İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi E.2022/1120 K.2022/1982

Davacı vekili tarafından yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucu eksiklik bulunmadığı anlaşılmakla; inceleme aşamasına geçildi. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesine sunduğu dava dilekçesinde özetle; Müvekkil şirket ile davalı şirket arasında aktedilen sözleşmeye göre 30.06.2017 tarihinde teslim edilmesi gerekirken teslim edilmeyen ürünlere karşılık verilen nakit para ve çekler nedeniyle borcunun bulunmadığının tespitini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı cevap dilekçesinde özetle; geri istenilen çeklerin ve nakit tutarının daha önceki işe ait olduğunu, davacı şirketin borçlu olduğunu, davanın reddi ile % 20 den az olmamak kaydıyla inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

Mahkemece ilk kararında; davaya dayanak çeklerin ve 5.000,00 TL'nin Karıştırıcı Mikser Makinesi alımı için davalıya verildiği, çek bedellerine karşılık makinenin davacıya teslim edildiğine dair davalı tarafça yasal delil sunulmadığı, yemin deliline de dayanmadığı, dolayısıyla çeklerin karşılıksız kaldığı, yargılama devam ederken çek bedellerinin davalı tarafından tahsil edildiği, bu haliyle davalının davacı aleyhine 30.000,00 TL sebepsiz olarak zenginleştiği anlaşıldığından davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlgili hükmün davalı vekilince istinafı üzerine dairemizin 2018/1526 Esas 2021/32 Karar sayılı ilamı ile; "mahkemece ispat yükünün tespitinde hataya düşülerek ispat yükünün davalıda olduğu ve teslim hususunu ispatlaması gerektiğinden bahisle dava kabul edilmiş ise de, çeklerin avans çeki olduğunun ispat yükünün davacıda olmasına ve bu hususu yazılı delil ile ispatlayamadığı anlaşılmış ise de, davacı taraf açıkça yemin deliline dayanmış olduğundan davacı tarafa yemin delili hatırlatılarak sonucuna göre delillerin eksiksiz toplanıp değerlendirilmesi için HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince dosyanın mahkemesine gönderilmesine "dair karar verilmiştir.

Mahkemece yapılan yargılama neticesinde " 02.11.2021 tarihli duruşmada İzmir BAM 17. Hukuk Dairesi'nin 2018/1526 Esas, 2021/32 Karar ve 07.01.2021 tarihli "kesin" olarak verilen kararı kapsamında davacı delilleri arasında yemin deliline dayanıldığından davacı tarafça davalı tarafa yemin teklif edilecek ise yemin metnini hazırlayarak sunmak üzere davacı vekiline 1 aylık kesin süre verilmesine, aksi halde yemin delilinden vazgeçmiş sayılacağının ihtarına karar verildiği,

davacı vekili tarafından dosyaya sunulan 29.11.2021 tarihli dilekçe ile iş bu davada karşı tarafa yemin teklif edilmeyeceği bildirildiğinden İzmir BAM 17. Hukuk Dairesi'nin 2018/1526 Esas, 2021/32 Karar ve 07.01.2021 tarihli kesin olarak verilen kararında dava konusu çeklerin avans çeki olduğunun ispat yükünün davacıda olduğu ve bu hususun davacı tarafça yazılı delillerle ispatlanamadığı belirtilmiş olup, ilgili kararda belirtildiği üzere davacı tarafa, davalıya yemin teklif etme hakkı hatırlatılmış olup,

davacı tarafça dosyaya sunulan 29.11.2021 tarihli dilekçe ile karşı tarafa yemin teklif edilmeyeceği bildirildiğinden İzmir BAM 17. Hukuk Dairesi'nin kesin olarak verilen kararı kapsamında davacı tarafça ispatlanamayan davanın reddine " dair karar verilmiştir.

İlgili hüküm davacı vekilince istinaf edilmiştir. Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı tarafça duruşmada ödeme ve çeklerin huzurdaki dava konusu malzemelere ilişkin alındığını, ikrar ederek ispat yükünü üzerine alan davalının malzemelerin teslimine ilişkin yasal bir delil sunmadığını, müvekkilince yapılan 5.000,00 TL nakit ödemenin bölge adliye mahkemesi kararında hiç değerlendirilmediğini, ispat yükünün davalıda olduğunu beyanla kararın kaldırılarak davanın kabulünü talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava ; İİK. 72.maddesi uyarınca menfi tespit istemine ilişkindir. Çek bedellerinin davacı tarafça ödenmesi ile İİK'nun m.72/7 uyarınca istirdata dönüşmüştür.

Kural olarak, çek ve bono gibi kambiyo senetleri mücerret borç ikrarı olup, bu senetlere dayalı olarak borçlu olmadığını ispat yükü davacı taraftadır. Satış sözleşmesi karşılıklı edimleri içerir sözleşme niteliğindedir. Çekin verildiği sırada malların teslim edildiği karine olarak kabul edilir. Bu karinenin aksini davacının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 200 ve devamı maddeleri uyarınca yazılı delil ile ispatlaması gerekir.

Davalının 13/02/2018 tarihli duruşma sırasında alınan beyanında, karıştırıcı mikseri davacı tarafından plakası bildirilen araca teslim etmesinin söylenmesi nedeniyle ... plakalı araca teslim ettiği, miksere karşılık olarak da 5.000,00 TL'lik banka havale ile 10.000,00 TL'lik ve 15.000,00 TL'lik iki adet çek verdiğini, çekleri tahsil ettiğini beyan ederek malı teslim ettiğine dair ispat yükünü üzerine aldığı halde dairemizce çekin verildiği sırada malların teslim edildiğinin kabul edileceğine ilişkin genel karineye istinaden davacı tarafa yemin teklif etme hakkının hatırlatılması amacıyla kararın kaldırılması yerinde olmamıştır. Anılan hususun maddi hata oluşturduğu, davalı lehine usuli kazanılmış hak oluşturmayacağı kanaatine varılmıştır.

Tüm dosya kapsamına göre dava konusu çeklerin ve 5.000,00 TL'nin karıştırıcı mikser makinesi alımı için davalıya verildiği, çek bedellerine karşılık makinenin davacıya teslim edildiğine dair davalı tarafça yasal delil sunulmadığı, yemin deliline de dayanmadığı, dolayısıyla çeklerin ve nakit paranın karşılıksız kaldığı, yargılama devam ederken çek bedellerinin davalı tarafından tahsil edildiği anlaşıldığından davacı vekilinin istinaf kanun yolu başvurusunun kabulü ile mahkemece verilen kararın 6100 sayılı HMK'nın 353/(1).b.2 maddesi uyarınca kaldırılarak yeniden esas hakkında aşağıda belirtilen şekilde karar verilmiştir.