İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi E.2022/158 K.2024/1214

İstinaf incelemesi için Dairemize gönderilen İzmir 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 04/11/2021 tarih ve 2019/394 Esas - 2021/964 Karar sayılı dosyasının incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalının maliki bulunduğu ... plakalı otobüs araç davacı şirket nezdinde 416051111numaralı, 26.09.2011/2012 dönemi için Zorunlu Mali Mesuliyet sigorta poliçesi ile sigortalı olduğunu, davacı şirkete ZMMS sigorta poliçesi ile sigortalı bulunan söz konusu araç, 28.02.2012 günü, ehliyetsiz. dava dışı sürücü idaresinde iken;

sürücüsünün aracının kontrolünü kaybetmesi ile orta ayırıcıya çıktığını ve 25 metre sonra sağ ön kapı orta kısmı ile aydınlatma direğine çarpması nedeniyle maddi hasarlı ve yaralamalı trafik kazası meydana getirdiğini, meydana gelen trafik kazasında yaralanan yolcu konumundaki dava dışı ..., davacı şirket aleyhine Karşıyaka 4. İş Mahkemesi 2018/38 E. (Önceki 2012/563 E.) Sayılı dosyasından maddi tazminat davası ikame ettiğini ve 28.02.2012 tarihinde meydana gelen iş kazası nedeniyle kalıcı iş göremezlik tazminatı ile tedavi ve bakım giderlerini talep ettiğini, bu davada davacı şirket,

davacı ile sulh olarak davayı neticelendirmiş ve dava dışı mağdur ...'e vekili aracılığı ile 70.254,00 TL anapara, 32.260,00 TL işlemiş faiz,146,00 TL yargılama gideri ve 6.058,00 TL avukatlık ücreti olmak üzere toplam 116.796,00 TL tazminat ödediğini, ödeme ... vekili Av. ... adına ... Bankası A.Ş.

IBAN: TR... numaralı hesabına 27.08.2018 tarihinde yapıldığını, 4. İzmir Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü'nün hazırladığı kaza tespit tutanağına göre sigortalı davalı aracın sürücüsü asli tam kusurlu olduğunu ve kaza tarihinde sürücü belgesinde bulunmadığın ileri sürerek, 116.796,00 TL tazminatın fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 27.08.2018 ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalıya tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesince; "...Zorunlu Mali Mesuliyet sigorta poliçesi uyarınca davacının dava dışı sigortalısına ödediği tazminat bedelinin rücuen davalıdan talep ettiği anlaşılmaktadır.

Yapılan yargılamada taraflarca ileri sürülen deliller ve mahkememizce benimsenen bilirkişi raporlarından da anlaşılacağı üzere davacı sigorta şirketinin davalının ZMMS poliçesi ile sigortaladığı ve davalıya ait bulunan aracın karıştığı trafik kazasında dava dışı ...'in yaralandığı, bu sebeple dava dışı ... tarafından olay aynı zamanda trafik iş kazası olduğundan Karşıyaka 4. İş Mahkemesi'ne kalıcı işgöremezlik tazminatı ile tedavi ve bakım giderlerine ilişkin olarak dava açıldığı, bu dava devam ederken davacı Sigorta şirketi ile dava dışı ... arasında sulh yapılarak dava dışı ...'e toplam 116,796,00 TL tazminat ödendiği,

bu hususta bu taraflar arasında sulh protokolü düzenlendiği anlaşılmaktadır.

Karşıyaka 4, İş Mahkemesinde görülen dava sırasında dava dışı ...'in maluliyet oranının Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Sağlık kurulu tarafından %15 olarak tespit edildiği, Daha sonra dava dışı ...'in SSYSK Raporu ile maluliyet oranının %0 olarak tespit edildiği, davacı sigorta şirketinin yapmış olduğu sigorta ödemesinin bu sebeple yerinde olmadığı iddiası ve ayrıca kazada sigortalı araç sürücüsünün sürücü belgesiz olduğu iddiası ile dava dışı ...'e ödenen tazminatın rücuen davalı araç malikinden talep edildiği görülmektedir.

Öncelikle belirtilmesi gereken husus davacı sigorta şirketinin tacir olduğu, hulus ve saffetinden bahsedilemeyeceği, iş ve işlemlerinde basiretli hareket etme yükümlülüğü altında bulunduğudur. Kaldı ki davacı sigorta şirketi Karşıyaka 4. İş Mahkemesinde görülmekte olan davada avukat olan vekilleri marifetiyle temsil edilmiş, yapılan sulh görüşmeleri ve ödemeler davacı sigorta şirketinin avukatları marifetiyle icra edilmiştir.

Somut olayda davacı sigorta şirketi Karşıyaka 4. İş Mahkemesinde aleyhine açılan davada henüz dava devam ederken davacı yan ile anlaşma yaparak sigorta ödemesi yapmıştır. Dava dilekçesindeki ve aşamalardaki açıklamaya göre bu ödemeyi yaparken bu dosyada mevcut Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi tarafından düzenlenen %15 oranına ilişkin maluliyet raporunu kabul ederek tazminat hesaplaması ve ödemesi yapmıştır.

Daha sonra söz konusu Karşıyaka 4. İş Mahkemesindeki dava kapsamında tazminat ödemesi yapılan dava dışı şahsın bu kez SSYSK Raporu ile %0 oranında maluliyeti bulunduğu tespiti yapılmıştır. Bunun üzerine davacı sigorta şirketi bu ödemenin sigortalısından rücuen tahsili için elde ki davayı açmıştır. Yine eldeki davada davacı sigorta şirketinin dayandığı bir diğer husus sigortalı aracın sürücüsünün sürücü belgesiz olarak araç kullandığı esnada kazanın meydana gelmesi hususudur.

