diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi” şeklinde değiştirilmiş ve fıkraya birinci cümleden sonra gelmek üzere aşağıdaki cümle eklenmiştir: “Diğer tarafın ikinci fıkrada yazılan şartlara uygun olarak tutulan ticari defterlerinin, ilgili hususta hiçbir kayıt içermemesi hâlinde ticari defterler, sahibi lehine delil olarak kullanılamaz”.

Bir satım ilişkisinde satıcı taraf sattığı malın-hizmetin miktarını ve alıcıya teslimini, alıcı ise yaptığı ödemeleri usulüne uygun bir şekilde ispat etmek zorundadır.

İİK’nın 67. maddesinin 2.fıkrası hükmünce, icra inkar tazminatına hükmedilebilmesi için borçlunun takip sırasında ödeme emrine itiraz etmesi ve alacağını mahkemede dava ederek haklı çıkması yasal koşullardandır. Burada borçlunun kötüniyetli itiraz etmiş bulunması yasal koşullardan değildir. İnkar tazminatı, aleyhinde yapılan icra kovuşturmasına itiraz edip duran ve işin itirazla çabuk bitirilmesine engel olan borçluya karşı konulmuş bir yaptırımdır. Bunlardan ayrı, alacağın likit ve belli olması gerekir. Borçlu yalnız başına ne kadar borçlu olduğunu tespit edebilir durumda ise, alacağın likit ve muayyen olduğunun kabulü zorunludur.

Davacı taraf, davalıya çeşitli faturalara konu ambalaj malzemesi sattığını, fatura bedellerine herhangi bir itirazda bulunmayan davalının 99.465,83-TL toplam borcunu takip tarihine kadar ödemediğini, Selçuk İcra Müdürlüğünün 2019/710 Esas numaralı dosyasında icra takibinin başlatıldığını, davalı tarafından borca itiraz edildiğini ve takibin durdurulduğunu beyanla itirazın iptalini talep etmiştir.

Davalı taraf, davacıdan mal aldığını, karşılığında da ödemelerini yaptığını, ancak taraflar arasındaki normal alışveriş gereğince davacının hatalı ürün gönderdiğini bu nedenle hiç teslim alınmayan ürünlerin iade edilen malların olduğunu, teslim alınan tüm ürünlerin bedellerinin ödendiğini, davacı dava dilekçesinde alacağının kaynağının hangi faturalar ve ürünler olduğunu açıkça beyan etmediğini savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, ilk derece mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına; incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına,

taraflar arasında vade farkı ödeneceğine ilişkin bir anlaşmanın bulunmadığının, denetime elverişli bilirkişi raporları doğrultusunda karar verildiğinin alacak miktarı likit olduğundan takip konusu kabul edilen alacak miktarı üzerinden icra inkar tazminatına hükmedilmesinin ve red edilen miktar yönünden davacının kötü niyetli olduğu sabit olmadığından davalının kötü niyet tazminatı talebinin reddine karar verilmesinin isabetli olduğunun anlaşılmasına göre davacı vekilinin ve davalı vekilinin tüm istinaf itirazları yerinde görülmediğinden 6100 sayılı HMK'nın 353/1,b.1 maddesi uyarınca istinaf başvurularının esastan reddine karar vermek

gerekmiştir.