İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi E.2023/1494 K.2024/79

Davalı vekili tarafından yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucu eksiklik bulunmadığı anlaşılmakla; inceleme aşamasına geçildi. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; surkalıp ... San. Ve Tic. Ltd. Şti. ("Müvekkil Şirket") ile ... Bankası A.Ş. ("...") arasında imzalanan 17.05.2022 tarihli ve 97757201-700 nolu Finansal Kiralama Sözleşmesi ("Sözleşme") uyarınca;- 1 adet 2022 model ... PL 13/45T (PGSS-000185 seri nolu) elektrikli istif makinesi,- 1 adet 2022 model ... 1.8 3 Yollu 466 (PGS-000122 seri nolu) elektrikli forklift,- 1 adet 2022 model ...

L-2.0 3 Yollu 466 (PGS-000185 seri nolu) elektrikli forklift isimli makineler ... tarafından ... San.

A.Ş. ("...")'den satın alınmış ve Müvekkil Şirket'e finansal kiralama yolu ile kiralandığını, öncelikle belirtmek gerekir ki, söz konusu Sözleşmenin "Kiralananın Teslim Alınması, İncelenmesi ve Bozukluk İhbarı" başlıklı 15. maddesi uyarınca kiracı pozisyonunda olan Müvekkil Şirket, kiralayan ... temsilcisi sıfatıyla bozukluk, eksiklik, kaliteye uymazlık vb. durumlarda ihbarda bulunması konusunda yetkilendirildiğini, dolayısıyla müvekkili Şirketin işbu davayı açma hususunda hukuki yararının bulunduğunun açık olduğunu, sözleşme konusu makineler ayıplı olup birçok kez arızalanmış ve kendilerinden beklenen verim hiçbir zaman alınamadığını,

sözleşmeye konu iş makinelerinin "sıfır" olduğu belirtilmesine rağmen, Müvekkil Şirket tarafından kullanılmaya başlandığı ilk günden itibaren sayısız kez arızalanmış ve tamir ettirilmek durumunda kalındığını, ...'in yetkili servisi tarafından düzenlenen ekteki servis formlarında da yer aldığı üzere, makinelerdeki arızalar her geçen gün devam ettiğini, dolayısıyla müvekkili şirket, 2022 model ve "sıfır" olduğu belirtilen makinelerden almayı beklediği verimi hiçbir surette alamamış olup müvekkili şirket nezdindeki fabrikada iş işleyişinin oldukça aksadığını, müvekkil,

davalı şirkere satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönmüşse de davalı ne satılan malları teslim almış ne de müvekkilce ödenen sözleşme bedelini iade ettiğini, müvekkili şirketin sıfır olduğu belirtilen makinelerden almayı beklediği verimi hiçbir surette alamadığını ve fabrikadaki iş işleyişi oldukça aksadığını ve bu durumun ciddi bir boyut aldığını, bahsi geçen bu durum müvekkili şirket açısından kabul edilemez bir hal aldığından dolayı,

mezkur Kanun hükmü uyarınca sözleşmeden dönmeye ilişkin seçimlik hak kullanılmış ve yukarıda anılan üç adet makinenin müvekkil şirket'in fabrika adresinden iade alınmasına ve müvekkil şirketin bu makineler için yapmış olduğu ödemelerin iadesinin talebine ilişkin müvekkil şirket tarafından ...'e Beşiktaş 8. Noterliğinden 7 Kasım 2022 tarihli ve 07205 yevmiye nolu ihtarname keşide edildiğini, ne var ki, ... tarafından ne makineler iade alınmış ne de müvekkil şirket tarafından bu makineler için yapılan ödemeler tarafımıza iade edildiğini,

bu nedenlerle dava konusu makinelerin önümüzdeki aylarda muaccel olacak taksitleri bakımından müvekkilinin ödeme yapmamasına ilişkin ihtiyati tedbir kararı verilmesini, dava konusu ayıplı malların davalı tarafça müvekkili şirketten iade alınmasını, dava konusu ayıplı mallara karşılık olarak dava tarihine dek müvekkil şirketçe ödenen 43.103,36 EURO'nun en yüksek mevduat faizi ile birlikte davalıdan alınarak müvekkili şirkete verilmesini, vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin davalı yan üzerinde bırakılmasını talep ve dava etmiştir.

