İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi E.2024/1842 K.2024/2287

Davacı vekili tarafından yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucunda.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ...'ün keşideci olduğunu, ...bank Anonim Şirketine ait 2013 yılına ait çek defterinde bulunan 5136338c4 ve 5136340c4 seri numaralı ve müvekkili/keşideci tarafından imzalı ve ancak miktar kısmı boş olan iki adet çekin kayıp olduğunu, ileride telafisi güç ve imkansız zararlar doğmaması adına bahse konu çeklerin iptali için sayın mahkemeye başvurma zaruretinin hasıl olduğunu, müvekkili her ne kadar bu çekleri kaybetmiş olsa da;

hem imzalı ve boş çek yapraklarının sonradan doldurulması ihtimalinin bulunduğunu ve ayrıca bankalarca bahse konu kaybolan çeklerin bankaya ibraz edilmemesi/açıkta olması nedeniyle müvekkilinin kredi/kredi kartı ürünlerinden yararlanamaması,

kredi puanının düşmesi gibi sorunlar yaşadığını, müvekkili tarafından defalarca kez ...bank Çiğli, Karşıyaka Sahil, Bergama şubelerine ayrı ayrı ve devamlı sözlü ve yazılı taleplerinde bulunulmasına ve vekili olarak tarafımızca da ilgili şubelere defalarca kez gerek şube müdürü gerek ticari portföy ve operasyon ile görüşülmesine rağmen ilgili bankanın hukuk müşavirliğinden gelen görüş ile davaya konu iki adet çekin ödenmesinin engellenmesi ve iptali ve nihayetinde müvekkili lehine ticari mahvına ve maddi zararına sebep olmayacak önlemler alınmadığından işbu davayı açmak zaruri olduğunu, her ne kadar kural olarak çek iptal davasını,

çeki düzenleyen değil, hamilin açması gerekmekse de; bazı istisnai durumlarda hak sahibi konumundaki düzenleyen/keşideci ya da muhatap banka da çek iptal davası açabilmekte olduğunu, bunun bir örneği ise imzalı ve boş çek yapraklarının hukuki yararı bulunan keşideci tarafından çek iptal davası açılabilmesi olduğunu, Yargıtay ilke ve uygulamalarına göre imzalı ancak bedel kısmı boş olan çek yaprağının kaybolması durumunda çekin açık çek olarak düzenlenmesi nedeni ile üzerinin doldurulabileceğini belirterek imzalı boş çek yaprağının iptal edilebileceğine hükmedildiğini, hukuki yararı bulunan, ileride müvekkilinin mağduriyet yaşamaması adına,

boş çek yapraklarını ele geçiren kötü niyetli kimselerce müvekkili aleyhine doldurulması halinde müvekkilinin uğrayabileceği zarar ve hak kaybı ihtimaline binaen belirtilen çek yapraklarının iptali için Sayın Mahkemeye başvurma zarureti hasıl olduğunu, haklı davanın kabulü ile, dava dışı/muhatap banka olan ...bank Anonim Şirketinin çek bedelini ödenmesinden yasaklanmasını, Belirtilen ...bank Anonim Şirketine ait 2013 yılına ait çek defterinde bulunan 5136338c4 ve 5136340c4 seri numaralı çeklerin zayii nedeniyle iptaline karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece; "...Dava, TTK'nun 818/1-s bendi yollaması ile aynı Kanunun 757 vd maddelerinde öngörülen zayi nedeniyle çeklerin iptali istemine ilişkindir.

Anılan madde hükümlerine göre, çeklerin iptalini ancak yetkili hamili isteyebilir. İptal talebine konu edilebilecek belgenin keşide edilmiş ve tüm unsurları bulunan çek (kıymetli evrak) niteliğinde olması gerekir.

Talep edenin yetkili hamil değil çek hesap sahibi-keşideci olması, dolayısıyla çekin hukuki niteliği ve ekonomik fonksiyonu da göz önüne alındığında, zayi nedeniyle çekin iptalini talep etme hakkının bulunmadığı tüm dosya kapsamı ile anlaşılmakla mahkememizce aşağıdaki şekilde karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır..." şeklinde karar verildiği görülmüştür.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde.

Müvekkilinin, ...bank Anonim Şirketine ait 2013 yılına ait çek defterinde bulunan 5136338c4 ve 5136340c4 seri numaralı ve müvekkili/keşideci tarafından imzalı ve ancak miktar kısmı boş olan iki adet çekin kayıp olduğunu, keşidecisi tarafından imzalanan çekin, boş olan kısımlarının (bedel, vade tarihi vb. Unsurlar) doldurularak tedavüle koyulmasının mümkün olduğunu, boş çek yapraklarını ele geçiren kötü niyetli kimselerce müvekkili aleyhine doldurulması halinde müvekkilinin uğrayabileceği zarar ve hak kaybı ihtimaline binaen,

bankalarca bahse konu kaybolan çeklerin bankaya ibraz edilmemesi/açıkta olması nedeniyle müvekkilin kredi/kredi kartı ürünlerinden yararlanamaması, müvekkilin kredi puanının düşmesi, müvekkilin çek iptal davası açmakta hukuki yararının mevcut olduğunu, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını, davanın kabulünü talep ve istinaf etmiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME,

DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nun 355. Maddesi gereğince istinaf incelemesi istinafa başvuran vekilinin dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine ilişkin hususlarda res'en gözetilerek yapılmıştır.

Dava, hukuki niteliği itibariyle TTK'nın 818/1.s maddesi atfıyla aynı Kanun'un 757 ve devamı hükümleri uyarınca, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verilmiştir; bu karara karşı davacı vekilince, yasal süreci içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355.maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleriyle ve kamu düzenine aykırılık yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Kıymetli evrakın iptali, kıymetli evraka ilişkin "umumi hükümler" arasında TTK'nın 651 ve 652'de genel bir şekilde düzenlenmiş, ayrıca nama 'TTK m.657) ve hamiline senetlerin iptali hakkında (TTK m.757-765) getirilerek bu hükümlerin TTKm.778/1-ı yollamasıyla bonolar bakımından, 818/1-s yollamasıyla çekler bakımından da uygulanacağı öngörülmüştür.

TTK'nın788/1 hükmü uyarınca emre yazılı veya belirli bir kimse lehine düzenlenen çek, ciro ve teslim yolu ile devredilebilir. Emre yazılı senetlerin devri iki tasarruf işleminin bir arada yapılması ile gerçekleşir. Bu işlemlerin birincisi senedin ciro edilmesi, ikincisi de buna ek olarak senedin zilyetliğinin devralana geçirilmesidir.

Dolayısıyla, kambiyo senedinde mündemiç hakka sahip olmak için senet üzerindeki zilyetlik zorunludur (Yargıtay 11.Hukuk Dairesinin 06/06/2012 tarih ve 2011/4524 Esas 2012/9838 Karar sayılı kararı da benzer yöndedir) somut olayda da, dava konusu çeklerin keşideci tarafından boş olarak muhafaza edilirken kaybolduğu veya çalındığı ileri sürüldüğüne göre, davacının çeklerin hamili olmadığının kabulü gerekmektedir.

Bu durumda davacı çeklerin keşidecisi olup, yetkili hamili olmadığından çek yönünden iptal davası açmaya hakkı bulunmamaktadır. Bu nedenle mahkemece davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Açıklanan bu gerekçelerle, 353/1-b-1 maddesi uyarınca dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, mahkemece verilen karar usul ve yasaya uygun olup davacı vekilinin istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilerek, aşağıdaki hüküm kurulmuştur.