İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi E.2025/727 K.2025/956

Davacı vekili tarafından yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucunda.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;Müvekkili tarafından .... Şti.'ye keşide edilen ve basım tarihleri 20/01/2025 olan, 0278066 seri numaralı, 28/04/2025 ödeme tarihli 350.000,00-TL bedelli çek, 0278067 seri numaralı, 19/05/2025 ödeme tarihli 350.000,00-TL bedelli, 0278068 seri numaralı, 09/06/2025 ödeme tarihli 300.000,00-TL bedelli üç ayrı çeki 25/03/2025 tarihinde ... Kargo Torbalı Şubesi'ne teslim edildiğini, söz konusu kargonun ... Şti.

Tarafından alınması akabinde çeklerin bulunmadığı bilgisinin verilmesi üzerine 26/03/2025 tarihinde olayla ilgili şikayetçi olunduğunu ve 27/03/2025 ise birden fazla Factoring kuruluşundan çeklerin teyidi için müvekkilinin yetkililerinin aranmaya başladığını, açıkladığı sebeplerle; dava konusu çeklerin zayii nedeniyle çeklerin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece; "... 6102 Sayılı TTK da keşidecinin çek iptali davası açabileceğine ilişkin bir yasal düzenleme bulunmadığı, davacının aktif husumet ehliyetinin iş bu dava yönünden gerçekleşmediği, dolayısıyla dava şartının da bulunmadığı anlaşılmakla, davanın aktif dava şartı yokluğundan HMK.nun 115.Maddesi gereğince usulden reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki hükmün tesisi gerekmiştir. ...." şeklinde karar verildiği görülmüştür.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde; davaya konu; Seri no 0278066 ödeme tarihi 28.04.2025 olan 350.000 TL, 0278067 ödeme tarihi 19.05.2025 olan 350.000 TL, 0278068 ödeme tarihi 09.06.2025 olan 300.000 TL olan çeklerin 25.3.2025 tarihinde ... Kargo Torbalı Şubesine teslim edildiğini, söz konusu kargonun Lehdar ... Ltd. Şti tarafından alınması akabinde çeklerin bulunmadığı bilgisinin verilmesi üzerine olayla ilgili şikayetçi olunduğunu ve söz konusu çeklerin kimde ve nerede olduğu bilinmemekle birlikte davacı müvekkili şirketin keşideci/hamil sıfatı bulunması sebebiyle zayi olan çeklerin iptaline karar verilmesini, verilen kararın ortadan kaldırılarak zayi olan çeklerin iptali yönünde hüküm kurulmasını talep ve istinaf etmiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME,

DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nun 355. Maddesi gereğince istinaf incelemesi istinafa başvuran vekilinin dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine ilişkin hususlarda res'en gözetilerek yapılmıştır.

Dava, hukuki niteliği itibariyle TTK'nın 818/1.s maddesi atfıyla aynı Kanun'un 757 ve devamı hükümleri uyarınca, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verilmiştir; bu karara karşı davacı vekilince, yasal süreci içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355.maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleriyle ve kamu düzenine aykırılık yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Kıymetli evrakın iptali, kıymetli evraka ilişkin "umumi hükümler" arasında TTK'nın 651 ve 652'de genel bir şekilde düzenlenmiş, ayrıca nama 'TTK m.657) ve hamiline senetlerin iptali hakkında (TTK m.757-765) getirilerek bu hükümlerin TTKm.778/1-ı yollamasıyla bonolar bakımından, 818/1-s yollamasıyla çekler bakımından da uygulanacağı öngörülmüştür.

TTK'nın788/1 hükmü uyarınca emre yazılı veya belirli bir kimse lehine düzenlenen çek, ciro ve teslim yolu ile devredilebilir. Emre yazılı senetlerin devri iki tasarruf işleminin bir arada yapılması ile gerçekleşir. Bu işlemlerin birincisi senedin ciro edilmesi, ikincisi de buna ek olarak senedin zilyetliğinin devralana geçirilmesidir.

Dolayısıyla, kambiyo senedinde mündemiç hakka sahip olmak için senet üzerindeki zilyetlik zorunludur (Yargıtay 11.Hukuk Dairesinin 06/06/2012 tarih ve 2011/4524 Esas 2012/9838 Karar sayılı kararı da benzer yöndedir) somut olayda da, dava konusu çeklerin, kargoda taşına sonrasında lehtar tarafından teslim alındığı, ancak kargo ambalajı açıldıktan sonra çeklerin içinden çıkmadığı çeklerin taşıma sırasında kaybolduğu anlaşıldığından, davacının çeklerin hamili olmadığının kabulü gerekmektedir.

Bu durumda davacı çeklerin keşidecisi olup, yetkili hamili olmadığından çek yönünden iptal davası açmaya hakkı bulunmamaktadır. Bu nedenle mahkemece davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Açıklanan bu gerekçelerle, 353/1-b-1 maddesi uyarınca dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, mahkemece verilen karar usul ve yasaya uygun olup davacı vekilinin istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilerek, aşağıdaki hüküm kurulmuştur.