İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi E.2025/476 K.2025/845

Talep eden vekili tarafından yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucu eksiklik bulunmadığı anlaşılmakla; inceleme aşamasına geçildi. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Talep eden vekili talep dilekçesinde özetle; Karşı taraf ... Limited Şirketi'nin İzmir ticaret Borsası'na, taraflar arasındaki uyuşmazlığın tahkim yolu ile çözümü hakkında yaptığı başvurunun, İzmir Ticaret Borsası'nın 24/12/2024 tarihli 52482322 ÜYİK.2024/747-2708 sayılı kararı ile itiraz yolu açık olmak üzere kabul edildiğini, müvekkilinin uyuşmazlığın tahkim yolu ile çözümünü talep etmediğini, taraflar arasında uyuşmazlığın tahkim yolu ile çözülmesine dair herhangi bir sözleşme bulunmadığını beyanla itirazlarının kabulü ile taraflar arasındaki uyuşmazlığın mahkeme nezdinde çözülmesine karar verilmesini talep ettiği görülmüştür.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece "...Talebe ekli İzmir Ticaret Borsası'nın 24/12/2024 tarihli 52482322 ÜYİK.2024/747-2708 sayılı kararının tetkikinde; karşı taraf ... Limited Şirketi vekilinin, müvekkili şirketin ... ile aralarındaki kuru üzüm alım satımından kaynaklı uyuşmazlığın tahkim yolu ile çözümü hususunda talepte bulunduğu, talebin itiraz yolu açık olmak üzere kabulüne karar verildiği görülmüştür.

Anayasa'nın 142. Maddesinde, "Mahkemelerin kuruluşu, görev ve yetkileri, işleyişi ve yargılama usulleri kanunla düzenlenir.",

6100 sayılı HMK nun 411. Maddesinde, "Tahkim yargılamasına mahkemelerin yardımı, bu Kısımda açıkça izin verilmiş olan hâllerde mümkündür." hükümlerinin düzenlendiği,

İtiraza uğrayan İzmir Ticaret Borsası'nın, uyuşmazlığın tahkim yolu ile çözüleceğine dair kararının, İzmir Ticaret Borsası Borsa Muamelat Yönetmeliği'nin 43/2. Maddesine dayalı olarak verildiği, İzmir Ticaret Borsası Muamelat Yönetmeliği'nin de 5174 Sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu'na göre hazırlanıp yürürlüğe konulduğu,

Yabancılık unsuru taşımayan uyuşmazlıklarda, tahkim yolu 6100 sayılı HMK nun Onbirinci kısmında düzenlenmiş olup, tahkim yargılaması sırasında, mahkemenin yardımına ihtiyaç duyulacak ve mahkemede bu hususta karar verilmesi istenecek uyuşmazlıkların nelerden ibaret olduğu 6100 sayılı HMK nun 412/5, 414/2, 414/3, 416/1. fıkrasının b ve c bentleri, 416/2. fıkrasının c bendi, 418/4, 420/2, 427/2, 432/2, 436/3 maddelerinde düzenlenmiş olup, yine 6100 sayılı HMK nun 439. maddesinde de tahkim yargılaması sonucunda verilen kararların hangi sebeplere dayalı olarak,

hangi mahkemeden iptalinin istenebileceği hususu düzenlenmiş olup, gerek İzmir Ticaret Borsası, Borsa Muamelat Yönetmeliği'nin dayandığı 5174 sayılı kanunda ve gerekse de tahkim yargılamasının düzenlendiği 6100 sayılı HMK nun 11. kısmında, tahkim yolunun kabul edildiğine dair kararlara karşı itiraz edilebileceği ve itiraz hakkında da Ticaret Mahkemesince karar verileceğine dair herhangi bir düzenlemenin bulunmadığı, Anayasa'nın 142.

Maddesine göre, mahkemelerin görev ve yetkilerinin ancak kanunla düzenlenebileceği, yönetmelik hükümlerine dayalı olarak mahkemelere görev ve yetki verilemeyeceği, iş bu nedenle yapılan itiraza ilişkin uyuşmazlığın çözümünde mahkememizin görevli ve yetkili olmadığı kanaatine varılmakla, talebin reddi ile aşağıda yazılı karar verilmiştir. " şeklindeki gerekçe ile, "Uyuşmazlığın çözümünde mahkememizin görevli olmadığı anlaşılmakla talebin reddine," karar verilmiştir.

