İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi E.2025/706 K.2025/954

Davacı vekili tarafından yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucunda.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin, ... Şti. ve ... A.Ş.'den teslim aldığı çekleri zilyetliğindeyken taşıma sırasında kaybettiğini, bu çeklerin; ... A.Ş'den alınan. 024000000001549 çek numaralı, 21/10/2024 vade tarihli, ... Bankası A.Ş.'ye ait 13236 seri numaralı, 750.000,00 TL tutarlı. 024000000001547 çek numaralı, 10/11/2024 vade tarihli, ...bank A.Ş.'ye ait 9133777 seri numaralı, 750.000,00 TL tutarlı.

024000000001546 çek numaralı, 20/11/2024 vade tarihli, ... Bankası A.Ş.'ye ait 13237 seri numaralı, 750.000,00 TL tutarlı çekler ve ayrıca ... Ltd. Şti.’den alınan. 024000000001128 çek numaralı, 06/10/2024 vade tarihli, ... Bankası A.Ş.'ye ait 13246 seri numaralı, 750.000,00 TL tutarlı. 024000000001127 çek numaralı, 16/10/2024 vade tarihli, ...bank A.Ş.'ye ait 942216 seri numaralı, 750.000,00 TL tutarlı.

024000000001126 çek numaralı, 26/10/2024 vade tarihli, ...bank A.Ş.'ye ait 506922 seri numaralı, 750.000,00 TL tutarlı. 024000000001125 çek numaralı, 05/11/2024 vade tarihli, ... Bankası A.Ş.'ye ait 13247 seri numaralı, 750.000,00 TL tutarlı. 024000000001123 çek numaralı, 25/11/2024 vade tarihli, ...

Bankası A.Ş.'ye ait 13248 seri numaralı, 750.000,00 TL tutarlı çekler olduğunu; bu çeklerin müvekkili tarafından aranmışsa da bulunamadığını, düşürüldüğünün veya çalındığının düşünüldüğünü belirterek, çeklerin üçüncü kişilere ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesine ve çeklerin kayıp nedeniyle iptaline karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece; "...davacı vekiline dava konusu çekleri elinde bulunduranlara karşı istirdat davası açması için süre verilmiş ise de mahkememize dava açıldığına dair bir belge sunmaması karşısında anılan düzenlemeler uyarınca çeklerle ilgili davanın reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur...." şeklinde karar verildiği görülmüştür.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde; müvekkilinin söz konusu iki şirketten de 7 adet olmak üzere toplamda 14 adet çek aldığını, sonrasında çek yapraklarını bulamadığını, çeklerin alındıktan sonra düşürüldüğünü veya çalındığını düşündüğünü, çeklerin kaybolduğundan emin olduktan sonra dava açıldığını, yargılama esnasında 13/02/2025 tarihli ara kararla birlikte taraflarına dava konusu çekleri elinde bulunduranlara karşı istirdat davası açmak ve dava açıldığına ilişkin belgeyi mahkemeye sunmak konusunda iki haftalık kesin süre verildiğini, kesin süre içinde davalar açılmadığından huzurdaki davanın reddine karar verildiğini,

14 ayrı çekin iptali için dava açılması gerektiğini ve bu kadar kısa süre içerisinde bu kadar ayrı davayı açmanın imkansız olduğunu, verilen sürenin kısa olmasının işlemi imkansız hale getirtiğini, davaların kimlere yöneltileceğinin tespit edilmesinin dahi eldeki belgelerin durumu itibariyle imkansız olduğunu, söz konusu senetlerin müvekkili tarafından alındığına ilişkin olarak şirketler tarafından verilmiş olan Çek Teslim Bordolarının dosyada mevcut olduğunu, hukuka aykırı yerel mahkeme kararının kaldırılmasını yeniden yargılama yapılarak talepleri doğrultusunda karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME,

DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nun 355. Maddesi gereğince istinaf incelemesi istinafa başvuran vekilinin dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine ilişkin hususlarda res'en gözetilerek yapılmıştır.

Dava, hukuki niteliği itibariyle TTK'nın 818/1.s maddesi atfıyla aynı Kanun'un 757 ve devamı hükümleri uyarınca, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, dava konusu edilen çekler yönünden istirdat davası açılmasına yönelik süre verildiği anlaşılmakla, davanın reddine karar verilmiştir; bu karara karşı davacı vekilince, yasal süreci içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355.maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleriyle ve kamu düzenine aykırılık yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Kıymetli evrakın iptali, kıymetli evraka ilişkin "umumi hükümler" arasında TTK'nın 651 ve 652'de genel bir şekilde düzenlenmiş, ayrıca nama 'TTK m.657) ve hamiline senetlerin iptali hakkında (TTK m.757-765) getirilerek bu hükümlerin TTKm.778/1-ı yollamasıyla bonolar bakımından, 818/1-s yollamasıyla çekler bakımından da uygulanacağı öngörülmüştür.

Dava, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir. Çek iptali davaları, özelliği itibari ile hasımsız açılan davalardan olup, yapılan yargılama sırasında çek hamilinin ortaya çıkması durumunda, çek iptali davasını açan davacıya, mevcut çek hamiline karşı çek istirdadı davası açması konusunda süre verilmeli, istirdat davasının açılması halinde, çek iptali davasının konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına, açılmaması halinde ise, çek iptali davasının reddi yönünde hüküm kurulmalıdır.(Y.11.HD.2015/7222 E. 2016/1291 K.) sayılı ilamı da bu yöndedir.

Açıklanan bu gerekçelerle, 353/1-b-1 maddesi uyarınca dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, mahkemece davacı vekiline çek istirdatı davaları açması için iki haftalık kesin süre verildiği, verilen süreye rağmen dava açılmadığı dolayısıyla mahkemece verilen karar usul ve yasaya uygun olup davacı vekilinin istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilerek, aşağıdaki hüküm kurulmuştur.