İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi E.2022/645 K.2025/157

İstinaf incelemesi için Dairemize gönderilen İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 30/12/2021 tarih ve 2020/699 Esas - 2021/1221 Karar sayılı dosyasının incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı kooperatif tarafından, İzmir/ Çeşme'de, 1. Etap ve 2. Etap adı altında konutlar inşa edildiğini 2014/Eylül ayında başlanan 1. Etapta 56 konut bulunduğunu ve konutların yapımının 2016/Eylül ayında tamamlandığını.

Ana Sözleşmenin 61. maddesi uyarınca konutların kesin maliyetlerinin çıkartıldığını ve yaptıkları ödemeler ile kesinleşen maliyetler arasındaki farkları ödeyen ortaklara, 2016/Eylül, Ekim, Kasım ve Aralık aylarında tapularının verildiğini, 1. Etaptaki konutlardan birisine müştereken ortak olan davalılar tarafından yapılan ödemelerin tutarı ile kesinleşen maliyet bedeli arasındaki farkın 447.723,94 TL olduğunu, 09.12.2016 tarihinde, davalıların adına, bedelleri 49.460,62 TL ve 1.350.836,83 TL olan 917893 ve 917892 nolu faturaların düzenlendiğini, davalıların,

447.723,94 TL tutarındaki borçlarını banka kredisi kullanarak ödeyeceklerini beyan ettiklerini, ... Bankasına yaptıkları kredi başvurusunun olumlu karşılandığını, kooperatifin bu kredileri kullanabilmesi için önce konutun tapusunun ortaklara devredilip, bilahare banka lehine ipotek tesis edilmesi gerektiğini; davalıların, ferdileşme ve ipotek tesisi işlemlerini yapmak üzere kooperatif görevlisi ...'ya vekalet verdiklerini.

09.12.2016 tarihinde tapu devrinin gerçekleştirilmesi üzerine davalıların, kredi işlemlerini iptal edip, ...'yu da azlettiklerini, böylece davalıların, kendi üzerlerine düşen yükümlülükleri yerine getirmediklerini, ortaklıktan doğan kooperatif alacağının tahsil edilebilmesi için İzmir 22. İcra Müdürlüğü, 2020/7412 esas sayılı dosyasında icra takibi başlatıldığını ancak itiraz edilerek durdurulduğu için sonuç alınamadığını, 26.06.2016 tarihinde yapılan genel kurulda, zamanında ödenmeyen ortaklık borçlarına aylık 01 gecikme faizi uygulanması yönünde karar alındığını,

dava konusu icra takibinde talep edilen gecikme faizinin bu karara göre hesaplandığını ileri sürerek, davalının itirazın iptaline, takibin devamına ve icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı kooperatıfın henuz amacına ulaşmadığını ve halen faal olduğunu, 1. Etabın tamamlandığını ancak 2. Etap arsa için açılan ortaklığın giderilmesi davasının kesinleşmesinin beklendiğini, 1. Etapla ilgili kesin hesapların hatalı yapılması ve hesapların kontrolü için Genel Kurulca oluşturan Hesap Tetkik Komisyonunun haksız ve usulsüz olarak feshedilmesi nedeniyle, huzurdaki dava tarihi itibariyle açıldığını ayrıca Çeşme Asliye Hukuk Mahkemelerinde ve İzmir Ticaret Mahkemelerinde davalar açıldığını ve bu davaların derdest olduğunu müvekkillerine teslim edilen evin yapımının tamamlanmadığını,

eksik ve ayıplı imalatları, müvekkillerinin kendi imkânları ile yaptırdıklarını, yapılmayan imalatların bedelinin de müvekkillerinden tahsil edilmeye çalışıldığını, dayanak olarak gösterilen kesin hesapların, hatalı ve ana sözleşmenin 61. maddesine uygun olmadığını, müvekkillerinin 1.071.284,00 TL ödeme yaptığını, İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesinde açtıkları 2016/1289 Esas sayılı menfi tespit davasının 21.06.2019 tarihinde karara çıktığını ve “usulüne uygun bir borç belirlemesi yapılmadığı için müvekkiller açısından doğmuş bir borcun varlığından söz edilemeyeceği” gerekçesiyle davanın kabul edilmesinin akabinde,

