İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi E.2024/1848 K.2025/29

Davacı vekili tarafından yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucu eksiklik bulunmadığı anlaşılmakla; inceleme aşamasına geçildi. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; borçlusu ... ( T.C.K.N.: ..., ... Mah. ... Sk.

No:...-... .../... ), muhatabı ... olan CÇ 0307237 Seri Numaralı 26.12.2018 düzenleme tarihli 25.000,00-TL ve CÇ 0307238 Seri Numaralı 07.01.2019 düzenleme tarihli 25.000,00-TL tutarlarındaki çekler müvekkili banka şubesinde kaybolduğunu, yapılan tüm çalışmalara rağmen söz konusu çekler bugüne kadar bulunamadığını, çeklerin kaybedilmiş olması nedeni ile mağduriyet söz konusu olacağından işbu müracaatın yapılarak çeklerin iptalini ve öncelikle ödenmemeleri konusunda ödemeden men kararı verilmesini, öncelikle "çeklerin ödenmemesi hususunda ödemeden men kararı" verilmesini, akabinde borçlusu ...

(T.C.K.N.: ..., ... Mah. ... Sk. No:...-... .../... ), muhatabı ... olan CÇ 0307237 Seri Numaralı 26.12.2018 düzenleme tarihli 25.000,00-TL ve CÇ 0307238 Seri Numaralı 07.01.2019 düzenleme tarihli 25.000,00-TL tutarlarındaki çeklerin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

MAHKEMECE

"...'Dava, kaybetme nedeniyle Türk Ticaret Kanununun 651 ve devam eden maddelerine göre çekin iptali istemine ilişkindir.

Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda 08/03/2024 tarihli 2024/207 Esas ve 2024/203 Karar sayılı kararı "...Davanın hukuki yarar yokluğu nedeniyle HMK 114/1-h maddesi gereğince usulden reddine..." şeklinde karar verildiği, karar davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesinin 2024/780 esas- 2024/691 karar sayılı kararı ile "...Davacı vekilinin istinaf itirazlarının ESASTAN KABULÜNE, İzmir 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 08/03/2024 tarihli 2024/207 Esas ve 2024/203 Karar sayılı kararının HMK 353/1-a-6. maddesi gereğince KALDIRILMASINA..." karar verildiği, dosya mahkememize gönderilmekle mahkememizin 2024/383 esasına kaydı yapılmıştır.

Somut davada; davacının iptalini istediği ... (T.C.K.N.: ..., ... Mah. ... Sk. No:...-... .../...), muhatabı ... olan CÇ 0307237 Seri Numaralı 26.12.2018 düzenleme tarihli 25.000,00-TL ve CÇ 0307238 Seri Numaralı 07.01.2019 düzenleme tarihli 25.000,00-TL tutarlarındaki çeklerin keşide edildiği, bu çeklerin ise davacı tarafından kaybedildiği noktasında yapılan tedkiklerde,

İlgili bankaya yazılan müzekkereye gelen cevabi yazıda, davaya konu olan ...'in 43759064 nolu hesabına tanımlı 307237 seri nolu çek 26.12.2018 tarihinde ... BANKASI A.Ş. Tarafından elektronik takas ortamında ibraz edilmiş olup ibraz anındaki hesap bakiyesi yetersiz olduğundan çek tutarı ödenmemiş karşılıksız işlemlerine tabi tutulduğu, söz konusu çek ve çeki ibraz eden hamil bilgileri karşı banka nezdinde olduğunu, 307238 seri nolu çek 07.01.2019 tarihinde ... BANKASI A.Ş.

Tarafından elektronik takas ortamında ibraz edilmiş olup ibraz anındaki hesap bakiyesi yetersiz olduğundan çek tutarı ödenmemiş karşılıksız işlemlerine tabi tutulduğunu, söz konusu çek ve çeki ibraz eden hamil bilgileri karşı banka nezdinde olduğunu, söz konusu firmaya ait çekler bankamızın Kapanan Menderes Şubesine müşteri tarafından teslim sağlanmış olup,bankamız kayıtlarında tüm aramalar sonucunda bilgi ve belgeye rastlanmadığı bildirilmiştir.

Evvelce özü itibari ile davanın usulen başka saiklerle açıldığı aşikar olmakla süreden red kararı verilmiş ancak istinaf sonrası kaldırma neticesi yeni esasta çekin akıbeti hakkındaki yazı cevabına göre çekin zaten bütün muamelelerden geçtiği, kendine özgü safahati kat ettiği gibi Türkiye'de klasik şekli ile "efendim çek-bono zayi ettim, ödeme yasağı verilsin, ilanlar sonrası da iptal kararı, zayii kararı alınsın" şeklindeki yaklaşımın farklı saikler ve zehablarla kıymetli evrak iptal davası açılmayacağı,

Haddizatında zayii kararı alıp hamillere mahsus hakların kullanımı içinde evevelemirde TTK 759/2 deki ispat yükü ve delil ibrazı olmaksızın mücerret kaybettim ilanlar yapılsın ve karar süreci ile karar istihsal etmenin de hakkın kötüye kullanımı teşkil edeceği izahtan varestedir.