İSTİNAF BAŞVURU SEBEPLERİ

İstinaf Başvurusunda Bulunan Tahkim Yolu İle Çözüm Kararına İtiraz Eden Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle.

İzmir Ticaret Borsası tarafından müvekkili şirkete "ihtilafın tahkim yolu ile çözülebileceği, müvekkilimin bir itirazı var ise yedi gün içerisinde yetkili mahkemeye başvurması gerektiği" bildirildiğini, yasal süresi içinde mahkemeye başvurduklarını, görev yönünden itirazlarının reddine karar verildiğini, yerel mahkemenin, davayı incelemeye görevli olduğunu, mahkemece görevsizlik kararı tesis edilirken, kararda, görevli mahkeme dahi belirtilmediğini, taraflar arasındaki ihtilafın ticari alım-satımdan kaynaklanmakta olup her iki taraf da Türk Ticaret Kanunu'na göre faaliyet gösteren ticari sermaye şirketleri olduğunu, bu nedenle,

itirazı inceleyecek mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğunu, ...

Ltd.Şti ile müvekkili şirket arasında bir çok sayıda kontrat imzalandığını ve bu kontratlara uygun olarak ticari alım-satım gerçekleştiğini, taraflar arasında ihtilafa neden olan 07.07.2023 ve 11.08.2023 tarihli kontratlar, taraflar arasındaki alışverişe konu üzümlerin nitelik, ambalaj, miktar, birim fiyat, ödeme günü gibi hususları düzenlediğini, kurallar ve tahkim başlığı altında ise İzmir Ticaret Borsası tahkim kuralları ibaresi yazdığını, tarafların uyuşmazlığın çözümü hususunda açık ve kesin bir iradelerinin olması gerektiğini, ihtilaf konusu gösterilen sözleşmede,

taraflar arasındaki herhangi bir uyuşmazlığın tahkim yolu ile çözüleceğine dair açık ve kesin müvekkilinin bir kabulü, iradesi söz konusu olmadığını, ihtiyari tahkimin söz konusu olabilmesi için, bir diğer şartın ise, tarafların her ikisinin de bu ihtiyari tahkime katılma iradelerinin bulunması gerektiğini, müvekkilinin ihtiyari tahkim ile ihtilafın çözüleceğine dair bir iradesi olmadığını, İzmir Ticaret Borsası'nın taraflar arasında yasal ve mevzuata uygun adil ve hakkaniyetli bir karar veremeyeceğini, bu çerçevede, taraflar arasındaki ihtilafın mahkeme aracılığı ile giderilmesi gerektiğini,

müvekkilinin bu kontrata bağlı olarak ürün teslim etme yükümlülüğü bulunduğunu, oysa ki somut olayda örneğin alıcı tarafın, 600 ton üzümün 2023 Ekim ayından 2023 Aralık ayına kadar çağrı talebi ile talep etmesi gerekir iken, alıcı taraf ürünlerin bir kısmını bu süre içerisinde talep ettiğini, geri kalan kısmını ise 2023 Aralık ayından sonra talep ettiğini, alıcı tarafın, bu talebinin haksız ve yersiz olduğunu, taraflar arasındaki ihtilafın, alıcının kontratta belirtilen süre aralığında "malı çekmemesinden " kaynaklandığını, adil, hakkaniyetli,

hukuka uygun bir çözüm için yasa ve mevzuata uygun tüm deliller toplanarak mahkemece genel yetki sınırları içerisinde ihtilaf çözülmesi gerektiğini, İzmir Ticaret Borsası tarafından anlaşmazlığın tahkim yolu ile çözülmesine ilişkin talebe itiraz ettiklerini, öncelikle yerel mahkemenin görevsizlik kararının ortadan kaldırılmasını,İzmir Ticaret Borsası kararına itirazları kabul edilmek sureti ile ihtilafın Asliye Ticaret Mahkemeleri'nde çözülmesi için karar tesis edilmesine karar verilmesini, istinaf başvurularının kabulü ile Yerel mahkeme kararının kaldırılmasına,

