İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi E.2024/1698 K.2024/2223

İhtiyati tedbir talep eden vekili tarafından yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucu eksiklik bulunmadığı anlaşılmakla; inceleme aşamasına geçildi. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP

İhtiyati tedbir talep eden vekili talep dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin, karşı taraf şirkete iş yaptırmak için 06.05.2024 tarihinde avans olarak 7 adet çek keşide ederek toplamda 2.100.000,00 TL (60.344,83-EURO) değerindeki sıralı çekleri teslim ettiğini, buna rağmen karşı tarafın şirketin konkordato süreci içerisinde olması ve şu anda fabrikasının kapalı olması sebebi ile süregelen işlerini yaptıramadığını, müvekkilinin ticari defterlerinde keşide ettiği 7 adet çek yönünden ve diğer cariler yönünden toplamda 95.372,54 Euro alacaklı olduğunu,

taraflar arasında ticari ilişkiler mevcut olmakla birlikte talep konusu çeklerin karşı tarafa avans olarak verildiğini, çeklerde ödeme tarihleri henüz muaccel olmadığı gibi çeklerin yaptırılmak istenilen işlerden önce 06.05.2024 tarihinde karşı tarafa teslim edildiğini, çeklerin fatura karşılığı olmaması sebebi ile avans olarak verildiğinin açık olduğunu, karşı tarafın konkordato projesinde de müvekkili şirket ile iş yaptığının ve müvekkili şirketten bir alacağının olmadığının beyan edildiğini,

avans olarak teslim edilen ve karşılığında herhangi bir ticari alışveriş gerçekleştirilmeyen çeklerin karşı tarafça ve üçüncü kişiler tarafından takibe konması konusunda endişeleri bulunduğunu, müvekkili hakkında herhangi bir takip açılmadan ve menfi tespit davası açmadan önce işbu ihtiyati tedbir talebinde bulunma zorunluluğu doğduğunu bildirerek, İİK'nun 72.maddesi gereğince, bu şekilde açılan menfi tespit davasının, açılacak icra takibini tek başına durdurmaya yeterli olmadığından,

... Bankası Girne Bulvarı Şubesi, 0027568 Seri numaralı, 13.09.2024 Keşide tarihli, 150.000,00-TL bedelli,

... Bankası Girne Bulvarı Şubesi, 0027567 Seri numaralı, 20.09.2024 keşide tarihli, 600.000,00-TL bedelli,

... Bankası Girne Bulvarı Şubesi, 0027569 Seri numaralı, 27.09.2024 Keşide tarihli, 150.000,00-TL bedelli,

... Bankası Girne Bulvarı Şubesi, 0027570 Seri numaralı, 27.09.2024 Keşide tarihli, 100.000,00-TL bedelli,

...bank Karşıyaka Şubesi, 2532994 Seri numaralı, 11.10.2024 Keşide tarihli, 300.000,00-TL bedelli,

...bank Karşıyaka Şubesi, 2532993 Seri numaralı, 27.10.2024 Keşide tarihli, 500.000,00-TL bedelli,

...bank Karşıyaka Şubesi, 2532995 Seri numaralı, 10.11.2024 Keşide tarihli, 300.000,00-TL bedelli çekler ile ilgili ihtiyati tedbir kararı verilmesini, çeklerin karşı taraf ve üçüncü kişiler de dahil olmak üzere ödemeden men edilmesini ve müvekkili şirkete karşı iş bu çekler yönünden icra takibinin açılmasının durdurulmasını talep etmiştir.

MAHKEMECE

"...Talep, HMK'nun 389 vd.ile İİK'nun 72.madde hükümlerine göre ileri sürülmüş geçici hukuki korumalara ilişkindir.

Dilekçe ve dosya içeriğinin değerlendirilmesi sonucunda;

6100 sayılı HMK'nun 389. Maddesine göre;

(1)Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hâllerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir.

(2) Birinci fıkra hükmü niteliğine uygun düştüğü ölçüde çekişmesiz yargı işlerinde de uygulanır.

Bu kapsamda talep incelendiğinde, talep eden tarafça, karşı taraf ile yapılan ticari ilişki kapsamında toplam 2.100.000,00-TL tutarında karşı tarafa çek verildiği ancak yapılan anlaşmanın yerine getirilmediği ve karşı tarafın konkordato sürecinde olması ve fabrika binasının kapalı olması nedeni ile tedbiren ödemeden men yasağı konulmasına ve ayrıca icra takibine konu yapılmaması yönünde tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.

Talep eden vekilince dosyaya sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesinde, karşı tarafa verilen çeklerin suretlerinin ve çek çıkış bordrosu adı altına bir belge sunulduğu, bunun dışında karşı taraf ile mal teslimi konusunda yapılan anlaşmaya ilişkin bir sözleşmenin sunulmadığı, çeklere konu malların teslim tarihlerinin hangi tarihler olduğuna dair bir bilgi ya da belge sunulmadığı gibi bu hususta bir beyanda da bulunulmadığı anlaşılmıştır.