Bu cümleden olarak banka kayıtlarında incelemeye, ilan süreçlerine, duruşma açılmasına, tekraren beyan alınması yahut araştırma yapılmasına, keza istirdat davası vb için süre verilmesine hacet bulunmamaktadır.

Maddeten ve fiilen kayıp/zayi halinin olmadığı ve bu şekli ile davacının dava açmakta hukuki yararının bulunmasının HMK 114/h maddesi kapsamında dava şartı olduğu ve HMK 115. Madde kapsamında davanın her aşamasında incelenmesi gerektiğinden dava şartı yokluğu nedeniyle davanın HMK 114/h ve 115. Maddeleri gereğince reddine dair aşağıdaki karar verilmiştir. ' gerekçesi ile;

HÜKÜM

Yukarıda yazılı bulunan gerekçeye göre; 1-Davanın HMK 114/h maddesi mucibince hukuki yarar yokluğundan usulden REDDİNE, '' şeklinde karar verilmiştir.

İSTİNAF BAŞVURU SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davaya konu çekin bütün muamelelerden geçmiş olmasının iptal davası açılmasına engel olmadığını, yerel mahkemece "çekin bütün muamelelerden geçtiği" gerekçesi ile davalarının reddine dair hüküm kurulmasının hatalı olduğunu, konu ile ilgili verilmiş olan emsal Yargı kararlarının, müvekkil bankanın istinaf başvuru sebeplerindeki hukuki menfaatini ve haklılığını kanıtlar nitelikte olduğunu,

müvekkil banka nezdinde kaybolan farklı bir çeke ilişkin açılan emsal nitelikteki çek iptal davasında yine İzmir 6. Asliye Ticaret Mahkemesince çekin ibraz edilmiş olmasının ve davanın hukuki yarar yokluğu nedeniyle davanın reddine dair hatalı karar verilmiş ise de İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesince yerel mahkeme kararının müvekkil banka lehine olacak şekilde kaldırıldığını belirterek, yerel mahkeme kararının kaldırılmasını istinaf başvuru sebebi olarak ileri sürmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava: çek iptali istemine ilişkindir. HMK'nun 355. Maddesi gereğince istinaf incelemesi istinafa başvuran vekilinin dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine ilişkin hususlarda res'en gözetilerek yapılmıştır.

İlk derece mahkemesince 08/03/2024 tarih 2024/207 esas, 2024/203 karar sayılı kararı ile ; çekin ibraz süresinin geçmesinin yanı sıra TTK daki çek çek zamanaşımının dolduğundan bahisle hukuki yarar yokluğundan red kararı verildiği, verilen kararın davacı tarafça istinaf edilmesi üzerine İzmir BAM 20. HD nin 2024/780 esas, 2024/691 karar sayılı kararı ile 6100 sayılı HMK nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılmasına karar verildiği, mahkemece kaldırma kararı sonrası yapılan yargılama sonunda bu kez çeklerin ibraz edilmiş olması nedeniyle kayıp zayi halinin olmadığı belirtilerek yine hukuki yarar yokluğundan davanın reddine karar verildiği,

kararın davacı vekilince tekrar istinaf edildiği, bu kez İzmir BAM Dairelerinin iş bölümünün değişmesi nedeniyle İzmir BAM 20. HD ce dosyanın Dairemize gönderildiği anlaşılmaktadır.

TTK nın 651. Maddesinde " (1) Kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir.

(2) Kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir." şeklinde düzenleme bulunmaktadır.

Somut olayda davaya konu çekler takastan ... Bankasına ibraz edilmiş, çeklerin karşılığı olmadığından karşılıksız kaşesi vurulmuş, davacı bankaya yazılan yazı cevabına göre de çekler müşteri tarafından bankanın Menderes şubesine teslim edilmiş ve burada kaybolduğu ileri sürülmüştür.

Davacı bankanın nezdinde kaybolan çekle ilgili hak sahibi olması nedeniyle çek iptali talep etmesinde hukuki yararı vardır. Yerleşik Yargıtay içtihatlarına göre de; çekin ibraz edilmiş olması da çek iptali davası açılmasına engel değildir.

Tüm bu bilgiler ışığında ilk derece mahkemesince TTK nın 663. Maddesi gereğince gerekli ilanları yapıp sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hukuki yarar yokluğundan red kararı verilmesi doğru olmamıştır.

Sonuç olarak yapılan yargılamaya, toplanan delillere ve dosya içeriğine göre, mahkeme kararı ve dayandığı gerekçeler uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek derecede önemli delillerin toplanmamış veya değerlendirilmemiş olması nedeniyle HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dava dosyasının kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.