İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi E.2024/1281 K.2024/1693

İzmir 5.Asliye Ticaret Mahkemesinin 07/02/2024 tarihli, 2023/913 esas ve 2024/108 karar sayılı dosyası dairemize gönderilmiş olmakla, yapılan inceleme sonunda,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

30.08.2023 tarihli 620195 seri numaralı 5.850.000 TL bedelli çeke ilişkin müvekkili aleyhine davalı tarafça İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/176 D.İş sayılı dosyasıyla ihtiyati haciz kararı alındığını, bu kararın İzmir 14. İcra Müdürlüğü'nün 2023/17006 Esas sayılı do dosyasıyla takibe konulduğunu ve müvekkilin bütün banka hesaplarına ve mal varlıklarına haciz konulduğunu, çek miktarın müvekkilin rızası dışında yazıldığını, buna ilişkin İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2023/16226 soruşturma numaralı dosyasıyla şikâyetçi olduklarını, müvekkilinin davalılarla her hangi bir ticari işi olmadığını,

defter ve kayıt incelemesinde taraflar arasında herhangi bir ticari ilişkinin olmadığının ispatlanabileceğini belirterek müvekkilinin İzmir 14. İcra Müdürlüğü'nün 2023/17006 Esas sayılı dosyasında davalılara hiçbir borcu olmadığının tespiti ile icranın iptaline ve eski haline iadesine, kötü niyetli yapılan icra takibinden dolayı davalı ...’e % 20'den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesini ve müvekkilinin hayatı boyunca kestiği çeklerin toplamının miktarı bu davaya konu çekin üzerindeki rakamın yarısına bile ulaşmadığını, davanın harcını yatıracak ekonomik gücünün kalmadığını,

davalıların da şüpheli olduğu savcılık şikâyetinde müvekkilini dolandırıldığı, mağdur olduğu yakınmasıyla iş bu davanın adli yardımlı olarak kabul edilmesi talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının arabuluculuk dava şartı aranan bu davada davadan feragat ettiğini, şarta bağlı olarak davadan feragat edilemeyeceğini, davaya son vermeye yönelik feragat beyanında bulunduğunu, HMK m. 309/4f gereğince şarta bağıl feragat olamayacağından sulh teklifi niteliğinde bulunduğunu, davacının dosyaya sunduğu ikinci bir beyan dilekçesiyle davanın usulden reddine karar verilmesini talep ettiğini, şarta bağlı feragat mümkün olmamakla birlikte şarta bağlı sulhun geçerli olduğunu, müvekkilinin ...

Ltd. Şti'nin tek ortağı ve yetkilisi olduğunu, menfi tespit davasının müvekkiline keşidecisinin ... olana ...bank İzmir Şubesi'nin ... Şti'ye verdiği ve ciro edilen çekten kaynaklandığını, müvekkilinin ...

Ltd Şti'ne 30.08.2023 ve 31.08.2023 tarihlerinde 4.000.013,19 TL lik mal satımından kaynaklandığını, söz konusu çekin keşide tarihinin 30.08.2023 olduğunu ve davacı ... tarafından ödeneceğini, mali gücünün olduğunu belirterek 5.850.000 TL lik mal aldığını, bu çeke istinaden İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/176 D.İş sayılı dosyasıyla ihtiyati haciz kararı aldıklarını ve ihtiyati haczi tamamlayan merasimli.

İzmir 14. İcra Müdürlüğü'nün 2023/17006 Esas sayılı dosyasıyla haczin kati hacze dönüştüğünü, davacının 31.08.2023 ve sonraki tarihlerde beş adet taşınmazını muvazaalı olarak kardeşi ve üçüncü kişilere devrettiğini, bunun üzerine İzmir 9. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2023/549 Esas sayılı dosyasıyla tasarrufun iptali dosyası açtıklarını, müvekkilinin İzmir CBS’da suç duyurusunda bulunduğunu belirterek davanın reddine ve % 20 tazminata hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece; "..menfi tespit davası istemine ilişkin davada 06.12.2018 tarihinde Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren 7155 sayılı Kanunun 20. Maddesi ile değişik 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'na eklenen 5/A maddesinde "Türk Ticaret Kanunu'nun 4. Maddesi ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalarda, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır." düzenlemesinin yapıldığı,

bu düzenlemeye ek olarak 6102 sayılı TTK m. 4 ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulma şartının 7445 sayılı Kanun m. 31 ile de 01.09.2023 itibaren dava şartı sayıldığını, mahkememiz nezdinde açılan dava tarihinin 16.11.2023 olduğu, 6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/a maddesi 2. bendinde "Davacı, arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın aslını veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğini dava dilekçesine eklemek zorundadır.

