İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi E.2024/1137 K.2024/1560

Davacı tarafından yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucu eksiklik bulunmadığı anlaşılmakla; inceleme aşamasına geçildi. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin 2021 yılından bu yana inşaat taahhüt ve müteahhitlik gibi ticari sektörlerinde faaliyet gösteren bir firma olduğunu, ancak son iki yıldır gerek inşaat sektöründeki gerileme gerek malzemelerde döviz bazında meydana gelen artık ve enflasyon farkı gerekse de alacakların tahsilinde yaşanan problemler ve gerekse de kredi kurumlarının kredileri tanımlayarak yeni kredi imkanı tanımamaları nedeni ile müvekkili şirketin mali açığının her geçen gün arttığını ve şuan itibari ile borç tutarı sermayesinin iki katını geçmiş bulunduğunu,

şirketin piyasaya iş yaptığını ancak cari alacaklarını tahsil etmekte ciddi sıkıntı yaşadığını, kredi kullandığını ve ticari şartlara rağmen ayakta durmaya çaba göstermiş ise de cari açık ve banka dönem faiz yükünün hayli arttığı gerekçesi ile ticari faaliyetine devam edemez hale düçar olduğunu, ayrıca kredi kurumlarına ödenen devre ve dönem faizlerinin de ciddi bir yekün tuttuğunu ve artık ödenemez hale geldiğini, mahkemece alınacak olan bilirkişi raporunda da görüleceği üzere şirketin borçlarının sermayesinin iki katını geçmiş bulunduğundan şirketin ticari faaliyetlerine devam edemez duruma geldiğini,

müvekkili şirkete ait ticari defter ve belgelerin incelenmesi ile alınacak bilirkişi raporunda müvekkili şirketin borca batıklığının ortaya çıkacağını, tüm bu nedenlerle şirketin malvarlığı ve pasiflerini alacaklıların haklarını da koruyacak nitelikte tedbirler ile iflasını talep etme zorunluluğunun hasıl olduğunu, öncelikle İİk uyarınca iflasın hukuka uygun ve alacaklarının da haklarını korumak amacına matuf olmak üzere müvekkili şirket aleyhine başlatılacak icra takipleri ile başlatılmış icra takipleri arasında İİK 193/1 uyarınca durdurulması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini,

aynı mahiyette şirket adına kayıtlı pek çok araç ile tapu kaydı olması nedeni ile iflas sürecinin uzun sürebileceği ihtimaline binaen şirket adına kayıtlı tüm taşınmazlar ile araçlar üzerine alacaklıların da sağlıklı şekilde yasal sıralarına uygun olarak alacaklarını alabilmeleri amacı ile ihtiyati tedbir konulmasını,

zira normal bir icra dosyası ile iflas süreci devam ederken herhangi bir alacaklının satış ve tahsil cihetine gitmesine meydan vermemek ve iflas talep tarihindeki malvarlığında bu yönü ile eksilmenin engellenmesi açısından İİK 159 uyarınca alacaklıların haklarının korunması açısından alınacak tedbirler kapsamında tedbir talep ettiklerini, dava tarihinden sonraki tarihlere tekabül eden çeklere dair de ödemeden men yasağı koymak amacına matuf ve bankaların çek bedelleri nedeni ile alacakları olarak mağduriyetini engellemek amacıyla ihtiyati tedbir kararı verilmesini,

yine İİK uyarınca alacaklıların haklarının korunması amacı ile müvekkili şirketin iflasına karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece "...Mahkememizce 07/05/2024 tarih ve 2024/453 Esas sayılı tensip zaptının 11 nolu ara kararı ile davacı tarafa 4 haftalık kesin süre içerisinde bakiye 73.550,00-TL gider avansını yatırması aksi halde davanın dava şartı noksanlığı nedeniyle usulden reddine karar verileceği ihtar edilmiştir. Mahkememiz tensip zaptı ve ihtarat içerir tebligat davacı vekiline elektronik tebligat yolu ile iletilmiş ve 13/05/2024 tarihinde tebliğ edilmiş sayılmıştır.

