İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi E.2024/919 K.2024/1353

Davacı vekili tarafından yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucu eksiklik bulunmadığı anlaşılmakla; inceleme aşamasına geçildi. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin bahçe mobilyaları üreten ve bunların satış ve pazarlanması konusunda faaliyet gösteren bir şirket olduğunu, davalı şirketin müvekkili şirkete mobilyalar için bitmiş salıncak tedariki yaptığını, müvekkili şirket ile davalı şirket arasındaki ticari ilişkinin 2020 yılından beri devam ettiğini, müvekkili şirket son olarak davalı şirketten yine bittiğini salıncak alımına ilişkin bir anlaşmaya vardıklarını, bu anlaşma sonucunda mallara karşılık müvekkili ...

Bankası T.A.O. ait, 05.05.2023 basım tarihli 54814 seri numaralı 200.000 TL bedelli 30.04.2024 ödeme tarihli, 05.05.2023 basım tarihli 54815 seri numaralı 200.000 TL bedelli 31.05.2024 ödeme tarihli, 05.05.2023 basım tarihli 54816 seri numaralı 200.000 TL bedelli 31.07.2024 ödeme tarihli, 05.05.2023 basım tarihli 54817 seri numaralı 200.000 TL bedelli 31.08.2024 ödeme tarihli, 05.05.2023 basım tarihli 54818 seri numaralı 200.000 TL bedelli 30.09.2024 ödeme tarihli toplamda 1.000.000,00 TL bedelli 5 adet tacir çekini davalı tarafa verdiğini, malların müvekkiline teslim edilmediğini,

teslim edilmediğinden dolayı müvekkilinin mağdur olduğu gibi aynı zamanda verdiği çekin vadesinin yaklaştığını ve zor durumda kalabileceğini, müvekkili şirket davalı şirkete 2.626.825,00-TL ödeme yaptığını bunun karşılığında davalı şirketin 1.815.149,34-TL fatura kestiğini, müvekkili şirket kendi alacağını korumak adına davalı şirket yetkilisi ...'dan çeklerle aynı vade tarihli aynı meblağlı senetler aldığını, müvekkili şirket daha önce yine aynı şekilde davalı şirketten bitmiş salıncak satın alıp karşılığında çek verdiğini, alınan mallar müvekkili şirkete teslim edilmediğini,

mahkememizin 2023/668 esas sayılı dosyasında yine aynı konuda ancak farklı bir çek için dava açıldığını, davalı şirket yetkilisi tarafından müvekkiline kendisine mal teslim edilmesi karşılığı verdiği çekler sonrası malları teslim etmediğinin ikrarını içeren ve davalı şirket yetkilisinin müvekkilini maddi ve manevi açıdan ne kadar büyük bir zorluk içerisine soktuğunu,

davalı şahsın malların teslim edilmesine karşılık gelen çeklerin vadesinin gelmesi ve derhal haksız olarak icra kanalıyla tahsiline gidebileceğinden ötürü söz konusu çeklerin dava kesinleşinceye kadar ödenmemesi için çekler üzerinde ihtiyati tedbir kararı verilmesini ve bahse konu çeklerin iptal edilmesini ve müvekkilinin borçlu olmadığınını tespitini talep ettiklerini, tüm bu nedenlerle davalarının kabulünü, müvekkili şirketin borçlu olmadığının tespitini, ...

Bankası T.A.O. ait, 05.05.2023 basım tarihli 54814 seri numaralı 200.000 TL bedelli 30.04.2024 ödeme tarihli, 05.05.2023 basım tarihli 54815 seri numaralı 200.000 TL bedelli 31.05.2024 ödeme tarihli, 05.05.2023 basım tarihli 54816 seri numaralı 200.000 TL bedelli 31.07.2024 ödeme tarihli, 05.05.2023 basım tarihli 54817 seri numaralı 200.000 TL bedelli 31.08.2024 ödeme tarihli,

05.05.2023 basım tarihli 54818 seri numaralı 200.000 TL bedelli 30.09.2024 ödeme tarihli toplamda 1.000.000,00 TL bedelli çeklerin davalı şirket ya da çekleri ciro ettiği üçüncü kişiler tarafından icra takibine konulmasını önlemek amacıyla teminatlı veya teminatsız olarak icra takibine konulmaması ve ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı koyularak ödemeden men yasağı konulmasını ve bu konuda ilgili bankaya müzekkere yazılmasını ve çeklerin iptalini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

MAHKEMECE

"...Talep, menfi tespit davasında davalı ve dava dışı üçüncü kişileri bağlar şekilde tedbir kararı verilmesi istemine ilişkindir.

İİK'nun 72.maddesine göre borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tesbit davası açabilir. İcra takibinden önce açılan menfi tesbit davasına bakan mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde, icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir.

HMK' nun 389. maddesine göre, mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hâllerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir.