MAHKEMECE

",,,Dava, 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktöring Ve Finansman Şirketleri Kanunundan Kaynaklanan (Finansal Kiralamaya Konu Malın İadesi) istemine ilişkindir.

06.12.2018 tarihli 7155 sayılı Para Alacaklarına İlişkin Takibin Başlatılması Usulü Hakkında Kanun'un 20.maddesiyle 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'na eklenen 5/A maddesi "Bu Kanunun 4 üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.

(2) Arabulucu, yapılan başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren altı hafta içinde sonuçlandırır. Bu süre zorunlu hâllerde arabulucu tarafından en fazla iki hafta uzatılabilir."Şeklinde olup zarar görenin konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartı olmuş ancak davacı tarafın dava açmadan önce arabulucuya başvurmadığı anlaşılmıştır.

HMK'nın 115/1. maddesinde mahkemenin dava şartlarının mevcut olup olmadığını davanın her aşamasında kendiliğinden araştıracağı, tarafların da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebileceği belirtilmiştir.

HMK'nın 115/2. maddesinde mahkemece dava şartı noksanlığının tespit edilmesi ve noksanlığın giderilmesi için mahkemece verilen kesin sürede de noksanlığın giderilmemesi halinde davanın usulden reddedileceği belirtilmiştir.

6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 4.maddesinde düzenlenen hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ticari dava ve ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi sayılır.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 4.maddesi gereğince somut uyuşmazlığın, 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktöring Ve Finansman Şirketleri Kanunundan Kaynaklanan, Finansal Kiralamaya Konu Malın İadesi istemine ilişkin olduğu, davanın mutlak ticari dava niteliğinde olduğu ve mahkememizin davaya bakmakla görevli olduğunu anlaşılmıştır.

6102 Sayılı Kanuna, 7155 Sayılı Abonelik Sözleşmelerinden Kaynaklanan Para Alacaklarına İlişkin Takibin Başlatılması Usulü Hakkında Kanunun 20. Maddesi ile eklenen 5/A maddesinin 1. Fıkrası; "Bu Kanunun 4 üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır." hükmündedir.

Anılan yasal düzenleme uyarınca TTK da belirtilen ve konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartı haline getirilmiş, yasa değişikliği 7155 Sayılı Yasanın 26/1,a maddesi uyarınca 01/01/2019 tarihi itibariyle yürürlüğe girmiştir.

Huzurdaki davanın, davacılar vekili tarafından 29/05/2023 tarihinde harcı yatırılarak açıldığı anlaşılmakla huzurdaki davanın 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanununa 7155 Sayılı Yasa İle eklenen 5/A maddesinin yürürlüğe girmesinden sonra açıldığı, davanın açıldığı tarih itibariyle dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmasının dava şartı olduğu anlaşılmıştır.

Yine 7155 Sayılı Yasanın 23. Maddesi ile 6325 Sayılı Yasaya eklenen 18/A maddesinin 2. Fıkrası; "Davacı, arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın aslını veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğini dava dilekçesine eklemek zorundadır. Bu zorunluluğa uyulmaması hâlinde mahkemece davacıya, son tutanağın bir haftalık kesin süre içinde mahkemeye sunulması gerektiği, aksi takdirde davanın usulden reddedileceği ihtarını içeren davetiye gönderilir. İhtarın gereği yerine getirilmez ise dava dilekçesi karşı tarafa tebliğe çıkarılmaksızın davanın usulden reddine karar verilir. Arabulucuya başvurulmadan dava açıldığının anlaşılması hâlinde herhangi bir işlem yapılmaksızın davanın, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilir." hükmündedir.

Anılan yasal düzenleme uyarınca arabulucuya başvurulmadan dava açıldığının anlaşılması hâlinde herhangi bir işlem yapılmaksızın dava şartı yokluğu sebebiyle davanın usulden reddine karar verileceği, davacı tarafından arabulucuya başvurulmaksızın dava açıldığı anlaşılmakla, davacı tarafından davalı aleyhine açılan davanın, 7155 sayılı yasanın 20.maddesi ile 6102 sayılı yasaya eklenen 5/A maddesinin 1.fıkrası uyarınca dava şartı yokluğundan usulden reddine karar vermek gerekmiştir. '' gerekçesi ile;

