İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi E.2024/1820 K.2025/104

İhtiyati haciz talep eden vekili tarafından yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucu eksiklik bulunmadığı anlaşılmakla; inceleme aşamasına geçildi. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İhtiyati haciz talep eden alacaklı talep dilekçesinde özetle.

Müvekkilinin, borçlu şirketten 6.254.895,51-TL alacaklı olduğunu, dilekçe ekinde bulunan 21.07.2023 tarihli Geçici Konkordato Komiseri raporunun 19.sayfasının 24.sırasında ve İİK'nın 302. maddesi gereği düzenlenmiş konkordato komiser heyeti nihai raporunun 4.sayfasında 110 sıra numarasında alacaklı olarak gösterildiğini, müvekkil şirketin bu alacağı borçlu şirket tarafından Manisa Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/330 Esas, sayılı dosyasına alacaklı listesi ile sunulmuş ve ekli kesin mühlet komiser heyetinin nihai konkordato nisabına yönelik İİK.Md.

302 raporunda da konkordato projesinde gösterilmiştir.

Açıkça görüleceği üzere müvekkil şirketimiz borçlu beyanı ve konkordato komiseri nihai raporuyla yani Manisa Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/330 E. sayılı dosyası ile sabit olduğu üzere 6.254.895,51 TL alacaklı olduğunu, borçlu hakkında konkordato talep edilmiş ise de, 07/10/2024 tarihli duruşmada borçlunun tasdik talebinin reddine ve konkordato tedbirlerinin kaldırılması ile komiser görevine son verilmesine karar verildiğini, görüleceği üzere gerek borçlunun kendi beyan ve ikrarına, gerek konkordato komiserleri nezdinde gerekse de yerel mahkeme ilamlarına göre müvekkilinin alacaklı olduğunda şüphe bulunmamakta olduğunu,

bu bakımdan borçlunun, mahkeme denetiminden ve korunmasından tamamen çıktığı ve tüm bu sebeplerle karşı tarafın haczi kabul menkul ve gayrimenkul malları ile 3. şahıslardaki hak ve alacaklarının, bankalardaki mevduat hesaplarının ihtiyaten haczi için ihtiyati haciz isteminde bulunmak zorunluluğu doğduğunu, borçlunun mal kaçırma ve adres değiştirme ihtimali bulunduğundan, mahkemenizce öncelikle teminatsız, ancak mahkemenizce aksi kanaate olunması halinde ise uygun görülecek teminat karşılığı, borçlunun, borca yeter miktarda menkul, gayrimenkuller 3. şahıslardaki hak ve alacaklarının haczi,

menkullerin muhafazası için haciz talep etme zarureti hasıl olduğundan bahisle borçlunun borca yetecek miktarda, menkul, gayrimenkulleri ile 3. şahıslarda bulunan hak ve alacaklarının öncelikle teminatsız, ancak mahkemece aksi kanaatte olunması halinde alacağın %15'i oranında teminat karşılığı ihtiyaten haczine karar verilmesine karar verilmesini arz ve talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece "...

Davacı vekili tarafından, borçlu şirket hakkında Mahkememizin 2023/330 Esas sayılı dosyası ile konkordato davası açıldığını, bu dava sonucunda konkordato tasdik talebinin reddine ilişkin hüküm kurulduğunu, konkordato komiserleri tarafından sunulan iki raporda ihtiyati haciz talep edenin alacaklı olarak gösterildiğini belirterek mahkememizden ihtiyati haciz kararı verilmesi talebinde bulunulduğu, konkordato dosyasında alacağın belirtilmesinin alacağın miktarını ve muaccel olup olmadığını tek başına göstermediği, alacağın varlığına ve muaccel olup olmadığına ilişkin belge sunulmadığı,

ihtiyati hacze yönelik yaklaşık ispat ve muacceliyete ilişkin koşulların somut olayda gerçekleşmediği anlaşılmakla, ihtiyati haciz talebinin reddi gerektiği" gerekçesiyle, "İhtiyati haciz isteminin REDDİNE," karar verilmiştir.