6100 sayılı HMK'nın 114/1-g maddesinde düzenlenen "g) Davacının yatırması gereken gider avansının yatırılmış olması" nın dava şartı olduğu, 6100 sayılı HMK.nun 115/1 maddesi gereğince, Mahkemenin, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştıracağı, tarafların da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilecekleri, 115/2 maddesi gereğince de, Mahkemenin dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verileceğinin düzenlendiği,

Mahkememizce 07/05/2024 tarihli tensip zaptının 11 nolu ara kararı ile davacı tarafa 4 haftalık süre içerisinde bakiye 73.550,00-TL gider avansını yatırması aksi halde davanın dava şartı noksanlığı nedeniyle usulden reddine karar verileceği ihtar edilmesine, ihtaratın davacı vekiline 13/05/2024 tarihinde tebliğ edilmesine rağmen süresi içerisinde bakiye gider avansını yatırmadığı anlaşıldığından 6100 sayılı HMK'nın 114/1-g maddesi delaletiyle 6100 sayılı HMK.nun 115/2 maddesi gereğince açılan davanın dava şartı noksanlığı nedeniyle usulden reddine karar verildiği " gerekçesi ile.

"6100 sayılı HMK'nın 114/1-g maddesi delaletiyle 6100 sayılı HMK.nun 115/2 maddesi gereğince açılan davanın DAVA ŞARTI NOKSANLIĞI NEDENİYLE USULDEN REDDİNE," karar verilmiştir.

İSTİNAF BAŞVURU SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili hakkında iflas halinde olduğundan ve iflas kararı verilmesi gerektiğinden bahisle eldeki dava açıldığını, Muğla Asliye Ticaret Mahkemesi 2024/453 E. Sayılı dosyasında 07/05/2024 tarihli tensip tutanağında "davacı vekiline, 2004 sayılı iik nun 160/1-2 maddesi ve 6100 sayılı hmk nun 120/2 maddesi gereğince tapuya, ticaret sicil memurluğuna, gümrük ve posta idarelerine, türkiye bankalar birliğine, mahalli ticaret odalarına, sanayi odalarına, menkul kıymet borsalarına, sermaye piyasası kuruluna ve diğer lazım gelenlere yazılması muhtemel müzekkere gideri 5.000,00-tl,

tirajı ellibinin (50.000) üzerinde olan ve yurt düzeyinde dağıtımı yapılan gazetelerde 2 ilan gideri 30.000,00 tl, iflas edenin muamele merkezinin bulunduğu yerdeki bir yerel gazetede 2 defa ilan ücreti 10.000,00 tl, 2 defa ticaret sicili gazetesinde ilan ücreti 10.000,00 tl, ilk alacaklılar toplantısı yapılana ve iflas karar tebliği ile kanun yolları tebliğ ve posta masrfları için 20.000,00.tl olmak üzere peşin olarak alınması gerektiği, toplam 75.000,00-tl gider avansından peşin yatırılan 1.450,00-tl'nin mahsubu ile bakiye 73.550,00-tl gider avansını mahkememiz veznesine depo etmesi için davacı vekiline 4 haftalık kesin süre verilmesine,

kesin süre ve ihtarat içeren tensip zaptının tebliğ tarihinden itibaren 4 haftalık kesin süre içerisinde 73.550,00-tl gider avansını mahkememiz veznesine depo etmediği taktirde 6100 sayılı hmk'nun 114/1-g maddesi delaletiyle, 6100 sayılı hmk'nun 115/2 maddesi gereğince davanın dava şartı noksanlığı nedeniyle usulden reddine karar verileceğinin ihtarına, (tensip zaptı tebliği suretiyle)" karar verildiği,

bunun üzerine borca batık olan müvekkili şirketin dava dilekçesinde belirtilen nedenlerle 08/05/2024 tarihli talep dilekçesi ile ticari hayatına devam edemeyecek nitelikte borçlanarak iflas talebinde bulunma zorunluluğu doğduğundan borca batık olan müvekkiline yüklediği masraf ve bundan sonraki aşamalarda yükletilebilecek masrafların hazineden (suç üstü ödeneğinden) karşılanmasına karar verilmesinin talep edildiği, ancak yerel mahkeme tarafından taleplerinin değerlendirilmediği, kabul veya ret kararı verilmediği,