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-7155 Sayılı Kanunun 20'nci maddesi ile 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'na eklenen 5/A maddesi ve 7155 Sayılı Kanunun 23'üncü maddesi ile 6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'na eklenen 18/A-2 maddesi uyarınca arabulucuya başvurulup sonuçlandırılmadan dava açılmış olması karşısında, Türk Ticaret Kanunu'nun 5/A, 6325 sayılı Kanunun 18/A-2, Hukuk Mahkemeleri Kanunu'nun 114/2 ve 115/2 maddeleri uyarınca dava şartı yokluğu nedeni ile DAVANIN USULDEN REDDİNE," şeklinde karar verilmiştir. Mahkeme kararına karşı, davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF BAŞVURU SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davanın, değer olarak heyetle görülecek davalardan olduğunu, tek hakim ile incelenerek hüküm kurulan dosyanın kanuna ve usule aykırı olduğunu, dosya eğer ki heyete sevk edilecek olsa idi, bu halde dava dilekçesinin ve tensip zaptının taraflarına tebliği ile dosyaya vekaletname ibraz edebileceklerini belirterek, kararın kaldırılarak, davanın usulden reddine ve müvekkil firma lehine vekalet ücretine hükmedilmesine karar verilmesi gerektiğini istinaf başvuru sebebi olarak ileri sürmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava: Finansal Kiralama Kanunundan kaynaklanan kiralanan malın iadesi ve bedelin iadesi istemine ilişkindir.

HMK'nun 355. Maddesi gereğince istinaf incelemesi istinafa başvuran vekilinin dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine ilişkin hususlarda res'en gözetilerek yapılmıştır.

Davalı vekilinin davanın heyetle görülecek davalardan olduğu yönündeki istinaf talebi yönünden yapılan incelemede; 7445 sayılı kanununla TTK nın 4/2. maddesinde yapılan ve 05/04/2023 tarihinde yürürlüğe giren değişiklik gereği miktar ve değeri bir milyon Türk Lirası'nın altında kalan ticari uyuşmazlıkların tek hakimle ve basit yargılama usulü ile çözümleneceğinin düzenlendiği, eldeki davanın ise 29/05/2023 tarihinde açıldığı, dolayısıyla TTK nın 4/2 maddesindeki değişiklik gereği dava değeri 1.000.000 TL nin altında olduğundan tek hakimle görülebilecek davalardan olduğu anlaşılmakla, davaya tek hakimle bakılmasında bir isabetsizlik olmadığından davalı vekilinin bu hususa ilişkin istinaf itirazı yerinde bulunmamıştır.

Davalı vekilinin arabuluculuk tutanağını sunmak üzere davacıya süre verilmeden ve tensip zaptı hazırlanarak kendilerine tebliğ edilmeden karar verilmesine yönelik istinaf talebi yönünden yapılan incelemede;

6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-2.maddesinde " Davacı, arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın aslını veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğini dava dilekçesine eklemek zorundadır. Bu zorunluluğa uyulmaması hâlinde mahkemece davacıya, son tutanağın bir haftalık kesin süre içinde mahkemeye sunulması gerektiği, aksi takdirde davanın usulden reddedileceği ihtarını içeren davetiye gönderilir. İhtarın gereği yerine getirilmez ise dava dilekçesi karşı tarafa tebliğe çıkarılmaksızın davanın usulden reddine karar verilir. Arabulucuya başvurulmadan dava açıldığının anlaşılması hâlinde herhangi bir işlem yapılmaksızın davanın dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilir. " şeklinde düzenlenme bulunmaktadır.

Davacının açtığı dava; TTK 5/A maddesi gereğince bir miktar para olan alacak davası niteliğinde olduğundan ve tarafların da tacir olması nedeni ile ticari dava olmakla arabuluculuğa tabi olduğundan, davacının arabuluculuğa başvurmadan dava açtığının dosya kapsamında anlaşılması karşısında, mahkemenin davacıya arabuluculuk son tutanağını sunması için süre vermeden dava şartı yokluğundan davanın reddine karar verilmesinde hukuka aykırı bir yön bulunmamıştır.

Dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, ilk derece mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına; incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına; davanın tek hakimle görülecek ticari davalardan olmasına ve arabuluculuğa tabi olmakla arabuluculuk yoluna başvurulmadan dava açılmış olmasına göre davalı vekilinin istinaf itirazları yerinde görülmediğinden 6100 Sayılı HMK m. 353/1-b-1 maddesi uyarınca istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilerek, aşağıdaki hüküm kurulmuştur.