Karşı taraf her ne kadar konkordato sürecinde ise de, söz konusu süreç, esas itibarı ile zor durumda bulunan ancak verilecek süreler ve tedbirler ile ekonomik olarak kurtulması ihtimali bulunan şirketlerin toparlanabilmesi için düzenlenmiş bir hukuki düzenlemedir.

Bu süreçte, konkordato talep eden şirket, fabrikasını ve işletmesini çalıştırarak verilen tedbirlerden de istifade ederek borçlarını ödeyecek ve ticari işletmesinin faaliyetine devam edecek ve sonuç olarak şirketin iflası önlenecektir. Esas itibarı ile konkordato kurumunun amacı budur. Karşı tarafın sırf konkordato sürecinde olması ihtiyati tedbir kararı için yeterli değildir.

Bunun dışında, karşı taraf ile yapılan anlaşma kapsamında mal teslim sürelerinin geçmiş olması, karşı tarafın mal tesliminde temmerrüde düşmesi ya da temerrüde düşeceğinin açık bir şekilde anlaşılabilir olması gerekmektedir. Oysa, talep eden tarafından sunulan bilgi ve belgeler incelendiğinde, karşı taraf ile yapılan anlaşma kapsamında çeklere konu malların teslim tarihleri dahi tespit edilememiştir.

Kaldı ki talep eden tarafça talebe konu çeklerin 3. Kişilerce ibrazı halinde de ödenmemesi ve takibe konu yapılamaması yönünde tedbir kararı verilmesi talep edilmiş olup bu talep kambiyo senetlerinin illetten mücerretliği ve serbest dolaşım ilkesine tamamen aykırıdır. Aksinin kabulü ve çeklerin iyi niyetli 3. Kişilere ciro edilmiş olması halinde iyi niyetli 3. Kişilerin haklarına halel gelecektir. Bu yönü ile de talep yerinde bulunmamıştır. Yapılan açıklamalar ışığında talep eden tarafın ihtiyati tedbir talebinin reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir. '' gerekçesi ile;

KARAR

Açıklanan nedenlerle, Talep eden ... Şirketi'nin talebe konu çeklerin ibrazı halinde ödenmemesi ve yapılacak icra takiplerinin durdurulması hususunda ihtiyati tedbir verilmesine dair taleplerinin REDDİNE," şeklinde karar verilmiştir.

İSTİNAF BAŞVURU SEBEPLERİ

İhtiyati tedbir talep eden vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkil şirket ile talepte bulunan şirket arasında ticari ilişkiler olduğunu, dilekçelerinin ekinde sunulan çeklerin davalı şirkete avans olarak verildiğini, gerçekten de sunulan çeklerde ödeme tarihlerinin henüz muaccel olmadığı gibi çeklerin yaptırılmak istenilen işlerden önce 06.05.2024 tarihinde davalı şirkete teslim edildiğini, davalı tarafa verilen çeklerin fatura karşılığı olmaması sebebi ile avans olarak verildiğini, Yargıtayın Yerleşmiş Kararlarının da bu yönde olduğunu,

davalı tarafın konkordato projesinde de müvekkil şirket ile iş yaptığının ve müvekkil şirketten bir alacağının olmadığının beyan edildiğini, müvekkil açısından geriye dönüşü olmayan mağduriyetler oluşacağından ve ihtiyati tedbir şartları da gerçekleştiğinden ihtiyati tedbir kararı verilmesi gerektiği halde yerel mahkemece bu hususta hukuki gerekçeden yoksun, somut olayın özelliklerine aykırı sebeplerle ihtiyati tedbir taleplerinin reddedildiğini, İİK'nın 72.maddesi gereğince, açılan menfi tespit davasının, açılacak icra takibini tek başına durdurmaya yeterli olmadığını,

söz konusu çek bedellerinin %15’ini temsil eden 315.000,00 TL’nin teminat gösterilmesi karşılığında, dava konusu çekler ile ilgili ivedi olarak ihtiyati tedbir kararı verilmesi istemiyle birlikte yerel mahkemece verilen ihtiyati tedbir talebinin reddine dair verilen değişik iş kararının ortadan kaldırılarak, taleplerinin kabulü ile ihtiyati tedbir kararı verilmesini istinaf başvuru sebebi olarak ileri sürmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Talep: ihtiyati tedbir istemine ilişkindir.

HMK'nun 355. Maddesi gereğince istinaf incelemesi istinafa başvuran vekilinin dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine ilişkin hususlarda res'en gözetilerek yapılmıştır.

Dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, ilk derece mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına; incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına; talep edenin, çekleri avans olarak verdiğine ve mal teslim tarihlerine ilişkin yaklaşık ispata yarar bir delil sunmamış olmasına göre talep eden vekilinin istinaf itirazları yerinde görülmediğinden 6100 Sayılı HMK m. 353/1-b-1 maddesi uyarınca istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilerek, aşağıdaki hüküm kurulmuştur.