01.07.2019 tarihli yönetim kurulu kararına istinaden, yerinde inceleme yapılmaksızın, alelacele bir rapor hazırlattırıldığını ve 06.08.2019 tarihinde İzmir 27. Noterliği (15903 yev.) kanalı ile müveklerine tebliğ edildiğini, Hesap Tetkik Komisyonu tarafından tespit edilen usulsüzlüklere rağmen halen aynı rakamda ısrar edildiğini, gerek huzurdaki dava ve gerekse diğer davalarda ileri sürdükleri aşağıdaki itirazlarına cevap verilemediğini, talep edilen faturalar ile dosyadaki mevcut faturaların uyumsuz olduğunu, kesin hesapların yanlış olduğunu,

davalılara ait ev için yapılan incelemeler sonucunda davacı tarafın maliyet hesaplarına dahil ettiği bazı imalatların hiç yapılmadığının, bazı imalatların ise eksik ve ayıplı olduğunun tespit edildiğini belirterek gerek müvekkilinin gerekse diğer üyelerin kesin hesaba yönelik itirazlarının sistematik olarak görmezden gelindiğini, müvekkiline karşı bir yandan tapu iptali ve tescil davası açılırken diğer yandan da alacağın tahsili için icra takibi yapıldığını ve dava açıldığını, bahsedilen hususların davacının kötü niyetli olduğunu açıkça ortaya koyduğunu savunarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesince; "... itiraz halinde teknik heyet ile yönetim kurulunun kendi üyeleri arasından birer üye ile itirazda bulunan ortaklar tarafından seçilecek bir kişiden oluşan 3 kişilik yeni bir kurul marifetiyle tekrar kıymet takdir edileceği, bu heyet tarafından takdir olunan farkın geçici maliyet bedeline ekleneceği veya indirileceği, geçici maliyet tespitinden sonra yapılan masrafların kesinleşen kıymet taktiri ile orantılı olarak kesin maliyetin bulunacağı,

buna göre kendilerine tebliğ edilen teknik heyet komisyonu raporuna yasal süresi içerisinde itirazda bulunan davalılar ve dava dışı diğer ortakların itirazlarının ana sözleşmeye göre oluşturulan itirazları değerlendirme komisyonu tarafından değerlendirilmesi ve yeniden kıymet taktiri yapılması gerekirken ana sözleşmede itirazları inceleme kuruluna itirazları doğrudan reddetme hakkı tanınmadığı halde bu itirazlar incelenmeksizin ve yeniden hesaplama yapılmaksızın davalılardan talep edilen alacağın kesinleştiğinden ve kesin maliyete dönüştüğünden bahsedilemeyeceği, davalıların üyelik statülerinin taksitli ödeme esasına dayanmadığı,

ana sözleşmenin 61/3. maddesinin somut olayda uygulanamayacağı, bu halde takip tarihi itibari ile takibe konu üyelik borçlarının muaccel olmadığı ve davalılardan talep edilemeyeceği, mahkememizce alınan bilirkişi raporunun usul ve yasa ile dosya kapsamına uygun, gerekçeli, denetime ve hükme esas alınmaya elverişli olduğu..." gerekçesiyle davanın REDDİNE, davalının kötüniyet tazminat talebinin REDDİNE karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; yerel mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, yerel mahkemenin dosya içeriğine ve somut olayın özelliklerine tamamen aykırı şekilde davayı reddettiğini, yerel mahkemece müvekkili kooperatif tarafından ana sözleşmenin 61. Maddesine aykırı işlem gerçekleştirildiği ve davalılardan kesinleşmeye alacak talebinde bulunulduğuna istinaden davanın reddine karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu,

müvekkili kooperatif tarafından Kooperatif Ana Sözleşmesinin 61. Maddesinde belirtilen düzenlemeye uygun şekilde konut bedellerinin belirlendiğini ve davalı borçlulardan bu bedellere ilişkin bakiyeler ödenmediği için icra takibi yoluna gidildiğini, kooperatif tarafından ortaklara konutların tahmini maliyeti konusunda bilgilendirmeler yapıldığını, bunun üzerine 02/10/2016 tarihli genel kurulda bir kısım üyenin önerisi ile hesap tetkik komisyonuna seçilen üç üyenin isteği doğrultusunda inşaat Yüksek Mühendisi ...'dan inşa edilen 18 adet 250 metrekare, 39 adet 150 metrekare konut ve 22 havuzun inşaat imalat, sıhhı tesisat, elektrik tesisatı,

çevre düzenlenmesi, istinat duvarları, yolları ve proje harici imalatların 60 gün içinde kesin hesaplarının yapılması ve Kooperatife sunulmasının istenildiğini ve bu amaçla adı geçen ile Kooperatif Yöneti Kurul arasında 04/11/2016 tarihinde sözleşme imzaladığını, kendisine 40.000 TL ödeme yapıldığını, ancak süresi içerisinde ve usulüne uygun şekilde kooperatife bir kesin hesap raporu sunulmadığından kooperatif tarafından ... ile yapılan sözleşmenin feshedildiğini ve hesap tetkik komisyonunun görevi sonlandırdığını,

Kooperatif Yönetim Kurulunun 01/07/2019 tarih ve 2019/06 sayılı kararı ile 3 kişilik teknik heyet tarafından maliyet bedellerine ilişkin çalışma yapıldığını, hazırlanan raporun üyelere tebliğ edildiğini ve bir kısım ortaklar tarafından yapılan itirazların değerlendirilmesi sonucunda raporun kesinleştiğini belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, kooperatif alacağının tahsiline yönelik başlatılan icra takibine yapılan itirazin iptali istemine ilişkindir. Mahkemece; davanın reddine karar verilmiş olup, hüküm davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir. İstinaf incelemesi HMK.nun 355. maddesi uyarınca istinaf sebepleri ile sınırlı olarak ve kamu düzeni yönünden yapılmıştır.