İSTİNAF BAŞVURU SEBEPLERİ

İhtiyati haciz talep eden vekili istinaf dilekçesinde özetle; Borçlu firma ... Şti.'nin Manisa Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/330 E. sayılı dosyasına sunmuş olduğu belgeler ile borcu kabul ettiğini, borçlu firmanın 08.05.2023 tarihinde Manisa Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/330 E. sayılı dosyasından İİK 285. ve devamı maddeleri çerçevesinde konkordato talebinde bulunduğu

şeklinde yönetmelikte sıralandığını,

bu evrakların tamamı konkordato talep eden firma yetkilileri tarafından hazırlanmakta ve onlar tarafından imzalanarak mahkemeye sunulduğunu,

borçlu tarafından mahkemeye sunulan "alacaklı ve alacak listesi" borçlunun kabulü ile muhasebe kayıtlarına göre yine borçlu tarafından hazırlanmakta olduğunu, bu listede borçlunun bütün alacaklıları, alacak miktarları ile beraber ayrıntılı olarak yazılmakta ve bu alacak miktarlarının tamamı borçlu tarafından kabul edilerek altı imzalandığını,

bu şekilde hazırlanan ve borçlu tarafından mahkemeye sunulan "alacaklı ve alacak listesi", açıkça borç ikrarı anlamına gelmekte olduğunu, İİK 299. maddesine göre, borçlunun mahkemeye sunmuş olduğu "alacaklı ve alacak listesi"sinden ayrı olarak, mahkeme tarafından görevlendirilen konkordato komiseri tarafından alacaklılara alacaklarını on beş gün içerisinde bildirmeleri için ilan yapıldığını, bu ilan dışında ayrıca adresleri belli olan alacaklılara bu bildirim posta ile de yapıldığını, bu bildirimlerde, alacak miktarını belirtmeyen alacaklıların borçlunun bilançosunda kayıtlı olmadıkça konkordato projesinin müzakerelerine kabul edilmeyeceğinin ihtar edildiğini,

İİK 299. maddede belirtildiği gibi bilançoda kayıtlı olamayan alacaklı konkordato projesinin müzakerelerine katılamayacağını, adeta bu alacaklıların alacağının olmadığı kabul edildiğini,

komiserin daveti üzerine alacak bildiriminde bulunan alacaklıların eğer alacak miktarı borçlu tarafından sunulan "alacaklı ve alacak listesi" listesinde yoksa veya bu tutar bu listeden farklı ise, komiserin bu iddiaları hakkında açıklamada bulunmak için borçluyu davet ettiğini, komiser alacakların varit olup olmadığını borçlunun defterleri ve belgeleri üzerinden inceler ve ulaştığı neticeyi İİK 302 maddesi kapsamında vereceği raporda belirtildiğini,

bu maddelerden açıkça anlaşılan husus; borçlunun bilançosunda olan ve borçlu tarafından kabul edilen borçlar ile ilgili olarak alacaklının herhangi bir aksi yönde iddiası yok ise bu borcun varlığı kabul edilmekte, alacaklının bu borcun miktarı konusunda yaptığı itiraz ise borçluya sorulmakta, borçlunun muhasebe defterleri incelenmekte bunu göre bir karar verilmekte olduğunu,

konkordato sürecinde aslolan konkordata başvurusu yapan firmanın mahkemeye sunmuş olduğu beyanları olduğunu, bu beyanlarda konkordato başvurusu yapan firmanın borçlu olduğu firmaları ve borç miktarlarını belirtmekte aksi iddia edilinceye kadar da bu bilgilerin doğru olduğu kabul edildiğini, Manisa Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/330 E. sayılı dosyası ile konkordato başvuru yapan ... Ltd. Şti. firmasının dosyası incelendiği zaman konkordato komiser heyeti tarafından 07.09.2024 tarihinde alacaklılar toplantısı yapıldığı, bu toplantıda müvekkili firmaya 6.254.895,51 TL alacak üzerinde oy hakkı verildiği görüldüğünü, müvekkili firmanın alacaklılar toplantısında oy kullanma listesinde 110. sırada yer aldığını,

yani müvekkili firmanın alacağı konkordato komiserleri tarafından borçlu firmanın muhasebe defterleri incelenerek belirlendiğini ve belirlenen bu tutar üzerinden konkordato alacaklılar toplantısında oy kullanması uygun görüldüğü,

konkordato alacaklılar toplantısında bütün alacaklıların alacak miktarları üzerinden oy kullanma hakkına sahip oldukları düşünüldüğünde müvekkili firmanın borçludan toplam 6.254.895,51 TL alacağı olduğunun kabul edilmesi gerektiğini, dosyada İİK 257. madde çerçevesinde

ihtiyati haciz koşulları oluşmuş olup,müvekkilinin alacağı yaklaşık ispat ölçüsünde kanıtlandığını, hangi koşullarda ihtiyati haciz kararı verileceği İİK 257. maddesinde düzenlendiğini,

ihtiyati haciz kararının verilebilmesi için alacaklı ve alacağa ilişkin koşulların bulunduğunu,