Oysa davacı sigorta şirketi sigortalı aracın kaza esnasında sürücü belgesiz dava dışı bir kişi tarafından kullanıldığını bilmektedir. Bu hususta ceza soruşturma dosyası, kaza tespit tutanağı ve Karşıyaka 4. İş Mahkemesinde görülen davada çok açık deliller vardır. Davacı sigorta şirketi dava dışı şahsa sigorta tazminat ödemesi yaptığı esnada da bu hususları bilmektedir veya bilmesi kendinden beklenmelidir.

Şu halde davacı sigorta şirketi tarafından dava dışı ...'e ödenen sigorta tazminatının, bu kişinin maluliyet oranının değiştiği ve kazadaki sürücünün sürücü belgesiz olduğu gerekçeleriyle davalı araç malikinden rucüen talep edilebilmesine yasal olanak bulunmamaktadır..." gerekçesiyle davanın REDDİNE karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; yerel mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, eksik inceleme ile dosyanın tekemmül etmeden karar verildiğini, geçici iş göremezlik nedeniyle ödenen tazminatın davalıdan rücuen tahsili taleplerinin hukuka aykırı bir şekilde reddedildiğini, davanın tümden reddine karar verilmiş olmasına rağmen davalı lehine nispi vekalet ücretine hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğunu belirterek, yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, trafik kazası sebebiyle dava dışı üçüncü kişiye ödenen tazminatın ehliyetsizlik sebebine dayalı olarak kendi sigortalısından rücusu istemine ilişkindir.

Mahkemece; davanın reddine karar verilmiş olup, hüküm davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir.

İstinaf incelemesi HMK.nun 355. maddesi uyarınca istinaf sebepleri ile sınırlı olarak ve kamu düzeni yönünden yapılmıştır.

Davacı sigorta şirketinin davalının sigortalısı olarak yer aldığı zorunlu mali mesuliyet sigortasu poliçesinde sigortacı olarak yer aldığı, sigortalı aracın yaptığı trafik kazasında dava dışı ...'in yaralandığı, dava dışı ...'in Karşıyaka 4. İş Mahkemesi'nin 2018/38 esas nolu dosyasında kalıcı işgöremezlik tazminatı ile tedavi ve bakım giderlerine ilişkin olarak dava açtığı, anılan dava dosyasında davacımızın da davalılardan biri olduğu ve söz konusu dava devam ederken davacımız ile dava dışı ... arasında sulh yapılarak dava dışı ...'e toplam 116,796,00 TL tazminat ödendiği, bu hususta bu taraflar arasında sulh protokolü düzenlendiği, eldeki dava dosyasında ise davacımızın sigortalısına bu bedeli rücu istemli dava açtığı anlaşılmaktadır.

Davacı sigorta şirketi bu ödemeyi yaparken Karşıyaka 4. İş Mahkemesi'nin 2018/38 esas nolu dosyasında mevcut Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi tarafından düzenlenen %15 oranına ilişkin maluliyet raporunu kabul ederek tazminat hesaplaması ve ödemesi yapmıştır. Daha sonra aynı dosyada alınan SSYSK Raporuna göre ise ...'in %0 oranında maluliyeti bulunduğu tespiti yapılmıştır. Karşıyaka 4. İş Mahkemesi'nin 2018/38 esas nolu dosyasının uyap üzerinde yapılan incelemesinde anılan dava dışı şahsın ATK raporunun beklendiği anlaşılmaktadır.

Zorunlu mali mesuliyet sigortasının amacı zarar gören üçüncü kişinin zararının karşılanmasıdır.

Zorunlu Mali Mesuliyet Sigorta Poliçesi Genel Şartlarının "tazminatın azaltılması veya kaldırılması sonucunu doğuran haller" başlıklı 4/c maddesinde tazminatı gerektiren olayın, aracın Karayolları Trafik Kanunu'na göre gereken ehliyetnameye haiz olmayan kimseler tarafından sevk edilmesi sonucunda vukua gelmiş ise, sigortacının bu hususu zarar görenlere karşı ileri süremeyeceği ve fakat ödemede bulunduktan sonra tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda sigorta ettirene rücu edebileceği hükme bağlanmış bulunmaktadır.

Zorunlu trafik sigorta şirketi ehliyetsiz araç kullanılması sebebine dayanarak kendi sigortalısına onun veya sigortalı aracın sürücüsünün kusuru oranında rücu edebilir.

Bu durumda mahkemece davacının dava dışı ...'e ödediği bedeli, kendi sigortalısından rücusu için yasal engel bulunmamasına rağmen mahkemece bu kişinin maluliyet oranının değiştiği ve kazadaki sürücünün sürücü belgesiz olduğunun davacı tarafından bilindiği şeklinde yetersiz ve yanılgılı gerekçe ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır. Mahkemece yapılması gereken iş, dava dışı ...'in Adli Tıp Kurumu'ndan kaza tarihinde yürürlükte olan yönetmelik hükümleri gözetilerek alınacak raporuna göre maluliyet durumu tespit edildikten sonra gerekiyorsa aktüer bilirkişiden dava dışı ...'e sigorta şirketi tarafından yapılan ödemenin, ödeme tarihi itibariyle yerinde olup olmadığının tespiti için rapor alınıp sonucuna göre bir karar vermek olmalıdır.

Açıklanan tüm bu gerekçelerle; davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan kabulüne; kararın açıklanan gerekçeler doğrultusunda kaldırılmasına, diğer istinaf nedenlerinin bu aşamada incelenmesine yer olmadığına, davanın yeniden görülmesi için 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-a-6 maddesi gereğince; dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar verilerek, aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.