Davacı yapıan konut maliyet hesabına göre davalıların bakiye borcu ödemediklerini iddia etmiş, davalılar ise davanın reddini savunmuştur. Davacı borca dayanak olarak 01.08.2019 tarihli teknik heyet raporuna dayanmıştır.

Dosyanın yapılan incelemesinde davacının aldığı 01/08/2019 tarihli inşaat mühendisleri ..., ... ve mimar ... tarafından düzenlenen ve davacı kooperatif tarafından kesin hesaba ve takibe esas alınan hesap raporunun davalılara 10/08/2019 tarihinde tebliğ edildiği, davalıların İzmir 27. Noterliğinin 23/08/2019 tarih ve 16754 yevmiye nolu ihtarnamesi ile itirazda bulunduğu, itirazlar üzerine davacı kooperatif tarafından ana sözleşmenin 61. maddesine göre 3 kişilik itirazları değerlendirme komisyonu oluşturulması ve bu kurulda yönetim kurulunu temsilen ... ve teknik heyeti temsilen ise inşaat mühendisi ...'ın görevlendirilmesine karar verildiği,

itiraz edenlere ise itirazları inceleme kurulunun 3. üyesini seçmek üzere İzmir 27. Noterliğinin 08/11/2019 tarih ve 21383 yevmiye nolu ihbarnamesi ile bildirimde bulunulduğu, davalılar adına çıkartılan bu tebligatın bila ikmal iade döndüğü, ancak davalıların İzmir 27. Noterliğinin 22/11/2019 tarih ve 22175 yevmiye nolu ihbarnamesi ile itiraz edenler adına ...'nın seçildiğine dair davacı kooperatife bildirimde bulunduğu,

bu şekilde teşekkül eden itirazları inceleme kurulunun 14/01/2020 tarihinde toplantı yaptığı, bu toplantıda daha önce yapılan hesaplamaların doğru olduğu ve yeniden inceleme yapılmasına lüzum görülmediği gerekçesi ile davalılar ve diğer itiraz edenlerin temsilcilerinin muhalefeti ve oy çokluğuyla itirazların reddine karar verildiği,

böylece hesaplamaların kesinleştiği gerekçesiyle davalılar aleyhine eldeki davanın konusu olan icra takibine geçildiği anlaşılmış, mahkemece davalıların rapora itirazlarının ana sözleşmenin 61. maddesindeki usule uygun şekilde davacı tarafından gerekleri yerine getirilmediğinden alacağın kesinleşmediği ve muaccel olmayan alacak için takip yapılamayacağı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Davacı kooperatif anasözleşmesinin 61. maddesinde konut maliyet bedeli tespiti usulü düzenlenmiştir. Tespitin anılan anasözleşme hükmüne göre yapılması gerekir. Aksi halde konut maliyet bedelinin kesinleştiğinden bahsedilemez. Kesinleşmeyen bedele de faiz yürütülmesi mümkün değildir.

Bu durumda davalıların söz konusu rapora süresinde itiraz ettikleri de nazara alınarak, anasözleşmenin anılan maddesinde itiraz üzerine oluşturulacak yeni kurulun tekrar kıymet takdir edebileceği düzenlenmesine kıyasen, mahkemece komisyonun takdirinin yerinde olup olmadığı denetlenmek suretiyle taraflar arasındaki bedele ilişkin çekişmenin giderilmesi gerekir.

Bu halde mahkemece uzman bilirkişi kurulu refakatinde keşif ve inceleme yapılarak, davalıların alınan ilk hesap raporuna itirazları da değerlendirilerek, davacının davalılardan talep ettiği bedelin uygun ve adil olup olmadığı hususlarında, davalının dairesinin tüm özellikleri dikkate alınarak, emsali dairelerle de kıyaslama yapılmak suretiyle, açıklamalı, gerekçeli ve denetime elverişli rapor alınarak, oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, yanılgılı gerekçeye ve eksik incelemeye dayalı olarak yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır (aynı yönde Yargıtay 23. HD, 2012/5399 E. - 7438 K..

Yargıtay 23. HD, 2012/6615 E. - 2013/818 K.).

Açıklanan tüm bu gerekçelerle; davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan kabulüne; kararın açıklanan gerekçeler doğrultusunda kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-a-6 maddesi gereğince; dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar verilerek, aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.