HMK' nun 390/3 bendi ile ispat koşulları düzenlenmiş olup buna göre tedbir talep eden taraf, dilekçesinde dayandığı ihtiyati tedbir sebebini ve türünü açıkça belirtmek ve davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır.

Davacı, dava konusu çekleri davalı tarafa sözleşme kapsamında ürünlerin bedelinin ödenmesi için verdiğini, ancak davalı tarafın sözleşmedeki edimlerini yerine getirmediği için davaya konu çeklerden dolayı borçlu olmadığını belirterek menfi tespit davası açarak tensiple üçüncü kişileri de bağlar şekilde tedbir kararı verilmesini talep etmiş ise de; tedbir kararının dosyanın taraflarını bağlar şekilde verilebileceği, senedin sahteliğine ilişkin bir iddianın da bulunmadığı, zira HMK'nun 209/1. “adi bir senetteki yazı veya imza inkar edildiğinde, bu konuda bir karar verilinceye kadar, o senet herhangi bir işleme esas alınamaz.” hükmünü içerdiği,

sahteliğe ilişkin bir iddia olmamakla HMK'nun 209/1 maddesi gereğincede üçüncü kişiyi bağlar tedbir kararı verilemeyeceği, İİK'nun 72. maddesi gereğince mevcut delil durumu ve yaklaşık ispat nazara alınarak dava konusu çeklerin toplam bedeli olan 1.000.000,00-TL'nin % 15'i oranında hesaplanan 150.000,00-TL nakit teminat veya kesin/süresiz banka teminat mektubu karşılığında anılan çeklerin davalıya ödenmemesinin ihtiyaten durdurulmasına, dava konusu çeklerin davalı tarafından tedbiren dava sonuna kadar icra işlemlerine konu edilmemesine dair karar verilerek aşağıdaki şekilde karar verilmiştir. '' gerekçesi ile;

KARAR

Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davacının ihtiyati tedbir talebinin kabulü ile; İİK'nun 72. maddesi gereğince dava konusu çeklerin toplam bedeli olan 1.000.000,00-TL'nin % 15'i oranında hesaplanan 150.000,00-TL nakit teminat veya kesin/süresiz banka teminat mektubu karşılığında anılan çeklerin davalıya ödenmemesinin ihtiyaten durdurulmasına, dava konusu çeklerin davalı tarafından tedbiren dava sonuna kadar icra işlemlerine konu edilmemesine, teminat yatırıldığında bankaya müzekkere yazılmasına, davalı dışındaki üçüncü kişiler yönünden tedbir talebinin reddine" şeklinde karar verilmiştir. Mahkeme ara kararına karşı, davacı tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF BAŞVURU SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkil şirketin, davalıya 30.11.2023 vade tarihli 220.000 TL bedelli çek keşide ettiğini, davalı şirketin müvekkil şirkete önceki dönemlerden borcu olduğunu ve ürünleri göndermediği için müvekkil şirketin çeki davalıdan geri istediğini, davalı şirketin bunun karşılığında çeki ciro ettiklerini, geri alamayız bilgisini verdiğini, davalı şirket ile bağı olan ...

Şirketine ciro edildiğine dair müvekkile davalı tarafından bilgi verildiğini, bunun üzerine müvekkil şirket ... adlı şirkete açıklama kısmına çek numarasını yazarak 220.000 TL ödeme yaptığını, banka dekontunun sunulduğunu, müvekkil şirketin çeki anılan şirketten geri aldığını ve bankaya teslim ettiğini, davalı ...

Şirketinin, elindeki çekleri kötü niyetli olarak başka firmalara verdiğini, müvekkil şirkete ciro ettik diyerek çek bedelini bağı bulunduğu diğer şirketlere ödettiğini, bahsi geçen şirketler gibi davalının bağı bulunan diğer şirketlerin, gizli tahsil cirosu saikiyle hareket ederek çeki keşide ettikleri davalı ile birlikte kötüniyetle hareket ettiklerini, üçüncü kişiler hakkında da tedbir kararı verilmesi gerektiğini belirterek, dava konusu çekin iptaline karar verilmesi gerektiğini istinaf başvuru sebebi olarak ileri sürmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava: menfi tespit, talep; ihtiyati tedbir istemine ilişkindir.

HMK'nun 355. Maddesi gereğince istinaf incelemesi istinafa başvuran vekilinin dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine ilişkin hususlarda res'en gözetilerek yapılmıştır.

Dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, ilk derece mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına; incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına; davanın tarafı olmayan 3. Kişiler aleyhine ihtiyati tedbir kararı verilemeyecek olmasına göre, davacı vekilinin istinaf itirazları yerinde görülmediğinden 6100 Sayılı HMK m. 353/1-b-1 maddesi uyarınca istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilerek, aşağıdaki hüküm kurulmuştur.