ihtiyari tahkim yolu ile uyuşmazlığın çözülmesine ilişkin itirazlarının kabulü ile, taraflar arasındaki uyuşmazlığın mahkeme nezdinde çözülmesine, Avukatlık ücreti ile yargılama giderlerinin davalı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Talep, davalının İzmir ticaret Borsası'na, taraflar arasındaki uyuşmazlığın tahkim yolu ile çözümü hakkında yaptığı başvurunun, İzmir Ticaret Borsası'nın 24/12/2024 tarihli 52482322 ÜYİK.2024/747-2708 sayılı kararı ile itiraz yolu açık olmak üzere kabul edildiği ve taraflar arasındaki uyuşmazlığın tahkim yolu ile çözülmesine dair herhangi bir sözleşme bulunmadığından bahisle itirazın kabulü ile taraflar arasındaki uyuşmazlığın mahkeme nezdinde çözülmesine karar verilmesi istemine yöneliktir.

6100 Sayılı HMK'nın 355. maddesi gereğince istinaf incelemesi istinafa başvuran vekilinin dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine ilişkin hususlar res'en gözetilerek ve yine HMK 357/1.maddesindeki, ilk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve savunmalar istinaf incelemesi sırasında dinlenemez ve yeni delillere dayanılamaz hükmü çerçevesinde yapılmıştır.

Talep dilekçesi ekinde bir sureti sunulan, İzmir Ticaret Borsası'nın 24/12/2024 tarihli 52482322 ÜYİK.2024/747-2708 sayılı kararının incelenmesinden, ... Limited Şirketi vekilinin, müvekkili şirketin ... ile aralarındaki kuru üzüm alım satımından kaynaklı uyuşmazlığın tahkim yolu ile çözümü hususunda talepte bulunduğu, iş bu taleple ilgili olarak yapılan inceleme neticesinde, taraflar arasındaki sözleşmede ihtilaf halinde konunun çözümü için Borsa Tahkim yolunun kabul edildiğinin tespit edildiği, bu nedenle iş bu yazının tebliğinden itibaren 7 gün içinde yetkili mahkemeye başvurarak anlaşmazlığın tahkim yoluyla çözümüne itiraz yolu açık olmak üzere talebin kabulüne karar verildiği görülmüştür.

İlk derece mahkemesince yapılan inceleme neticesinde.

"Yabancılık unsuru taşımayan uyuşmazlıklarda, tahkim yolu 6100 Sayılı HMK' nın onbirinci kısmında düzenlenmiş olup, tahkim yargılaması sırasında, mahkemenin yardımına ihtiyaç duyulacak ve mahkemede bu hususta karar verilmesi istenecek uyuşmazlıkların nelerden ibaret olduğu 6100 Sayılı HMK nun 412/5, 414/2, 414/3, 416/1. fıkrasının b ve c bentleri, 416/2. fıkrasının c bendi, 418/4, 420/2, 427/2, 432/2, 436/3 maddelerinde düzenlenmiş olup, yine 6100 sayılı HMK nun 439. maddesinde de tahkim yargılaması sonucunda verilen kararların hangi sebeplere dayalı olarak,

hangi mahkemeden iptalinin istenebileceği hususu düzenlenmiş olup, gerek İzmir Ticaret Borsası, Borsa Muamelat Yönetmeliği'nin dayandığı 5174 Sayılı kanunda ve gerekse de tahkim yargılamasının düzenlendiği 6100 Sayılı HMK nun 11. kısmında, tahkim yolunun kabul edildiğine dair kararlara karşı itiraz edilebileceği ve itiraz hakkında da Ticaret Mahkemesince karar verileceğine dair herhangi bir düzenlemenin bulunmadığı, Anayasa'nın 142.

Maddesine göre, mahkemelerin görev ve yetkilerinin ancak kanunla düzenlenebileceği, yönetmelik hükümlerine dayalı olarak mahkemelere görev ve yetki verilemeyeceği, iş bu nedenle yapılan itiraza ilişkin uyuşmazlığın çözümünde mahkememizin görevli ve yetkili olmadığı kanaatine varılmakla talebin reddine" karar verilmiş olup, dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, ilk derece mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına;

incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına göre davacı vekilinin istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden 6100 Sayılı HMK m. 353/1-b-1 maddesi uyarınca istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaatiyle aşağıdaki hüküm kurulmuştur.