alacaklıya ilişkin koşullar arasında; alacaklının alacaklı sıfatını taşıması, alacaklının medeni hakları kullanma ehliyetine sahip olması, alacaklının borçlu hakkında cebri icra takibinde bulunma yetkisine sahip olması gibi hususların bulunduğunu, mevcut dosyada alacaklıya ilişkin bütün koşulların eksiksiz bir şekilde yer aldığını,

ayrıca alacağa ilişkin koşulların da dosyada yer alması gerektiğini, ihtiyati haciz istenen alacağın para alacağı olması, ihtiyati haciz istenen alacağın herhangi bir rehin ile teminat altına alınmamış olması ve alacağın muaccel olması gerektiğini,

Manisa Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/330 E. sayılı dosyasında hem borçlunun beyanları hem de borçlunun muhasebe kayıtlarını inceleyen konkordato komiseri tarafından hazırlanan raporlar dikkate alındığında müvekkili firmanın borçludan olan alacağı hiçbir şüpheye mahal vermeyecek şekilde ortada olduğunu,

müvekkili firmanın alacağının hem alacaklı tarafından kabul edilmesi hem konkordato komiser heyeti tarafından düzenlenen raporlarda belirtilmesi hem de hem de alacaklılar toplantısında kendisine 6.254.895,51 TL' lik alacak miktarı üzerinden oy hakkı verilmiş olması hususları beraber değerlendirildiğinde müvekkili firmanın borçludan olan alacağı yaklaşık ispat koşulları ile kanıtlandığını belirterek istinaf başvurusunun kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Talep: İlk Derece Mahkemesince verilen ihtiyati haciz talebinin reddine dair kararın kaldırılarak, talep gibi ihtiyati haciz kararı verilmesi istemine ilişkindir.

6100 Sayılı HMK'nın 355. maddesi gereğince istinaf incelemesi istinafa başvuran vekilinin dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine ilişkin hususlar res'en gözetilerek ve yine HMK 357/1.maddesindeki, ilk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve savunmalar istinaf incelemesi sırasında dinlenemez ve yeni delillere dayanılamaz hükmü çerçevesinde yapılmıştır.

Dosyanın incelenmesinden, ihtiyati haciz talep edence sunulan 07/10/2024 tarihli dilekçe kapsamında mahkemece dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde 11/10/2024 tarihli karar ile ihtiyati haciz isteminin reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

İcra iflâs hukukundaki ihtiyati haciz müessesi, medenî usul hukukundaki ihtiyati tedbir ve idare hukukundaki yürütmenin durdurulması müesseseleri gibi bir geçici hukuki koruma önlemidir.

İhtiyati haciz isteyen vekilinin ileri sürdüğü vakıalar, dilekçesine eklediği deliller ve ihtiyati haciz istemi dilekçesindeki ifadeleri değerlendirildiğinde; söz konusu talebin, İcra ve İflâs Kanunu'nun ihtiyati haczi düzenleyen İİK’nın 257. maddesine ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Bu hükümde ihtiyati haciz talebine ilişkin iki hukukî sebep yer almaktadır. Birincisi, vadesi gelmiş (muaccel) bir para borcunun ödenmemesi hâlinde uygulanması gereken İİK’nın 257/I hükmüdür. İkincisi ise vadesi gelmemiş (müeccel) bir alacak için öngörülen İİK’nın 257/II’deki kuraldır. Bu iki kuralın yanı sıra ispat yüküne ilişkin İİK’nın 258. maddesi de somut olay açısından önemlidir.

İcra ve İflâs Kanunu'nun 257. maddesinin 1’nci fıkrası uyarınca “Rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı, borçlunun yedinde veya üçüncü şahısta olan taşınır ve taşınmaz mallarını ve alacaklarıyle diğer haklarını ihtiyaten haczettirebilir.” Bu hükme göre, bir para alacağının vadesinin gelmesi hâlinde alacaklı ihtiyati haciz talebinde bulunabilecektir.

İcra ve İflâs Kanunu'nun 257. maddesinin 2. fıkrası uyarınca “Vadesi gelmemiş borçtan dolayı yalnız aşağıdaki hallerde ihtiyati haciz istenebilir: 1 - Borçlunun muayyen yerleşim yeri yoksa; 2 - Borçlu taahhütlerinden kurtulmak maksadiyle mallarını gizlemeğe, kaçırmağa veya kendisi kaçmağa hazırlanır yahut kaçar ya da bu maksatla alacaklının haklarını ihlal eden hileli işlemlerde bulunursa”. Bu suretle ihtiyati haciz konulursa borç yalnız borçlu hakkında muacceliyet kesbeder.