6100 Sayılı HMK'nın 325. maddesi kapsamındaki "tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği dava ve işlerde, hâkim tarafından resen başvurulan deliller.."hükmünde belirtilen husus, delil avansı ile ilgili olup, 6100 Sayılı HMK'nın 324. maddesinde düzenlenmediği, oysa mahkemece 07/05/2024 tarihli tensip zaptının 11. nolu ara kararı ile "davacı tarafa 4 haftalık süre içerisinde bakiye 73.550,00-tl gider avansını yatırması aksi halde davanın dava şartı noksanlığı nedeniyle usulden reddine karar verileceği ihtar edilmesine,

ihtaratın davacı vekiline 13/05/2024 tarihinde tebliğ edilmesine rağmen süresi içerisinde bakiye gider avansını yatırmadığı anlaşıldığından 6100 sayılı hmk'nın 114/1-g maddesi delaletiyle 6100 sayılı hmk.nun 115/2 maddesi gereğince açılan davanın dava şartı noksanlığı nedeniyle usulden reddine " açıklamasına yer verilerek davanın dava şartı yokluğundan usulden reddedildiği, verilen bu kararın usul ve yasaya aykırı olduğundan karara karşı istinaf yoluna başvurma zarureti hasıl olduğu, iflas avansının HMK'nı 120. maddesinde düzenlenen ve dava şartı olan gider avansı olmayıp tamamlatılabilir nitelikte olduğu,

kesin süreye uyulmaması halinde, HMK'nın 325. maddesi uyarınca işlem yapılarak gerekli masrafların karşılanmasının gerektiği, Mahkemece, anılan madde uyarınca, gerekli masrafların bu şekilde karşılanması ve uyuşmazlığının esasının incelenmesi gerektiğini, bu nedenle dava şartı yokluğu nedeniyle usulden red kararı vermesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, mahkemece re'sen dikkate alınacak nedenlerle istinaf başvurusunun kabul edilerek dosyanın talep ve itirazları doğrultusunda yeninden hüküm kurulmak üzere ilk derece mahkemesine gönderilmesi gerektiğini belirterek istinaf başvurusunun kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, borçlunun talebi üzerine doğrudan doğruya iflas istemine ilişkindir.

HMK'nun 355. maddesi gereğince istinaf incelemesi istinafa başvuran vekilinin dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine ilişkin hususlarda reesen gözetilerek yapılmıştır.

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sırasında 07/05/2024 tarihli tensibin 11 nolu ara kararı gereğince toplam 73.550,00-TL gider avansını mahkeme veznesine depo etmesi için davacı vekiline 4 haftalık kesin süre verildiği, kesin süre ve ihtarat içeren tensip zaptının tebliğ tarihinden itibaren 4 haftalık kesin süre içerisinde 73.550,00-TL gider avansının mahkeme veznesine depo edilmediğinden bahisle "6100 Sayılı HMK'nın 114/1-g maddesi delaletiyle 6100 sayılı HMK.nun 115/2 maddesi gereğince açılan davanın dava şartı noksanlığı nedeniyle usulden reddine" karar verilmiştir.

İş bu karar davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir.

İİK 181. maddesi yollamasıyla 160. maddesi gereğince iflas isteyen alacaklı, gerekli masrafları avans olarak mahkeme veznesine peşin olarak yatırmak zorunda olup, söz konusu husus özel olarak düzenlenmiş dava şartıdır.

İflasın kamu düzenine ilişkin olması sebebiyle, İİK'nın 181. maddesi yollamasıyla 160. maddesi uyarınca, iflas talep eden bu kararın ilânı, gerekli yerlere bildirilmesi, atanacak kayyım için belirlenecek ücreti ve alınacak tedbirlerin uygulanması için gerekli masrafları avans olarak mahkeme veznesine peşin yatırmalıdır. İflas avansının yatırılmaması durumunda ise HMK'nın 325. maddesi uyarınca işlem yapılarak, gerekli masrafların bu şekilde karşılanması gerekmekte olup, İlk Derece Mahkemece davacının gider avansını mahkemece verilen kesin süre içerisinde yatırmaması gerekçesi ile dava şartı noksanlığından davanın usülden reddine karar vermesi yerinde olmamıştır.

Bu nedenlerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile, HMK'nın 353/1-a-4 maddesi gereğince mahkeme kararının kaldırılmasına, dosyanın mahkemesine iadesine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.