Bu zorunluluğa uyulmaması halinde mahkemece davacıya, son tutanağın 1 haftalık kesin süre içerisinde mahkemeye sunulması gerektiği, aksi takdirde davanın usulden reddedileceği ihtarını içeren davetiye gönderilir. İhtarın gereği yerine getirilmez ise, dava dilekçesi karşı tarafa tebliğe çıkarılmaksızın davanın usulde reddine karar verilir.

Arabulucuya başvurulmadan dava açıldığının anlaşılması halinde herhangi bir işlem yapılmaksızın davanın, dava şartı yokluğu sebebi ile usulden reddine karar verilir." düzenlemesinin bulunduğu, bu halde HMK m. 115 e göre bunun bir dava şartı sayıldığı, davacı vekilinin her ne kadar 16.11.2023 tarihli dilekçesiyle davada arabuluculuk başvurusu yapması için kendisine süre istediği, bu süre verilmediği takdirde arabuluculuk şartı nedeniyle davadan feragat ettiğini beyan ettiği görülmekle;

mahkememizce davacının bu talebi değerlendirilerek davacının gerçekleşmeyen dava şartı nedeniyle (arabuluculuk dava şartı) sonradan süre verilmesi mümkün olmadığı, davanın başında dava açılmadan önce bu başvurunun yapılması gerektiği tespit edildiğinden gerçekleşmeyen dava şartı gözetilerek HMK m. 114/2 ve HMK m. 115/2 gereğince davanın usulden reddine karar vermek gerekmiştir.

Davalı vekili davanın usulden değil, feragat nedeniyle esastan reddinin gerektiğini belirtmiş ise de; davacı vekilinin talebinin gerçekleşmeyen dava şartına ilişkin olması ve bu şartın gerçekleşmeyeceği anlaşıldığından davanın usulden reddine karar vermek gerekmiştir...." şeklinde karar verildiği görülmüştür.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacı tarafın, 30.08.2023 tarihli 620195 seri numaralı 5.850.000 TL bedelli çeke ilişkin İzmir 14. İcra Müdürlüğü'nün 2023/17006 Esas sayılı dosyasında davalılara hiçbir borcu olmadığının tespiti ile icranın iptaline ve eski haline iadesine hükmedilmesini talep ederek dava yoluna başvurduğunu, 17.11.2023 tarihli feragat dilekçesinde arabuluculuk şartını yerine getirmediklerini, mahkemece arabuluculuk dava şartı aranması halinde davadan feragat ettiklerini beyan ettiklerini, mahkemece bu feragat beyanı karşısında davanın esastan reddine karar verilmesi gerekirken usulden reddine karar verildiğini, usulden verilen red kararının bozularak esastan red olarak düzeltilmesine karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME,

DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Dairemizce HMK'nın 355 maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle ve kamu düzenine ilişkin hükümlerle sınırlı olmak üzere inceleme yapılmıştır. Dava; İzmir 14. İcra Müdürlüğü'nün 2023/17006 Esas sayılı dosyası ile takibe konu yapılan 30.08.2023 tarihli 620195 seri numaralı 5.850.000 TL bedelli çekten dolayı borçlu olmadığının tespiti davasıdır. Mahkemece davanın arabuluculuk dava şartı yerine getirilmeden davanın açıldığından bahisle usulden reddine karar verildiği görülmüştür.

6225 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/4 maddesinin 2. fıkrasına göre zorunlu arabulucu kapsamında olup, dava şartı olarak ticari davalarda zorunlu arabuluculuk söz konusudur. Bu itibarla, ticari uyuşmazlıklarda dava şartı olan arabuluculuk kuralının uygulanmadığı görülmüştür.

Dava şartı noksanlığının re'sen tespit edilerek davanın usulden reddine dair verilen mahkeme kararının da bir hata olmadığı anlaşılmakla; yapılan istinaf başvurusunun açıklanan gerekçe ışığında yerinde olmamasına, kararda kamu düzenine ilişkin bir aykırılık bulunmamasına, kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olmasına göre duruşma açılmasına gerek görülmeyerek Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b-1 maddesi gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.