İcra ve İflâs Kanunu'nun 258. maddenin 1. fıkrası uyarınca, “…Alacaklı alacağı ve icabında haciz sebepleri hakkında mahkemeye kanaat getirecek deliller göstermeğe mecburdur….” Bu hükme göre, alacaklı alacağının varlığı ile birlikte alacağın vadesinin geldiği veya alacağının vadesi gelmemişse, İİK’nın 257/II hükmündeki sebeplerin varlığı hakkında mahkemeye kanaat verecek delilleri göstermek zorundadır. Daha açık bir anlatımla sadece alacağın varlığı, ihtiyati haciz kararı verilmesi için yeterli veya tek şart değildir. İhtiyati haciz kararı verilebilmesi için kesin bir ispat aranmamakta ise de özellikle hukukî bir işlem söz konusu olduğunda, alacağın varlığının ve muaccel olduğunun yazılı bir belgeye veya belgeler zincirine dayanması tercih edilmesi gereken bir seçenektir.

İhtiyati haciz talep eden vekilince sunulan talep dilekçesinde; aleyhine ihtiyati haciz talep edilen borçlu şirket tarafından Manisa Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/330 E sayılı dosyasıyla konkordatonun tasdikine ilişkin dava açıldığı,

yapılan yargılama sırasında 07/10/2024 tarihli duruşmada borçlunun tasdik talebinin reddine ve tedbirlerin kaldırılması ile komiserin görevine son verilmesine karar verildiği ve bu dosyaya konkordato komiseri tarafından sunulan 21/07/2023 tarihli geçici raporun 19.sayfasının 24.sırasında ve 24/09/2024 tarihli konkordato komiseri tarafından sunulan nihai raporun ise 4.sayfasının 110.sırasında ihtiyati haciz talep edenin alacaklı olarak gösterildiği,

bu kapsamda Manisa Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/330 E sayılı dosyasıyla sabit olduğu üzere ihtiyati haciz isteyenin aleyhine ihtiyati haciz istenilen borçlu şirketten 6.254.895,51 TL alacaklı olduğunun sabit olduğundan bahisle bu tutar üzerinden ihtiyati haciz kararı verilmesi talep edilmiştir.

Dairemizce Manisa Asliye Ticaret Mahkemesine yazılan müzekkereyle ihtiyati haciz talep eden vekili tarafından talep dilekçesine eklenen 21/07/2023 tarihli Geçici Konkordato Komiser Raporu ve 24/09/2024 tarihli Konkordato Komiseri Kesin Mühlet Raporunun tamamının birer sureti istenilmiş olup 08/01/2025 tarihli cevabi yazı ekinde gönderilen raporların incelenmesinden konkordato komiser heyeti tarafından düzenlenen 21/07/2023 tarihli geçici konkordato komiser heyeti raporuna eklenen "...

Ltd.Şti 31/03/2021 tarihli borçların imtiyaz durumunu gösterir listenin 24.sırasında ihtiyati haciz isteyen şirketin muaccel alacak tutarının 5.173.957,39 TL imtiyazsız adi alacak olarak gösterildiği, yine 24/09/2024 tarihli Konkordato Komiseri Kesin Mühlet Raporunun ekine eklenen "... İnş. Taah.Nak.San.Tİc.Ltd.Şti. oy kullanma listesinin 110.sırasında ihtiyati haciz talep eden şirketin toplam alacak tutarının 6.254.895,51 TL olarak gösterilmiş olduğu görülmüştür.

Bu durumda sunulan dayanak belgeler kapsamında İİK 257 ve devamı maddeleri gereğince ihtiyati haciz koşulları oluştuğundan talep gibi teminat karşılığında ihtiyati haciz kararı verilmesi gerekirken ilk derece mahkemesince ihtiyati haciz istemenin reddine karar verilmesi doğru olmamıştır.

HMK'nın 353/1-b-2 maddesinde yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber, kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına gerek duyulmadığı takdirde düzeltilerek yeniden esas hakkında karar verileceği öngörülmüştür. Yukarıda yapılan açıklamalar ışığında ihtiyati haciz talep eden vekilinin istinaf istemlerinin kabulü ile ilk derece mahkemesince ihtiyati haciz isteminin reddine dair kararın kaldırılarak ihtiyati haciz talebinin kabulüne dair HMK'nın 353/1-b-2 maddesi gereğince aşağıdaki hüküm kurulmuştur.